Кіріспе

Дублиннің маңы, Ирландия

Гарольд Кросс – Ирландияның Дублин қаласының оңтүстік жағындағы, D6W пошталық индексінде орналасқан, жайлы қалалық ауыл және ішкі маңы. Поддл өзені осы аумақтан ағып өтеді, бірақ көбінесе жер асты құбырлары арқылы, сондай-ақ ірі Жером тауы зираты мен Әйелдер үйі (Our Lady's Hospice) осында орналасқан.

Орналасқан жері

Гарольдтың айқасы Теренур мен Ратгардың солтүстігінде, Ратминнің батысында, Крамлин мен Киммедждің шығысында және Кланбрассил көшесіндегі Ұлы каналдың оңтүстігінде орналасқан. Ол Дублин қалалық кеңесінің қарауында болып, Дублин 6, Дублин 6W және Дублин 12 пошта индекстерінің шекарасында жатыр.

Бүркіт

Поддл өзені оңтүстіктен солтүстікке қарай ағады. Ауданның оңтүстік жағында өзеннің ағысы ғасырлар бойы сақталған "Тіл" немесе "Тас қайық" деп аталатын жерде екіге бөлінеді, оның бір бөлігі "Қала су жүйесі" құбыры арқылы жер астына ауыстырылады, ал басты арнасы жер үстімен жалғасады, көлдерден өтеді. Поддл Аргус және Жером таулары арасында жер астына өтеді, содан кейін зират шекарасымен, оның ішінде исламдық учаскесімен ағып, Гринмаунттағы каналға бағытталған Гранд-каналға қарай құбырға кіреді.

Атауы

Гарольдтің айқасы деген атауға қатысты бірнеше әртүрлі түсіндірмелер бар. Бұл атау өте ұзақ уақыттан бері, кем дегенде бірнеше ғасыр бойы қолданылып келеді. Шын мәнінде, бұл атау есімді Гарольдқа қатысты ма, әлде "Гаральдтардың" тобына немесе класына сілтеме жасай ма, немесе "айқас" қай жерде және қандай нысанда болған деген мәселе де әлі шешілмеген. Бұл сұраққа жауап іздеу аймақта дау-жанжал тудырудың оңай жолы саналады, себебі нақты немесе бір уақытта жазылған жауап жоқ. 19-шы ғасырдан бері көптеген сарапшылар түрліше пікір білдірген, бірақ олардың әрқайсысының өзіндік негіздемесі бар. Атау туралы теориялардың бірі – Гарольдтің айқасы ежелгі Слиге Чуаланн жолында орналасқан. Бұл оңтүстіктен солтүстікке созылған маңызды бағдар және ортағасырлық Ирландияның "Бес үлкен жолының" бірі. Сонымен қатар, бұл Дублин қаласына Кланбрассил көшесі арқылы кіретін оңтүстік кіру қақпасы болған. Атаудың шығу тегіне қатысты бір түсіндірме бойынша, ол қазіргі Гарольдтің крест паркі орналасқан жерде орнатылған дарға аспанға берілген атаудан шыққан. Алайда, ортағасырлық дарға аспан аспанға асудан гөрі, базарлардағы және салық жинау орындарындағы салмақтарды өлшеу үшін көбінесе қолданылған (төмендегі талқылауды қараңыз). Шындығында, Гарольдтің айқасы 18-ші ғасырға дейін Дублин қаласының аспанға асу орыны болған, бірақ ол қалаға кірудің маңызды нүктесі болған, онда салық жинау мүмкін болған. 14-ші ғасырда архиепископ мұнда дарға аспанға ұстаған. Тағы бір түсіндірме бойынша, Гарольдтің айқасы Ратмайндар сияқты, Киелі Сепульхрдің қонысының бір бөлігі болған жерлерге жатады. Оның аты Дублин архиепископының жерлерінің шекарасын белгілеген және Харольдтарды (немесе Гарольдтар/Харралдар/Харрелдер) ескерткен кресттен шыққан деседі. Бұл Харольдтар – Уайтчерч маңындағы Pale шекарасын қорғаған еркін халық. Ратмайндарға өз атын берген Де Меонс отбасы да 14-ші ғасырда Гарольд Кресті жеріне ие болған. Тағы бір түсінік бойынша, бұл атау орта ғасырдың басында Даниялық викинг Харольдтың Ратфарнхам отбасы иелік еткен жерлердің шекарасын белгілеген тас кресттен шыққан. Бұл крест қазіргі Гарольдтің крест жолындағы бес жолдың тоғысқан жерінде орналасқан деседі. Осы түсіндірмелердің бірі дарға аспанның қоғамдық таразы ретіндегі дәстүрлі қолданысына (тек аспанға асу құралы ретінде емес) негізделген. Оған сәйкес, крест Дублин қаласына кіретін немесе одан шығатын тауарларды өлшеу үшін пайдаланылған, салық немесе тариф алу үшін, немесе тауарлар үшін салмақ бойынша алым алынған. Бұл жұмысты жоғарыда аталған аймақты бақылайтын отбасылардың, топтардың немесе жеке тұлғалардың бірі немесе бірнешеуі атқарған. Басқаша айтқанда, бұл өткел Poddle өзені арқылы жүретін ford болған.

