Белград қалалық көлік жүйесінің шолуы

Кіріспе

Белград қаласының көлік жүйесіне шолу

Бұл мақалада Белградтағы қоғамдық және жеке көлік жүйелері туралы мәлімет берілген.

Қалалық

Белградта автобустардан, трамвайлардан, троллейбустардан және қалалық GSP Белград мен бірнеше жеке компаниялар басқаратын пойздардан тұратын кең ауқымды қоғамдық көлік жүйесі бар. Барлық компаниялар Біріктірілген тарифтік жүйеге (БТЖ) қатысады, бұл билеттерді компаниялар мен көлік түрлері арасында қолдануға мүмкіндік береді. Билеттерді көптеген сату орындарынан немесе жүргізушіден сатып алуға болады. Оларды көлік ішінде міндетті түрде тексеру қажет, және олар тек бір жолға жарамды. 2012 жылдың 1 ақпанында қоғамдық көлікте көлік құралдарын және билеттерді басқаруға арналған BusPlus заманауи электрондық жүйе енгізілді. Бұл жүйе Apex Technology Solutions компаниясының қандай пайда тапқанын нақты көрсетпейтін түсініксіз келісімшартқа негізделген, сондай-ақ автобус станцияларында жарнама орналастыруға рұқсат берумен байланысты.

Электрлік автобустар

Белградта екі электрлік "EKO" автобус желісі бар, олар Израиль-Болгариялық Chariot Motors және Қытайдың Higer Bus Company мен Aowei Technology компаниялары бірлесіп шығарған көліктермен қызмет көрсетеді. Олар ерекше жасыл түске боялған және терминалдарда 10 минут ішінде зарядталады. Бірінші автобустар 2016 жылдың 1 қыркүйегінде қызметке кірісті. EKO 1 – Vukov spomenik – Naselje Belville. Бұл Сава өзенін Бранко көпірі арқылы кесіп өтетін алғашқы электр автобус желісі болды. EKO 2 – Dorćol /SRC Milan Gale Muškatirović/ – Beograd na vodi. Бұл желі 2022 жылдың 24 қаңтарында іске қосылды. Олардан өзге, Белградтың орталық жаяу жүргіншілер көшелерінде қызмет ететін "Vrabac" ("құс") аталған электр шағын автобустар желісі де бар. Олар жолаушыларға тегін, көк түске боялған. Бұл желі айналмалы және сегіз аялдамадан тұрады: Обиличев венасынан Студенттер алаңына, содан кейін Косанчичев венасына және қайта Обиличев венасына оралады.

Трамвайлар мен троллейбустар

Бірінші трамвай желісі 1892 жылы іске қосылды. Желінің қазіргі ұзындығы 1988 жылдан бері өзгерген жоқ, бірақ трамвай бағыттарында кейбір өзгерістер болды. Трамвайлар мен троллейбустарды GSP Beograd компаниясы ғана пайдаланады. Троллейбустар оң жағалауда ғана жүреді, ал трамвай желісі сол жағалауға да жетеді: 7, 9, 11 және 13-жолдар 45-блокта аяқталады. 7 және 9-жолдар Ескі Сава көпірі арқылы, ал 11 және 13-жолдар жаңа Ада көпірі арқылы өтеді.

Трамвай желілері

Белградта қазіргі уақытта 11 трамвай бар (2, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13 және 14). А1. Славия – «Никола Тесла» әуежайы /Экспресс/ – ӘУЕЖАЙҒА БАРАТЫН ЖЕҢІЛ ТЕМІР ЖОЛ
E1. Устаничка – 45-блок
E2. Трг Републике – Петлово Брдо

E6. Нови-Београд (45-блок) – Мириево 4
E9. Студенттер алаңы – Кумодраж

Түнгі желілер: Алғашқы желі сол кезде Панчевачки Мост станциясын Нови-Београд теміржол станциясымен байланыстырды және Београд орталық теміржол станциясының жартылай жер асты деңгейін, екі жер асты станциясын (Вуков Споменик және Караджорджев паркі) және қала орталығында Нови-Београдқа дейінгі жер асты теміржолдары үшін салынған туннельдерді пайдаланды. Желіде бар болғаны 5 станса болды (Панчевачки Мост, Вуков Споменик, Караджорджев паркі, Београд Центар және Нови-Београд, оны Беовозбен бөлісті), ұзындығы 8 шақырымға жетеді және сапар шамамен 16 минутқа созылды. Пойыздардың жүріс жиілігі 30 минуттан, жүрек қағысы уақытында 15 минутқа дейін болды. Желіде жоғарғы тоқ жинағыштары бар, 3 есігі бар ER31 сияқты қала маңындағы советтік/латыш электрлі вагондары қолданылды. 2011 жылдың сәуірінде желі Батайницаға дейін, ал 2016 жылдың желтоқсанында Овчаға дейін ұзартылды. Жаңа желіде күніне шамамен 18500 жолаушы тасымалданады. 2018 жылы Овчадан Ресникке дейінгі жаңа желіні ашу жоспарлануда.

