Кіріспе

Сомерс – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласының Морнингтон түбегіндегі шағын жағалау қаласы. Ол Мельбурн қаласының орталық бизнес аймағының оңтүстік-шығысында, Морнингтон түбегі аудандық әкімшілігінің құрамында орналасқан. 2021 жылғы халық санағы бойынша Сомерсте 1 857 адам тұрады. Сомерс Морнингтон түбегінің оңтүстік-шығыс бөлігінде, Батыс Порттың жағалауында жатыр.

Тарих

Бастапқыда Балнарринг Ист деп аталған қала, жергілікті Лорд Сомерс лагерін құрған Викторияның бұрынғы танымал губернаторының құрметіне аталды. Сомерстің құрылысы 1925 жылы басталды, ал Бульвард кафесі мен пошта бөлімі 1927 жылы қызметін бастады, сол кездегі мекенжайы әлі де Балнарринг Ист болды. Білім беру департаментімен көптеген хат алмасудан кейін, Палм-Бич мектебі №4458 1929 жылы ашылды. Қаланың атауы 1930 жылы өзгертілді. Тұрғын үйлерді салу үшін бірнеше шағын жер участақтары бөлінгеніне қарамастан, Сомерс 1920 жылдардан бері ірі құрылыстарды көрген жоқ және жағалау бойындағы бұталы жердің көп бөлігін сақтап қалды. Алғашқыда бұл жерлер мал жаюға пайдаланылғандықтан, жергілікті дүкенші Рон Стоун бастаған тұрғындар көптеген ағаштар отырғызғанға дейін егістіктер бос жатқан еді.

География

Сомерс Морнингтон түбегінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, оңтүстігінен Батыс портымен шектеседі. Филипп аралындағы Коуз қаласын Сомерстің көптеген жағалауларынан, көбінесе жақсы ауа райында көруге болады. Сомерс пен Филипп аралы арасында екі үлкен құм сілкінісі бар, олардың арасында терең кеме жүзедін жол өтеді. Су деңгейі төмендеген кезде екі құм сілкінісі де көрінеді. Солтүстікке қарай, құрлық ішінде ауыл шаруашылығына пайдаланылатын кеңінен тазартылған жерлер жатыр. Одан әрі солтүстікте Сомерс тұрғындары пайдаланатын көптеген коммерциялық қызметтерді ұсынатын Биттерн және Гастингс қалалары орналасқан. Шығыс жағында HMAS Cerberus қалашығы мен әскери базасы бар. Оның Сомерспен шектесетін аумағы толығымен бұталы және жаттығу оқулары үшін пайдаланылады. База Сомерспен жағалауда кездесетін жерде жағажайлар жабық, ал жер көбінесе бұталы жағалау ормандарынан тұрады. Батысында Лорд Сомерс лагерінен және Куларт ылғалды жерлерінен бөлінген Балнарринг ауданы жатыр. Сомерстің географиясы суға қарай бірте-бірте төмендейді, бұл Мунт-Даденонг тауына көру мүмкіндігін шектейді, сондықтан кішкентай антеннаны пайдаланғанда теледидар сигналдарын қабылдау қиын болуы мүмкін. Жақсы сигнал алу үшін жергілікті жағдайды білу қажет.

Демалыс

Сомерс яхт-клубымен және желкендесу мүмкіндіктерімен ең танымал. Сомерстің жағасы, сондай-ақ көршілес Балнарринг және Меррикс жағалаулары, Флиндерс және Шорхэм, сонымен қатар Морнингтон түбегі мен Филип аралы арасындағы су кеңістігі – Австралиядағы кез келген типтегі желкендесу үшін ең қолайлы және қауіпсіз аймақтардың бірі. Көп күндері Батыс Порт шығанағының суларында, әсіресе сенбі-жексенбі күндері, жақсы ауа-райы болғанда, көптеген желкенді қайықтар, көбінесе катамарандар, түрлі жарыстарға қатысады. Меррикс Кригінің таяз суы Мельбурн және Морнингтон түбегіндегі суға сырғанау үшін ең жақсы орындардың бірі болып табылады. Ал Оңтүстік жағажай (негізгі жағажайдың шығысында орналасқан) Сомерс жағажайлық қорығының жағалаундағы бұталы жерге тығылып, көбінесе жергілікті тұрғындар пайдаланады, ал негізгі жағажай, Сомерс Бич, Батыс Порттағы маңызды яхта клубтарының бірі – Сомерс Яхта клубына үй иесі. Сомерсте жаяу серуендеу де танымал, себебі жол бойында және саябақтарда жақсы сапалы, асфальтталған және топырақты жолдар бар, онда серуендеушілер жергілікті бұталық жерді, жануарлар дүниесін және Батыс Порттың әсем көрінісін тамашалай алады.

