Қызыл сынап сульфиді (HgS) – қызыл түсті минерал, сынап алудың негізгі кені. Вермильон пигментінің табиғи көзі, қасиеттері мен пайда болуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қызыл сынап(II) сульфид минералы, HgS
Red mercury(II) sulfide mineral, HgS
Кинбар ( /ˈsɪnəbɑr/ ), немесе киннабарит ( /ˈsɪnəbɑraɪt/ ), сондай-ақ меркурбленде деп аталады, – сынап(II) сульфидінің (HgS) жарқын қызылдан қызыл кірпіш түске дейінгі формасы. Бұл элементтік сынапты тазарту үшін ең көп таралған кен және қызыл қызыл немесе алая түсті вермильон пигментінің, сондай-ақ оған байланысты қызыл сынап пигменттерінің тарихи көзі болып табылады. Кинбар көбінесе жанартаулық белсенділік және сілтілі ыстық бұлақтармен байланысты тамырларды толтыратын минерал ретінде кездеседі. Минерал симметриясы жағынан кварцқа ұқсас және екі сыну қасиеттерін көрсетеді. Кинбардың орташа сыну көрсеткіші шамамен 3,2, қаттылығы 2,0 мен 2,5 аралығында, ал меншікті салмағы шамамен 8,1. Түсі мен қасиеттері тригональды кристалл жүйесіне жататын алтыбұрышты кристалл тор құрылымынан туындайды, кристалдары кейде қосдануға бейім. Кинбар ежелгі Таяу Шығыста, соның ішінде руж сияқты косметика ретінде, Жаңа әлемде олмек мәдениеті кезінде және Қытайда Яншао мәдениетінен бастап тас ыдыстарды бояу үшін қолданылған. Кинбарды пайдалану және өңдеу кезіндегі қазіргі заманғы сақтық шаралары сынап компонентінің уыттылығынан туындайды, ол ежелгі Римде-ақ анықталған.
Cinnabar ('/s//ɪ//n//ə/,/b//ɑr/; ), or cinnabarite (,/s//ɪ//n//ə/'/b//ɑr//aɪ//t/), also known as mercurblende is the bright scarlet to brick red form of mercury(II) sulfide (HgS). It is the most common source ore for refining elemental mercury and is the historic source for the brilliant red or scarlet pigment termed vermilion and associated red mercury pigments. Cinnabar generally occurs as a vein filling mineral associated with volcanic activity and alkaline hot springs. The mineral resembles quartz in symmetry and it exhibits birefringence. Cinnabar has a mean refractive index near 3.2, a hardness between 2.0 and 2.5, and a specific gravity of approximately 8.1. The color and properties derive from a structure that is a hexagonal crystalline lattice belonging to the trigonal crystal system, crystals that sometimes exhibit twinning. Cinnabar has been used for its color since antiquity in the Near East, including as a rouge type cosmetic, in the New World since the Olmec culture, and in China since as early as the Yangshao culture, where it was used in coloring stoneware. Associated modern precautions for the use and handling of cinnabar arise from the toxicity of the mercury component, which was recognized as early as ancient Rome.
Этимология
Атау грекше κιννάβαρι сөзінен келген, бұл сөзді Теофраст әртүрлі заттарды атау үшін қолданған болуы мүмкін. Дегенмен, бұл екі терминнің де қазіргі мағынасы – қорғасын тетроксиді.
The name comes from Greek κιννάβαρι a Greek word most likely applied by Theophrastus to several distinct substances. though both of these terms now refer specifically to lead tetroxide.