Такси

Такси қызметін 24 такси компаниясы жүзеге асырады, және ол қымбат емес (бастау бағасы шамамен 1,5 евро (150 динар). Белградтағы әрбір такси компаниясының 2 белгісі болуы тиіс: компанияның жеке белгісі және 4 ақ сан жазылған кішкентай көк белгі – Белград таксиінің әрбір көлігінің жеке нөмірі.

Автобус

Белград Сербияның барлық ірі қалаларымен қалааралық автобус бағдарларымен байланысты, ал жазғы және қысқы туристік маусымдарда арнайы маусымдық бағдарлар да жұмыс істейді. Серб Республикасы және Солтүстік Македония қалаларымен жақсы байланыс бар. Батыс Еуропаға халықаралық автобус бағдарлары негізінен Германия, Австрия, Швейцария және Францияға бағытталған, одан басқа барлық бағыттарға автобуспен сапар жасауға болады. SP Lasta қала маңындағы көліктерден өзге, Сербия, Черногория және Серб Республикасындағы тұрақты бағдарлармен қалааралық көліктерде және халықаралық Eurolines ұйымының құрамында жолаушыларды тасымалдайды.

Пойыз

Белград теміржол желісі қазіргі уақытта қайта жаңартуда. Белград теміржол торабының ауқымды қайта құру жоспары жаңа орталық Прокоп теміржол вокзалын аяқтауды көздейді, ол тарихи Белград негізгі теміржол вокзалын (Главна железничка станица) алмастырады, ол қала орталығына және Сава өзеніне жақын орналасқан. Белград көптеген еуропалық қалалармен (Салоники, Стамбул, София, Бухарест, Будапешт, Вена, Киев, Мәскеу және т.б.) тікелей теміржолмен байланысты. Сонымен қатар, Белградта тағы 5 теміржол станциясы бар (Центр – Прокоп, Дунав, Раковица, Нови-Београд, Земун). Кейбір алыс қашықтыққа және халықаралық пойыздар Орталық станцияға емес, Нови-Београдқа тоқтайды. Жаңа орталық теміржол вокзалы 1977 жылдан бері Прокоп деп аталатын жерде салынып жатыр. Жаңа теміржол станциясы "Београд орталығы" деп аталады; оның аяқталуымен қала орталығына жақын орналасқан ескі теміржол станциясымен қазіргі уақытта жүзеге асырылатын Белградтың барлық теміржол қозғалысы жаңа станцияға көшіріледі, Сава бойындағы мыңдаған шаршы метрлік құнды жерді босатады және Белградқа теміржолмен келуді жеңілдетеді. Көп жылдық кешігуден кейін, бұл амбициялы жоба 2006 жылғы наурыз айының басында үкімет жариялайтын аяқтау бойынша жаңа халықаралық тендерге байланысты келесі бірнеше жылда аяқталуға тиіс. Пойыз терминалдары жер астында, ал үлкен жолаушылар терминалы жер үстінде орналасады, онда сауда орындары, мүмкін қонақ үй және басқа да жайлылықтар болады. Қазірге дейін станцияның пойыз терминалдарындағы негізгі жұмыстар аяқталды. Белград өзінің кең жағалауын пайдалануда, дәл осы себепті, Ескі қаланың өзен жағалауларын қоршап тұрған үлкен теміржол инфрақұрылымымен шектелді. Бұл станцияның аяқталуы Белградтың жағалау дамуында үлкен серпіліс жасауға мүмкіндік береді.

Ауа

Халықаралық әуежай, Белград Никола Тесла әуежайы қаладан 12 км қашықтықта орналасқан. Қаламен Белград – Загреб тас жолы арқылы байланысты. 72 және A1 нөміріндегі қоғамдық көлік автобустары әуежайды қала орталығымен байланыстырады. Әуежай Еуропа, Азия және Африканың көптеген қалаларымен байланыс ұсынады. Белград әуежайын кеңейту жоспары DynaCorp Inc. компаниясымен өңірлік әуе жүк тасымалы орталығын салу бойынша дамыту келісіміне қол қойылған, бірақ жоспар іске аспады. Белград әуежайы үшінші жолаушылар терминалын және қосымша ұшу-қону жолағын салуды жоспарлап отыр, алайда бұл жақын болашақта мүмкін болмауы мүмкін. Батайница әуе базасы – Белградтың Батайница шағын қалашығында орналасқан әскери әуежай.

