Кіріспе

Тимоти Бурсталл (20 сәуір 1927 - 19 сәуір 2004) – ағылшын-австралиялық кинорежиссер, сценарист және продюсер, ең белгілісі – австралиялық «Альвин Пурпл» (1973) фильмі және оның жалғасы «Альвин Ридс Агейн» (1974). Бурсталлдың фильмдерінде Джек Томпсон, Брюс Спенс, Джаки Уивер, «Альвин» фильмінің жұлдызы Грейм Бланделл, Джон Уотерс және Джуди Дэвис сияқты көптеген атақты австралиялық актерлер алғаш рет пайда болды. Бурсталлдың қазасынан кейін сөйлеген Дэвид Уильямсон Австралияда кино индустриясының болмауына Бурсталлтың «төзе алмағанын» айтты. «Ол осы мәселені шешуге бейілді болды және оны іске асыруға күші мен жігері жетті. (Ол) өте маңызды мәдени тұлға болды: өте зиялы, көп оқыған, кез келген нәрсеге қатысты қысқа да, көбінесе даулы пікір білдіретін».

Өмір

Бёрстал 1927 жылғы сәуір айында Англияның Дарем графтығындағы Стоктон-он-Тис қаласында дүниеге келді. Оның отбасы 1937 жылы әкесі Мельбурн университетінде инженерлік кафедра профессоры болып тағайындалғаннан кейін Австралияға көшті. Гиллонг грамматикалық мектебінде оқығанда, Бурсталды тарихшы Мэннинг Кларк оқытты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ата-анасы Англияға оралғанда, ол Австралияда қалды. 1946 жылы Мельбурн университетін тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен аяқтады, ол жерде Куинс колледжінде тұрды. Университетте ол Беттимен танысып, кейіннен оған үйленді. Олар Виктория штатының Эльтам қаласында саз кірпіштен үй салды. Кейін ол Сидней университетінде және Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде оқыды. Бёрстал бастапқыда романдар жазушы болғысы келді және кино саласында жұмыс істесе, жазуға өтуге мүмкіндік алатынын ойлады. Ол Ұлттық кино кітапханасында жұмысқа орналасып, Комонвелл кино бөлімінде сценарий жазушы болып жұмыс істеуді көздеді. Ол Антарктика бөлімі үшін редактор және жазушы болып бірқатар деректі фильмдерде жұмыс істеді. 1953 жылы Мельбурн халықаралық кинофестивалінде француздық "Ақ ат" фильмін көргеннен кейін кино өнеріне қызығушылық танытты. 2012 жылдың ақпан айында Мельбурн университетінің баспасында 1953–1955 жылдарға арналған Бурсталдың жеке күнделіктерінің бөлімдері "Жас балдырғанның естеліктері" деген атпен жарияланды.

Ерте мансап

Бёрсталдың алғашқы фильмі – қара-ақ қысқаметражды "The Prize" фильмі болды. Герар Ванденберг түсірген "Жеңіс" 1960 жылғы Венеция кинофестивалінде қола жүлде алды. Бёрсталдың екі кішкентай ұлы актерлік рөлдерде ойнады. Дэвид Билкок, Дусан Марек, Джорджио Мангиамеле, Герар Ванденбург, Аллан Харнес және композитор Джордж Дрейфуспен бірлесіп, Eltham Films көптеген қысқаметражды фильмдер түсірді, оның ішінде австралиялық өнерге арналған танымал деректі фильмдер мен "Себастьян Түлкі" атты ерте балалар қуыршақ театрының сериясы бар. Соңғысы алғаш рет 1962-63 жылдары ABC телеарнасында көрсетілді, ал Бёрстал кейіннен бас кейіпкерді "Оз елінің алғашқы тартымсыз батырларының бірі" деп сипаттады.

" Ла Мама " театры

Сапардың бір нәтижесі Бурсталдың әйелі Беттидің Мельбурн қаласының Карлтон ауданында Ла Мама театрын құруы болды. Ла Мама 1967 жылдың 30 шілдесінде Нью-Йорктегі сол аттас "off off Broadway" театрының үлгісімен ашылды.

Америкадан кейін

Бёрсталл 1969 жылы «2000 апта» көркем фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті. Фильм коммерциялық тұрғыдан сәтсіздікке ұшырап, сыншылардың қатты сынауына ілікті. Фильмнің нашар қабылдануы Бёрсталлды келесі фильмдерінде – «Сторк» және «Эльвин Пурпл» секс-комедиясында – көбірек халыққа ұнайтын туындылар жасауға итермеледі. Фильмнің сәтсіздігі сондай-ақ Брюс Бересфорд пен Филип Адамсқа 1972 жылы Австралиядағы алғашқы хит болған «Барри Маккензидің оқиғалары» фильмін түсірген кезде халыққа жақын бағытты ұстануға әсер етті. Бёрсталл Пат Райан, Дэвид Билкок және Роб Коппингпен бірге «Билок және Коппинг» компаниясын құрды, мақсаты – фильмдерді қаржыландыру үшін жарнама түсіру болатын. Ол «Filth» атты фильм түсіруді жоспарлап, оны дамытуға ақшасы да болды, бірақ оның орнына «Сторк» фильмін түсіруге шешім қабылдады.

Сторк пен Дэвид Уильямсон

Stork 1971 жылы пайда болды және орташа коммерциялық табысқа ие болды. Stork бірнеше Австралиялық кино институтының сыйлықтарын жеңіп алды, оның ішінде – ең үздік көркем фильм, ең үздік режиссер және ең үздік актер сыйлықтары. "Алвин Пурпл" фильмінің үлкен табысынан кейін, Бёрсталл Уильямсонмен үш фильмде жұмыс істеуге қайта оралды: әлеуметтік драма "Питерсен" (1974), ол Англияда және АҚШ-та көрсетілді (онда Стенли Кубрик Бёрсталдың режиссерлік шеберлігін және Джек Томпсонның актерлік ойынын жоғары бағалады). Бұл фильмге сәтті түсірілген жалғасы да болды, сценарийін жазуға Бёрсталл қатысты. Кейін Hexagon фильмдері кассада үлкен табыс таппады. 1980 жылы Бёрсталл тағы бір компания үшін фильм түсірді, ол Филипп Нойстің продюсерлермен шығармашылық дауларына байланысты түсірілімге кіріспей тұрып "З күшіне шабуыл" соғыс фильмін қабылдағаннан кейін болды.

Теледидар

Бёрсталл "Арнайы отряд", "Едемге оралу II", "Карлы өзеннен келген адам" және "Су сысқыры" сериалдарының эпизодтарын режиссерлік етті. Оның "Ұлы үміттер: айтылмаған оқиға" атты мини-сериалы тәуелсіз режиссер мен ABC телеарнасы арасындағы алғашқы бірлескен туынды болды. Оның әйелі Бетти де 1993 жылы осы сияқты наградаға ие болған.

Өлім

2004 жылғы 18 сәуір күні кешкісін Бурстал инсульт алды. Ол 76 жаста болды және оның ұлдары Дэн мен Том болды.