Жағажайлар

Сомерстің жағалауында үш ерекше жағажай бар: Оңтүстік жағажай, Сомерс жағажайы және Меррикс Крик шығанағының тасқын алаптары. Жылдың белгілі бір мезгілдерінде бұл жағажайлар Батыс Порт суларындағы кең теңіз өсімдіктерінен келген кептірілген теңіз шөптерімен жабылуы мүмкін. Алайда, теңіз шөптері маусымында болмаған кезде, Сомерстің барлық жағажайлары таза құммен мақтанады. Оңтүстік жағажайда жартасты қойнаулардың күрделі жүйесі бар, бұл жағажайды аралаушылар үшін үлкен қызығушылық тудырады, бірақ жағажайда жүзу қиын болғандықтан, ол бір жағынан қиындық тудырады. Меррикс Крик шығанағы – Батыс Порттың толқындарымен ағып жатқан тасқын су ағысы. Өзеннің құм төбесінен шамамен 50 см тереңдікте, қозғалғанда күкірттекті сутектің иісі шығаратын қара құм қабаты жатыр. Бұл жағажайлардың құмы әдетте ұсақ түйіршікті, және ұсатылған теңіз қабықшаларымен араласқан. Кейбір жерлерде кішкентай рифтер бар, оларды су басылғанда көруге болады, бірақ олар кораллдарды қолдауға қабілетсіз тастақ рифтер ғана. Су басылғанда бұл рифтер жағажайға жақын жерде су көліктерінің жүзуін қиындатуы мүмкін, сондықтан олар белгілі бір нышандармен көрсетілген. 2011 жылдың 24 наурызында, 25 наурызында, 22 сәуірінде, 23 сәуірінде және 15 маусымында бірнеше үлкен дауыл толқындары келді, олар Меррикс Крик шығысындағы құм төбелерін күшті эрозияға ұшыратты. 2012 жылы 1974 жылдан бері Меррикс Крик жолын бекіткен ағаш қабырға қауіпті деп танылып, жұмысын тиісті түрде атқармайтындықтан алынып тасталды. 2012 жылдың шілдесінен қыркүйегіне дейін жаңа тас қабырға салынды, ол өзенді тікелей Уэстернпортқа бағытталған жолмен бекітуге арналған. Қабырға орнатылған үш жарым жыл ішінде, қабырғаның шығысында құм жиналды, ал батысында айқын эрозия орын алды. 2015 жылдың қарашасында Меррикс Крик кіреберісіне құмнан жасалған тосқауыл салынды, бұл өзен ішіндегі теңіз шөптерінің ыдырауынан туындаған күкірттекті сутектің иісіне уақытша шешім болды. 2016 жылдың маусым айына қарай, құм тосқауыл әлі де орнында тұр, және осының нәтижесінде айналасындағы жағажайлар құмның жиналуынан пайда тапты.

