Кіріспе

chembox
|Watchedfields = өзгертілген
|verifiedrevid = 443739547
|Reference =
|Name = Ethanethiol
|ImageFile1 Ref =
|ImageFile1 = Ethanethiol skeletal.svg
|ImageSize1 = 160px
|ImageName1 = Этанетиолдың қаңқа құрылымы
|ImageFile2 = Ethanethiol 3D balls.png
|ImageSize2 = 180px
|ImageName2 = Этанетиол молекуласының шарлы-сабақты моделі
|PIN = Ethanethiol
|OtherNames = Этилмеркаптан, Меркаптоэтан, Этил сульфидрат
|Section1 =
|Section2 = Chembox қасиеттері
|Formula = C2H6S
|MolarMass = 62.13404 г·моль−1
|Density = 0.8617 г·см−3
|MeltingPtC = −148
|BoilingPtC = 35
|pKa = 10.6
|Odor = Шіріген капуста, газдану, скунс сияқты иіс
|REL = 0.5 ppm (1.3 мг/м3) [15 минут]
|LD50 = 682 мг/кг (егеуқұйрық, ауызға алынатын) – ерекше иісі бар түссіз сұйықтық. EtSH деп қысқартылатын, этил тобынан (Et), CH3CH2, және тиол тобынан, SH тұрады. Оның құрылымы этанолға ұқсас, бірақ оттегі орнына күкірт бар. EtSH-тың иісі өте жағымсыз. Этанетиол сутекті байланыс жасау қабілетінің төмендеуіне байланысты этанолдан көбірек ұшпалы. Этанетиол жоғары концентрацияда улы. Ол табиғи түрде мұнайдың шағын компоненті ретінде кездеседі және газ ағып кетуі туралы ескерту үшін сұйытылған мұнай газы (СЖГ) сияқты иіссіз газды өнімдерге қосылуы мүмкін. Осы концентрацияларда этанетиол зиянсыз.

Дайындық

Этаэтиол этиленді түрлі катализаторлардың қатысуымен сутек сульфидімен реакцияластыру арқылы дайындалады. Сондай-ақ, ол коммерциялық түрде этанолды алюминий қышқылы сияқты қышқыл қатты катализатордың үстінде сутек сульфид газымен реакцияластыру арқылы өндіріледі.

Тарихи әдістер

Этаноэтиолды алғаш рет 1834 жылы Зейзе хабарлаған. Зейзе кальций этил сульфатын, сутегі сульфидімен қанықтырылған барий сульфидінің суспензиясымен өңдеген. Ол C2H5S тобын меркаптан деп атаған. Этаноэтиолды галогендік орынбасу реакциясы арқылы да дайындауға болады, онда этил галогені сулы натрий бисульфидімен өңделеді. Бұл түрлендіру 1840 жылы Анри Виктор Регно көрсеткен.

Иісі

Этаноэтиолдың өте жағымсыз иісі бар, оны адамдар өте аз концентрацияда сезе алады. Адамдардың сезу шегі ауаның 2,8 миллиард бөлігіне бір бөліктей (0,36 миллиард бөлігіне бір бөлік) дейін төмен. Оның иісі пияз, дуриан, қызылша немесе пісірілген капуста сияқты. Калифорниядағы Union Oil Company компаниясының қызметкерлері 1938 жылы газ ағып кеткен жерде қара қарғалар жиналатынын алғашқы болып хабарлады. Газдағы этаноэтиолдың іздері осының себебі екені анықталғаннан кейін, газға этаноэтиол мөлшерін арттыру туралы шешім қабылданды, бұл ағып кетуді оңай анықтау үшін жасалды.

Қолданылуы

Этаноэтиол бутан мен пропанға (LPG қараңыз) қауіпсіздік үшін, олардың өрт, жарылыс және уыттану қаупін ескере отырып, әдейі қосылады, себебі бұл отындар әдетте иіссіз болады. Жер асты кен өнеркәсібінде этаноэтиол немесе этил меркаптанды "жағымсыз иіс газ" деп атайды. Газ кеншілерді ескерту үшін кен желдету жүйесіне төтенше жағдайларда жіберіледі. Онтарио провинциясының кен заңнамасында былай делінген: "Жер асты кенішіндегі дабыл жүйесі барлық жұмыс орындарына барлық жұмысшылардың оңай сезіне алатындай этил меркаптан газының немесе оған ұқсас газдың жеткілікті мөлшерін енгізуден тұруға тиіс".