Кіріспе

Канаданың солтүстік Арктикалық аймағындағы бұрынғы радар станциялары жүйесі.

Қашықтықтан ерте ескерту желісі, сондай-ақ DEW желісі немесе Ерте ескерту желісі деп белгілі, Канаданың солтүстік Арктикалық аймағындағы радар станциялары жүйесі болды, сонымен қатар Алясканың солтүстік жағалауы мен Алеут аралдарында (сәйкесінше, "Stretchout" және "Bluegrass" жобаларын қараңыз), Фарер аралдарында, Гренландияда және Исландияда қосымша станциялар орналасқан. Бұл жүйе Суық соғыс кезінде Кеңес Одағының бомбалаушы ұшақтарын анықтау және теңіз және құрлықтағы кез келген шабуыл туралы ерте хабарлау үшін құрылған. DEW желісі Канада мен Аляскадағы үш радар желісінің ең солтүстігінде және ең қабілеттісі болды. Бұл желілердің біріншісі – Канада мен АҚШ-тың бірлескен Pinetree желісі, ол Ньюфаундлендтен Ванкувер аралына дейін, Канада-АҚШ шекарасының солтүстігінде орналасқан. Алайда, оның құрылысы кезінде тиімді қарсы шабуылға жеткілікті уақыт бермейді деген алаңдаушылық туды. Mid Canada Line (MCL) бистатикалық радарды пайдалана отырып, арзан шешім ретінде ұсынылды. Бұл шамамен 55-ші параллельде орналасқан "сақшы" ескертуін қамтамасыз етті, командирлерге жеткілікті ескерту уақытын берді, бірақ нысаналар туралы немесе олардың нақты орналасқан жері туралы ақпаратты шектеді. MCL практикада көбінесе пайдасыз болды, себебі құстардың топтық радиолокациялық сигналы ұшақтардан келетін сигналдарды басып тастады. DEW желісі осы екі мәселені шешу үшін ұсынылды, ол шабуылды анықтап, сипаттай алатын, сонымен қатар солтүстікке қарай орналасқан және сағаттар бойы алдын ала ескерту бере алатын стандартты радар жүйелерін пайдаланды. Бұл қорғаныс күштеріне дайындыққа жеткілікті уақыт берумен қатар, Стратегиялық әуе қолбасшылығына совет бомбалаушылары мақсаттарына жеткенге дейін әуеге көтерілуге мүмкіндік берді. Бұл қажеттілік өте маңызды деп есептелді және құрылысқа ең жоғары ұлттық басымдық берілді. Алдын ала дайындық жұмыстары 1954 жылдың желтоқсан айында басталды, ал құрылыс кемелермен жете алатын жаз айларында ірі логистикалық операция ретінде жүзеге асырылды. 63 базалық желі 1957 жылы толыққанды жұмыс істеуге кірісті. MCL 1960-шы жылдардың басында жабылды, ал Pinetree желісінің көп бөлігі азаматтық мақсаттарға берілді. 1985 жылы "Shamrock Summit" аясында АҚШ және Канада DEW жүйесін жаңа Солтүстік ескерту жүйесіне (NWS) көшіруге келісті. 1988 жылдан бастап DEW станцияларының көпшілігі тоқтатылды, ал бірнеше станциялар жаңа жабдықтармен жаңартылды. DEW жүйесінен NWS жүйесіне ресми көшу 1993 жылдың 15 шілдесінде өтті.

Кіріспе

Солтүстік Америкаға Кеңес Одағының әуе шабуылы үшін ең қысқа, немесе үлкен шеңберлі маршрут Арктика арқылы, Солтүстік полюстің маңындағы аймақтан өтті. DEW желісі Суық соғыс кезінде Кеңес Одағының ядролық шабуылы туралы ерте ескерту беру үшін, АҚШ бомбалаушыларына ұшып көтерілуге және құрлық аралық баллистикалық зымырандарды (ICBM) іске қосуға уақыт беру үшін, сондай-ақ алдын ала соққының АҚШ стратегиялық ядролық күштерін жою мүмкіндігін азайту үшін салынды. Бастапқы DEW желісі бомбалаушыларды анықтауға арналған, бірақ ICBM-ді анықтауға қабілетсіз болды. Бұл қауіп туралы ескерту үшін 1958 жылы баллистикалық зымырандарды ерте ескерту жүйесі (BMEWS) деп аталатын күрделірек радар жүйесі құрылды. DEW желісі Арктикадағы Суық соғыс кезеңіндегі маңызды жетістіктердің бірі болды. 1950 жылдардың соңындағы ғылыми жобалау мен логистикалық жоспарлаудың сәтті үйлесімі нәтижесінде, DEW желісі континенттік қорғаныс радиолокациялық станцияларының тізбегін құрады, ол соңында Аляскадан Гренландияға дейін созылды. Mid Canada Line және Pinetree Line екінші және үшінші деңгейдегі желілермен қатар, DEW желісі жаңа жартылай автоматты жерлік орта (SAGE) компьютерлік жүйесімен басқарылатын электрондық желінің шекарасын белгіледі және Солтүстік Америка ғарыш қорғаныс қолбасшылығының (NORAD) басқару орталығы болған Колорадо штатындағы Шайен тау кешенінде орталықтандырылды. DEW желісінің құрылысы Канада және АҚШ үкіметтері арасындағы екіжақты келісім, сондай-ақ АҚШ Қорғаныс министрлігі мен Bell System коммуникациялық компаниялары арасындағы ынтымақтастық арқасында мүмкін болды. DEW желісі 1952 жылы Массачусетс технология институтындағы жазғы зерттеу тобының ең көрнекті ғалымдары жүргізген терең зерттеудің нәтижесінде пайда болды. Зерттеудің тақырыбы АҚШ пен Канаданың әуе шабуылына осалдығы болды, ал оның қорытынды ұсынымы Солтүстік Америка құрлығының Арктикалық аймағында іздеу радар станцияларының ерте ескерту желісін мүмкіндігінше жылдам құру болды.