Эрозия

Сомерстің Майн Бич айналасында қызықты тарих бар. Сомерс маңындағы жағажайлардың эрозиясы, әсіресе Яхта клубының айналасында, соңғы онжылдықтарда Парклендс-авеню және Променад тұрғындары мен жағалау қауымдастықтары үшін маңызды мәселе болып келді. Бірнеше онжылдықтар бұрын Сомерс Яхта клубы жағажайдың жанында орналасқан, ал бұл жерде бұрын Меррикс ағысы ағып өткен, оны Уэстернпорт шығанағының құмды жағажайынан бөліп тұрған ойыс болған. Жатық және желкенді қайықтарды құмды жағажайға жеткізу үшін көптеген құм төбелерден итеріп, көтеріп әкелген. Бірақ бүгін Яхта клубы теңіз көрінісімен мақтанады, және соңғы 5-10 жылда эрозияның салдарынан Яхта клубының жанына келген үлкен дауылда шатыры ұшып, қатты зақымданған. Сомерс жағажайының жағалауы бойында табиғи тастардан салынған теңіздік қабырғалар стратегиялық түрде орналасқан, оларға ағаш қабырғалар мен көптеген кішкентай толқын тоқтату құрылғылары қосылған, бірақ олардың барлығы теңіз толқындарына бірте-бірте жеңіліп берді. Теңіз геоморфологтары сияқты сарапшылар эрозия жағдайын бағалады, бірақ эрозияның неге пайда болатынына нақты түсіндірме табылмады. Ең көп таралған теория – Лонгшор дрифті, онда құмның бірінен кейін бірі "толқындары" Сомерстің арқылы өтеді, мұндай толқын өткенде құм жиналады, ал басқа уақытта эрозия болады. Көптеген адамдардың пікірінше, Меррикс ағысының жасанды арнаға айналдырылуы жағалаудың нәзік тепе-теңдігін бұзған. Соңғы жылдары эрозия баяулап, дерлік тоқтады, сарапшылар бұл шығыс желдерінің күрт төмендеуіне байланысты болуы мүмкін деп болжайды, бұл Лонгшор дрифтінің әсерін баяулатып, эрозияны тоқтатады. Басқа бір пікір бойынша, жауын-шашын мөлшерінің азаюы Меррикс ағысының теңізге құйылатын кезеңін шектеді, осылайша ағыс аузында құм жиналуына мүмкіндік туды, содан кейін құм жиналып жағажай бойымен таралады. 2011 және 2015 жылдар аралығында Сомерс жағажайларында құм мен құмдық төбелердің көп бөлігі жоғалды, бұл Витс-Энд ағысының батысында және Меррикс ағысының батысында ең анық байқалды. Бұл аймақтарда бес жыл ішінде 6-8 метрге дейін құмдық төбелер жоғалған. 2015 жылдың мамыр айында Меррикс ағысының батысындағы жағажай үш күн ішінде үш метр құмдық төбесін жоғалтты, бұл қатты жел, үлкен толқындар және аса үлкен толқындардың салдарынан болды.

Қауымдастық

Сомерсте бастауыш мектеп, балабақша, тұрақтайтын орын, жалпы дүкен ("Сомерс генералы"), CFA (Ауылдық өрттен қорғау басқармасы) өрт сөндіру бекеті, теннис корты, крикет алаңы, Куларт батпақтары, Лорд Сомерс лагері, Білім министрлігінің мектеп лагері (алғашқыда ҰҚС үшін салынған, кейіннен иммигранттарды орналастыру үшін қолданылған) және түрлі саябақтар, бақтар мен қорықтар бар. Сауда көшелері мен орталықтары, сондай-ақ супермаркеттер жоқ. Жаңадан жөнделген дүкен мен кафе жергілікті тұрғындар мен келушілер үшін тамақ немесе кофе ішуге ыңғайлы әлеуметтік орынға айналып, үлкен танымаллыққа ие болды. Сондай-ақ, онда жеткілікті азық-түлік тауарлары бар, сондықтан жақын маңдағы Балнаррингке немесе Гастингске барып тамақ алудың қажеті шамалы. Дегенмен, егер басқа коммерциялық қызметтер қажет болса, Балнарринг пен Гастингс әдетте басты орындар болып табылады. Сомерс Сомерс яхт клубына да үйі, онда теңізді құтқару қызметі орналасқан. Олар Батыс Порт шығанағының қауіпсіздігіне үлкен үлес қосады, құтқару қайықтарын көмекке жіберіп, суға ұшыраған кемешілер мен экипажға, немесе басқа да қиын жағдайдағыларға көмектеседі, яхт клубы ашық болғанда.