Жером тауының зираты

Харольдтың айқасының бір жағында Джойстің "Улисс" романында айтылғандай, Маунт-Джером қорымы орналасқан. Бұл бастапқыда Шоу есімді үлкен отбасының резиденцияларының бірі болған. Дублиннің ең готикалық зираты деп саналады. Мұнда Томас Дэвис, Джордж Рассел (AE), Оскар Уайльдтың әкесі Уильям Уайльд және анасы, Гиннесс отбасының мүшелері мен Корольдік Ирландия полициясының қайтыс болған қызметкерлері жерленген. 1980 жылдары қиратылған Санкт-Петер шіркеуінің қабірінде (қазір Дублин YMCA орналасқан) бір кезде жерленген француз гугеноттарының қалдықтары да осында көшірілген. Басқа да танымал қабірлерге математик Уильям Роуэн Гамильтон мен драматург Джон Миллингтон Сингге жатады. Зират 1837 жылдан 1984 жылға дейін жеке компания басқарды, ал қазір Масси отбасының меншігінде. 1836 жылы Ирландия протестант шіркеуі Маунт-Джеромдегі қорымды құру арқылы, сол кездегі өздерінің достарының арасында да, 1832 жылы ашылған жаңа Гласневин қорымының танымалдылығына қарсы тұруды көздеді. Бастапқыда Маунт-Джером тек протестанттарға арналған қорым болған, бірақ кейіннен католиктерге де ашылды. Кіреберістің оң жағында енді арнайы исламдық учаске де бар.

Хоспис

Қала маңында Дублиннің алғашқы хосписі, Our Lady's Hospice, Harold's Cross орналасқан. Бұл паллиативтік күтім орталығы 1879 жылы Our Lady's Mount (бұрын Greenmount) деп аталған үйде құрылды, ол бұрын Қайырымдылық әпкелерінің аналық үйі болған. Қайырымдылық қауымын құрған Мэри Эйкенхед 1845 жылдан бастап Our Lady's Mount-та тұрды. Ол Достар қоғамының (Квакерлер) мүшелері болған, құлдыққа қарсы белсенді әрекет еткен Уэббс отбасынан Greenmount-тағы үлкен георгиан стиліндегі үйді, Mount Jerome зиратынан түскен қарсы ұсыныстан артық сома ұсынғаннан кейін сатып алды. 1886 жылы жаңа хоспис ғимаратының құрылысы басталды, одан кейін көптеген басқа ғимараттар салынды.

Көлік

Гарольдс-Кросс қоғамдық көлікпен жақсы қамтамасыз етілген; Дублин автобусының 9, 16, 49, 54a, 83, 83a және S2 маршруттары осы аудан арқылы өтеді. Дублин автобусы сонымен қатар Dublin Bus Nitelink қызметін (49N) ұсынады, ол жұма, сенбі түндері мен мемлекеттік мерекелерде 49 маршрутымен бірдей бағыт бойынша 00:00, 02:00 және 04:00 уақыттарында жұмыс істейді.

Болашақ жоспарлары

Ұлттық көлік басқармасының автобус желісін қайта құру бағдарламасы (Bus Connect) аясында Харольд-Кросс аймағына жоғары жиілікті Bus Connect магистральдік желісі F қызмет көрсетеді, қала орталығына дейін 5 минут сайын автобус қатынайды.