Өзен

Белградта Дунай жағасында "Лука Београд" деп аталатын сауда порты бар. Сава өзенінің жағасында Еуропаның түкпір-түкпірінен келген түрлі круиздік кемелерді қабылдайтын туристік порт та бар. Белградта Ада Циганлия және Ада Меджика аралдарының жанында шағын желкенді қайықтар мен спорттық/демалыс кемелерін тоқтатуға арналған бірнеше импровизацияланған спорттық мариналар бар. "Лука Београд" портынан тұрақты жолаушылар бағыттары жоқ, бірақ туристік және жеке бағыттар кейде іске қосылады. Нақты спорттық/демалыс маринасының қажеттілігін қанағаттандыру үшін Дунай өзенінің жағасындағы Дорчолдағы маринаның толық жоспары көпшілік назарына ұсынылды және оны дамыту бойынша халықаралық тендер жарияланды.

Сава

Обреновац Сурчин көпірі (Мост Обреновац Сурчин), 1994-1999 жылдары Mostogradnja компаниясы салған, Белградтан оңтүстік-батысқа қарай 30 км жерде орналасқан Обреновац қаласында Сава өзенінің үстіндегі екі жолақты фермалық көпір. Көпірдің жалпы ұзындығы 446,5 м, ең ұзын аралығы 141 м. Көпір бастапқыда тек екі жылу жүргізгіш құбырын тасымалдауға арналған, бірақ кейіннен қайта жобаланып, екі құбырмен бірге бүйірлік консольдерде орналасқан жол көпірі ретінде салынды. 2011 жылы аяқталды. Обреновац Сурчин көпірі (А2 автожолы) – құрылыстағы алты жолақты экспресс-жол көпірі. Ашылу 2019 жылдың соңында күтілуде. Остружницадағы Сава өзені арқылы өтетін бір жолды теміржол фермалық көпірі, Белград қаласының сыртында орналасқан және жүк айналымын қамтамасыз етеді. Көпір 1999 жылы НАТО бомбалау кезінде қираған. 2002 жылы толыққанды қайта жаңартылды. Остружница көпірі (Ostružnički most) – 1990-1998 жылдары Mostogradnja компаниясы салған, Белград айналма автожолындағы Сава өзені арқылы өтетін үш жолақты жартылай магистральді арқалық көпір. Көпірдің жалпы ұзындығы 1789,6 м, өзенді бес аралықта кесіп өтетін 588 м ұзындықтағы теміржол конструкциясы бар. Ең үлкен аралық 198 м. Көпір 1999 жылы Косово соғысы кезінде НАТО бомбалауынан зақымданып, 2004 жылы толыққанды қалпына келтірілді. Қазіргі уақытта қосымша үш жолақты құрылысы жүріп жатыр және 2020 жылдың наурыз айында ашылуы жоспарланған. Ада көпірі (Most na Adi) – 969 м ұзындығы және 200 м биіктігі бар, алты жолақты жол және екі рельстік транзиттік құрылысқа арналған тіреулі көпір, 2012 жылы ашылды. Сава өзені арқылы салынып жатқан Жаңа теміржол көпірі (Novi železnički most) – 1979 жылы салынған екі рельстік вантылық көпір. Сава өзені арқылы салынып жатқан Ескі теміржол көпірі (Stari železnički most) – 1886 жылы салынған бір рельстік фермалық көпір. Газела көпірі (Gazela) – 1970 жылы салынған Сава өзені арқылы өтетін алты жолақты магистральдық көпір. Ескі Сава көпірі (Stari savski most) – 410 м ұзындықтағы екі жолақты жол және трамвай көпірі. Басты аралық – 100 м-ден астам ұзындығы бар байланған аркалық көпір. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл Белградтағы жалғыз жол көпірі болды, қазіргі аралық 1942 жылы орнатылған және Еуропадағы немiс әскерлерi керi шегiнгенде бұзбаған аз көпірлердің бірі. 1944 жылдың қазан айында, жарылғыш заттармен толтырылған және бұзуға дайындалған көпірді жергілікті қарсылық күресушісі Миладин Зарич құтқарып, детонатор сымдарын кесіп тастады. 2017 жылға жаңа жолақтар қосылып, толыққанды реконструкция жасау жоспарланған. Жалпы инвестиция көлемі 60 миллион еуроны құрайды. Бранко көпірі (Brankov most) – 450 м ұзындықтағы алты жолақты жол арқалық көпірі, Сава өзені арқылы өтеді және Белградтың орталық бөлігін тығыз орналасқан Нови-Београд тұрғын ауданымен байланыстырады. 1934 жылы Most kralja Aleksandra (Патша Александр көпірі) ретінде салынған, ол тізбекті көпір болған. Көпір 1941 жылы қиратылып, 1956 жылы қайта салынды. Ол кезде ол әлемдегі ең ұзын көпірлердің бірі болды.