Қасиеттері
Кинар көбінесе массивті, дәнды немесе топырақты түрінде кездеседі және жарқын қызылдан кірпіш-қызыл түске дейін болады, бірақ кейде металдық емес, алмаз тәрізді жылтырмен кристалдар түрінде де кездеседі. Оның симметриясы кварцқа ұқсас. Ол екі сыну құбылысын көрсетеді және кез келген минералдың екінші ең жоғары сыну көрсеткішіне ие. Оның орташа сыну көрсеткіші 3,08 (натрийдің жарық толқындары), ал алмаз және минерал емес галлий арсенидінің (GaAs) көрсеткіштері тиісінше 2,42 және 3,93 құрайды. Кинардың Моос шкаласы бойынша қаттылығы 2,0–2,5, ал меншікті салмағы 8,1. Кинар – тұрақты форма, және ол HgO-ға ұқсас құрылымға ие: әрбір Hg центрінде екі қысқа Hg–S байланысы (әрқайсысы 2,36 Å) және төрт ұзын Hg···S байланысы (3,10, 3,10, 3,30 және 3,30 Å аралықта) бар. Сонымен қатар, HgS мырыш бленді құрылымы бар қара, цинар емес полиморфта (метацинар) да кездеседі. Ол табиғи сынап, стибнит, реалгар, пирит, марказит, опал, кварц, халцедон, доломит, кальцит және баритпен қатар табылады. Кинар кен орындары Мысырдағы Гизада; Филиппиндегі Пуэрто-Принцесада; Аляскадағы Ред-Дэвилде; Арканзастағы Мурфрисборо қаласында; Калифорния штатындағы Сан-Хоседегі Нью-Алмаден кеніші, Нью-Идрия, Гастингс кеніші және Вальеходағы Сент-Джон кеніші; Техас штатындағы Терлингуада (АҚШ); Словениядағы Идрияда; Пфальцтағы Обермошельдің жанында; Апуан Альпі тауларының етегіндегі Ла Рипа және Левиглиани кен орындарында, сондай-ақ Тосканадағы (Италия) Амиата тауында орналасқан. Ол Сербиядағы Авалада; Перудағы Хуанкавеликада; Қытайдың Гуйчжоу провинциясында және Үндістанның Батыс Гатттарында, мұнда ұсақ кристалдар алынған. Ол Доминикада, аралдың оңтүстік жағындағы күкірт көздерінің жанында, батыс жағалауында табылған. Кинар әлі де жиналып жатыр, мысалы, Калифорниядағы Sulphur Bank кенішінен және Невададағы (АҚШ) Steamboat Springs ыстық суларынан.
Cinnabar is generally found in a massive, granular, or earthy form and is bright scarlet to brick red in color, though it occasionally occurs in crystals with a nonmetallic adamantine luster. It resembles quartz in its symmetry. It exhibits birefringence, and it has the second highest refractive index of any mineral. Its mean refractive index is 3.08 (sodium light wavelengths), versus the indices for diamond and the non mineral gallium(III) arsenide (GaAs), which are 2.42 and 3.93, respectively. The hardness of cinnabar is 2.0–2.5 on the Mohs scale, and its specific gravity 8.1. Cinnabar is the more stable form, and is a structure akin to that of HgO: each Hg center has two short Hg−S bonds (each 2.36 Å), and four longer Hg···S contacts (with 3.10, 3.10, 3.30 and 3.30 Å separations). In addition, HgS is found in a black, non cinnabar polymorph (metacinnabar) that has the zincblende structure. It is associated with native mercury, stibnite, realgar, pyrite, marcasite, opal, quartz, chalcedony, dolomite, calcite, and barite. Cinnabar deposits appear in Giza (Egypt); Puerto Princesa (Philippines); Red Devil, Alaska; Murfreesboro, Arkansas; New Almaden Mine in San Jose, California; New Idria, California, the Hastings Mine and St. John's Mine both in Vallejo, California; Terlingua, Texas (United States); Idrija (Slovenia); near Obermoschel in the Palatinate; the La Ripa and Levigliani mines at the foot of the Apuan Alps and in Mount Amiata (Tuscany, Italy); Avala (Serbia); Huancavelica (Peru); the province of Guizhou in China and Western ghats in India where fine crystals have been obtained. It has been found in Dominica near its sulfur springs at the southern end of the island along the west coast. Cinnabar is still being deposited, such as from the hot waters of Sulphur Bank Mine in California and Steamboat Springs, Nevada (United States).
Жиде өндіру және өндіру
Табиғаттағы сынаптың ең көп таралған көзі болып табылатын кинабар мыңдаған жылдар бойы қазылып келген, тіпті неолит дәуірінен бастап. Рим империясы кезінде ол пигмент ретінде де, сынап құрамында болғандықтан да өндірілген.
As the most common source of mercury in nature, cinnabar has been mined for thousands of years, even as far back as the Neolithic Age. During the Roman Empire it was mined both as a pigment, and for its mercury content.
Уыттылық
Қазіргі кезде цинабарды қолдану және өңдеу шараларының қабылдануы, сынаптың уыттылығынан туындайды, бұл туралы ежелгі Римде-ақ белгілі болған. Құрамында сынап болғандықтан, цинабар адамға зиянды болуы мүмкін. Сынапқа тым көп әсер ету, сынап улануы (меркуриализм) ежелгі римдіктер үшін кәсіби ауру саналған. Көне Оңтүстік Америкадағы адамдар цинабарды өнер үшін жиі пайдаланған, немесе оны тазартылған сынапқа айналдырған (күміс және алтын бұйымдарын жалату үшін), бірақ сынаптың зиянды қасиеттері жақсы білінген. Цинабарды қазып шығарушылар мен өңдеушілер үшін ол қауіпті болды, дікілдеуге, сезімталдық жоғалтуға және өлімге әкелді. Деректер сынаптың цинабардан алынғанын және жұмысшылардың уытты сынап буына ұшырағанын көрсетеді. "Мадридтің оңтүстік-батысында орналасқан Альмадендегі испан цинабар кен орындарында жұмыс істеу, кеншілердің (құлдар немесе сотталғандар) қысқа өмір сүруіне байланысты, өлім жазасына пара-пар саналған."