Дін

Бұл аймақта Розарийдің біздің әйелінің римдік католик шіркеуі, Маунт Аргус монастыры мен шіркеуі, Сент-Клэр монастыры мен бастауыш мектебі және Дублиннің орыс православие қауымының негізі орналасқан. Маунт Аргус 19 ғасырдағы Ирландияда белгілі пассионист діни қызметкері болған Аргус тауының әулие Чарльздың ресми үйі болды. Ол "Улисс" кітабында керемет жасаушы ретінде еске алынады. Сонымен қатар, ол Гарда Сихоанамен тығыз байланыста болды және ресми түрде Дублин қалалық полициясының шіркеуі саналды. Маунт Аргустың алғашқы ректоры Фр. Пол Мэри Пакенхэм, Лонгфорд графының ұлы және Китти Пакенхэмнің (Уэллингтон герцогинясы) туысы болды. Оның алғашқы миссасы 1856 жылдың 15 тамызында сол кездегі үйдің бірінде өтті. Ирландиялық сәулетші Дж. Дж. Маккарти жаңа монастырды жобалауға шақырылды. Римдік католик шіркеуі – Қасиетті Розарий шіркеуі. Қауым өте белсенді, көптеген адамдар оның ұйымдарына үлес қосады. Шіркеу 19 ғасырдың соңында Маунт-Гарольд үйі деп аталған ескі сарайдың орнында салынған. Бүгінге дейін шапель еденінде үйдің түпнұсқалық еден плиткаларын көруге болады. Гарольдтың Крест-Грині 1798 жылғы көтеріліске дейін Біріккен ирландтар қоғамының мүшелері үшін маңызды кездесу орны болды. Томас Клони және Майлс Бёрн сияқты көтерілісшілер күтілетін көтеріліс үшін тактиканы талқылау үшін командир Роберт Эмметпен кездесті. Ирландиялық ұлтшыл Роберт Эммет Гарольдтың айқасының жанында тұтқындалды. Ол бір кезде Харольдс-Кростағы үйдің бірінде тұрды, себебі ол өзінің сүйіктісі Сара Курран Ратфарнхемге жақын болуы керек еді. Ол 1803 жылы британдық билікке қарсы көтеріліс ұйымдастырды, тұтқындалды, сотталып, өлім жазасына кесілді. Гранд-канал көпірі Гарольдс-Кросс жолын және Кланбрассил көшесін байланыстырады, ол оның құрметіне аталған және онда мемориалдық тақта орнатылған (көпір бұрын Кланбрассил көпірі деп аталған және жергілікті тұрғындар арасында Гарольдс-Кросс көпірі деп белгілі). Патрик Пирстің (Падраик Мак Пирайс) әкесі Джеймс Маунт Аргус шіркеуінің тас қалаушысы болды. Пирс отбасы Пассионистермен және Маунт-Аргуспен ұзақ байланыста болды. Патрик пен Уилли Пирс екеуі де Пасха көтерілісі күні мойындау үшін келді. Пирс ханым мен Патрик өзі де шіркеудің жанындағы скаут залында ирланд тілінен сабақ берді. 1916 жылғы Киммагиде жаттығу алаңы болған 1916 жылғы еріктілер 1916 жылғы Пасха көтерілісіне қатысудан бұрын Маунт Аргус шіркеуіне барып дұға еткен. Харольдс-Кросс жолындағы О'Коннордың зергерлік дүкені, атақты Дублин қылмыскері Мартин Кэхиллдің ("Генерал") екі әйгілі тонауының біріне ұшырағанымен белгілі (ол сонымен қатар Жером тауындағы зиратта жерленген). 1925 жылдың маусымында Хонр Брайт есімді әйел (нағыз аты Элизабет (Лили) О'Нилл) өлтіріліп, оның денесі таудан табылды. Куәгерлер оны соңғы рет Харольдс-Кростан солтүстікке қарай орналасқан Леонардс-Корнерде тірі көрген. Осы өнеркәсіптердің арасында, өзеннің күшімен жұмыс істейтін Гринмаунт спининг фабрикасы болды, ол белгілі Пим отбасына тиесілі болды. Джеймс Пимді көбінесе "Ирландия теміржолдарының квакерлік әкесі" деп атады. Квакер ағайындылары Томас Пим және Роберт Гудбоди 1886 жылы Талламордағы өрттен кейін Гудбоди Темекі фабрикасын Харольдс Кроссқа жақын Гринвиллге көшіруге шешім қабылдады, нәтижесінде олардың көптеген қызметкерлері де сол аймаққа көшірілді, онда Дублин өнеркәсіпшілерінің тұрғын үйлері компаниясы салған қызыл кірпіштен тұрған үйлер салынды, Пим отбасы мүшелері оның көрнекті мүшелері болды.