Obrenovac Surčin Bridge (Most Obrenovac Surčin), the two lane road truss bridge over the Sava at Obrenovac — 30 km southwest of Belgrade, constructed by Mostogradnja between 1994 and 1999. The total length of the bridge is 446.5 m, with the longest span of 141 m. The bridge was originally designed to carry only two heating water pipelines, but was later redesigned and built as a road bridge with the two pipelines on side cantilevers. Finished in 2011. Obrenovac Surčin Bridge (A2 motorway) Six lanes expressway bridge under construction. Opening is late 2019. The single track railway truss bridge over Sava at Ostružnica — just outside the urbanized area of Belgrade, serving the freight bypass line. The bridge was badly damaged during the 1999 NATO bombing. Fully reconstructed in 2002. Ostružnica Bridge (Ostružnički most) is the three lane semi highway girder bridge over Sava at Ostružnica on the Belgrade bypass motorway — constructed by Mostogradnja between 1990 and 1998. Total length of the bridge is 1,789.6 m, with a 588 m long continuous steel structure crossing the river in five spans. The largest span is 198 m. The bridge was bombed by NATO during the Kosovo war in 1999 and fully reconstructed by 2004. The additional three lane span is currently under construction and it will be opened in March 2020. Ada Bridge (Most na Adi) a 969 m long and 200 m tall pylon bridge with six lane roadway and unlaid double track mass transit right of way is opened in 2012. New Railroad Bridge (Novi železnički most) over the Sava — a double track cable stayed bridge built in 1979. Old Railroad Bridge (Stari železnički most) over the Sava — a single track truss bridge originally built in 1886. Gazela Bridge (Gazela) — a single span six lane motorway bridge over the Sava, the main traffic artery into the city, built in 1970. Old Sava Bridge (Stari savski most) — a 410 m long two lane road and tram bridge. The main span is a tied arch bridge over 100 m in length. During World War II it was the only road bridge available in Belgrade, the current span being installed in 1942, and one of the few bridges in Europe which the retreating German forces failed to demolish. In October 1944, the bridge, already laden with explosives and prepared for demolition, was saved by a local resistance veteran Miladin Zarić who managed to cut the detonator wires. Adding new lanes and full reconstruction is scheduled for 2017. Total investment is 60 million Euros. Branko's Bridge (Brankov most) — a 450 m long six lane road girder bridge over Sava, connecting the center of Belgrade to the densely populated residential suburb of Novi Beograd. Originally built as Most kralja Aleksandra (Bridge of King Alexander) in 1934 it was a chain bridge. The bridge was destroyed in 1941 and rebuilt in 1956 as a single span bridgeč at the time it was the longest bridge of that kind in the world.

Дунай

Пупин көпірі (Pupinov most) – Дунайдағы ең жаңа алты жолақты көпір. Ол ғалым Михайло Пупиннің құрметіне аталған, және Қытай жол мен көпірлер корпорациясымен салынды, 2014 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілді. Панчево көпірі (Pančevački most) – Дунай өзені арқылы салынған, 1075 метрлік төрт жолақты автомобиль және екі рельсті теміржол көпірі, алғаш рет 1935 жылы салынған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұзылып, соғыс аяқталғаннан кейін 1946 жылы қайта жаңартылды. Екінші теміржолдың күрделі жөндеу және орнату жұмыстары 2015 жылы аяқталды.

Жолдар

Белград батыста Загребке, солтүстікте Нови-Садқа және оңтүстікте Нишка тас жолдарымен байланысты. Тас жолдар көлік ағынын халық арасында Мостар деп аталатын ірі түйіскен жерге жеткізеді. Кең бульвар, Кнеза Милоша көшесі, бұл түйіскен жерді қала орталығымен қосып тұрады. Қала орталығы мен тас жолдардағы кептелісті жеңілдету мақсатында "ішкі айналма жол" ("unutrašnji magistralni prsten") деп аталатын көлік кептелісін азайту жобасы басталуға дайын.