Associated modern precautions for use and handling of cinnabar arise from the toxicity of the mercury component, which was recognized as early as in ancient Rome. Because of its mercury content, cinnabar can be toxic to human beings. Overexposure to mercury, mercury poisoning (mercurialism), was seen as an occupational disease to the ancient Romans. Though people in ancient South America often used cinnabar for art, or processed it into refined mercury (as a means to gild silver and gold to objects), the toxic properties of mercury were well known. It was dangerous to those who mined and processed cinnabar; it caused shaking, loss of sense, and death. Data suggests that mercury was retorted from cinnabar and the workers were exposed to the toxic mercury fumes. "Mining in the Spanish cinnabar mines of Almadén, southwest of Madrid, was regarded as being akin to a death sentence due to the shortened life expectancy of the miners, who were slaves or convicts."
Декоративтік мақсатта
Циннабар ежелгі Таяу Шығыста, оның ішінде руж сияқты косметика ретінде, өзінің түсі үшін қолданылған. Майя цивилизациясының гүлдену кезеңінде патшалық қабірлерде оның қолданылуы, әсіресе 7 ғасырдағы Паленкедегі Қызыл патшайымның қабірінде жақсы көрініс тапқан – онда ақсүйек әйелдің дене қалдықтары мен оның саркофагындағы заттары қызыл циннабар ұнтағымен толығымен жабылған. Циннабардың ең кең таралған қолданылуы – қытайлық оюлы лак бұйымдарында, бұл техника, көрінетін нәрсе, Сун династиясында пайда болған. Ескі лак бұйымдарындағы сынап улану қаупі, ұнтақ пигментті лакқа енгізу арқылы азайттылуы мүмкін, бірақ бұйымдардың жартылай бұзылуы жағдайында қоршаған ортаға қауіп тудыруы мүмкін. Қазіргі кезде әшекей бұйымдарындағы улы пигменттің орнына пигменттелген лакқа ұқсас полимерлі шайыр қолданылады. 1976 жылы Чилидегі Серро-Эсмеральда тауынан табылған 1399-1475 жылдарға жатқан екі әйел мумиясының киімдері циннабармен боялған.
Cinnabar has been used for its color since antiquity in the Near East, including as a rouge type cosmetic, is exemplified by its use in royal burial chambers during the peak of Maya civilization, most dramatically in the 7th century tomb of the Red Queen in Palenque, where the remains of a noble woman and objects belonging to her in her sarcophagus were completely covered with bright red powder made from cinnabar. The most popularly known use of cinnabar is in Chinese carved lacquerware, a technique that apparently originated in the Song dynasty. The danger of mercury poisoning may be reduced in ancient lacquerware by entraining the powdered pigment in lacquer, but could still pose an environmental hazard if the pieces were accidentally destroyed. In the modern jewellery industry, the toxic pigment is replaced by a resin based polymer that approximates the appearance of pigmented lacquer. Two female mummies dated AD 1399 to 1475 found in Cerro Esmeralda in Chile in 1976 had clothes colored with cinnabar.
Басқа нысандар
Гепатикалық цинабар немесе парагит – Словенияның Карниола аймағындағы Идрия кен орындарында табылған, қоспалы, қоңыр түсті цинабардың бір түрі. Онда цинабар битумдық және топырақтық заттармен араласқан. Гиперцинабар жоғары температурада гексагондық кристалл жүйесінде кристалданады. Метацинабар – сынап(II) сульфидінің қара түсті түрі, ол кубикалық кристалл жүйесінде кристалданады. Синтетикалық цинабарды сынап(II) тұздарын күкірттегі сутегімен өңдеу арқылы қара синтетикалық метацинабарды тұндырып алу арқылы жасауға болады, содан кейін оны суда қыздырады. Бұл өзгеріске натрий сульфидінің болуы көмектеседі.
Hepatic cinnabar, or paragite, is an impure brownish variety from the mines of Idrija in the Carniola region of Slovenia, in which the cinnabar is mixed with bituminous and earthy matter. Hypercinnabar crystallizes at high temperature in the hexagonal crystal system. Metacinnabar is a black colored form of mercury(II) sulfide, which crystallizes in the cubic crystal system. Synthetic cinnabar is produced by treatment of mercury(II) salts with hydrogen sulfide to precipitate black, synthetic metacinnabar, which is then heated in water. This conversion is promoted by the presence of sodium sulfide.