Операциялар

Станциялардың үш түрі болды: жаз айларында жердегі қызметкерлер тек бірнеше ай сайын тексеріп тұратын, кішкентай, қызметкерлері жоқ "жарық толтыру станциялары"; станция бастығы, аспаз және механик ғана бар аралық станциялар; және қызметкерлер саны өзгеріп тұратын, кітапханалары, ойын-сауық түрлері және басқа да ыңғайлы жағдайлары болуы мүмкін үлкен станциялар. Станциялар AN/FPS 19 деп аталатын ұзақ қашықтықтағы L жолақты сәуле шығару жүйелерін пайдаланды. Станциялар арасындағы "бос кеңістіктер" бірнеше жыл бұрын Mid Canada Line желісінде қолданылған, соған ұқсас AN/FPS 23 бағытты доплерлік радар жүйелерімен бақыланды. Станциялар бір-бірімен White Alice арқылы байланысты, ол тропосфералық шашырау технологиясын қолданатын радиобайланыс жүйелерінің сериясы еді. Егер белгісіз ұшу тіркелсе, DEW Line станциясы AMIS-ке хабарласып, ұшу жоспары қабылданбаған болуы мүмкін бе деп сұрайтын; егер жоқ болса, NORAD-қа хабар берілетін. Әскери ұшулар, соның ішінде B-52 бомбалаушылары, полярлық аймақтарда жиі орындалды және ұшуды анықтау үшін "дос немесе жау" (IFF) жүйесін қолданды. Бұл әскери рөлге көшу Канададағы Арктика қорғанысының жауапкершілігін Канада Корольдік атты полициясынан Канада Қарулы Күштеріне ауыстырумен басталды. Бұл "белсенді қорғаныс" үш негізгі элементтен тұрды: Канаданың Арктикадағы американдық қатысуын барынша азайту, DEW Line басқаруына Канада үкіметінің араласуы және Арктика қорғанысына Канаданың толық қатысуы. DEW Line-ды қаржыландырудағы қиындықтар жобаның қабылдануына да әсер етті. ICBM қауіпіне басымдық берілгендіктен, Америка DEW Line жүйесін салуға және пайдалануға бөлген инвестициясы азайды, бірақ Канада осы кемшілікті тиісті қосымша қаржыландырумен толтырмады. 1968 жылғы 27 қарашадағы Канада Ұлттық қорғаныс министрлігінің құжаты DEW Line немесе әуе кеңістігін зерттеуге қосымша қаражат бөлмейтінін мәлімдеді, себебі коммерциялық белсенділік жеткіліксіз болды. Канада үкіметі сонымен қатар АҚШ-тың әуе қызметін, базалық қызметін, әскери қызметшілер мен мердігерлер санын шектеді; ал жалпы операция барлық формальдылықтар бойынша "бірлескен операция" деп есептелетін.

Мәдени әсері

DEW Line жүйесінің мәдени әсері Канада мен Алясканың мұрасы үшін зор және маңызды. Канадада DEW желісі, көптеген адамдар тұратын оңтүстік пен шалқары Арктика арасындағы байланысты күшейтіп, инуиттерді Канада мемлекеттік құрылымына толығырақ интеграциялауға көмектесті. DEW желісін салу және пайдалану Арктика аймағында белгілі бір экономикалық дамуға мүмкіндік берді. Бұл аймақты зерттеу, жаңа байланыс құру және одан әрі зерттеулер жүргізу арқылы одан әрі дамуға серпін берді. DEW желісінің құрылысы американдықтарға тапсырылса да, кейінгі дамудың көп бөлігі тікелей канадалықтардың басшылығымен жүзеге асты. Қазіргі уақытта Канада мен Аляскада тарихи DEW Line нысандарының ресурстарын қорғау мәселесі талқылануда. Бұл талқылау нысандарды қолдан жою процесімен және қалған жабдықтармен, сондай-ақ сақталған нысандармен не істеу керектігі туралы пікірталастардан туындады. Көптеген канадалық тарихшылар мұра нысаны ретінде DEW Line нысандарын сақтауды қолдайды. DEW Line 1957 жылғы "Қатігез мантис" фильмінің түсірілім алаңы болды. Фильм үш РАДАР желісі туралы қысқаша деректі фильммен басталады, онда DEW желісінің құрылысына ерекше назар аударылады.

Ақырғылау және тазалау

АҚШ пен Канада арасында Канаданың DEW Line желісінің істен шығарылған нысандарының тазалауы мәселесі бойынша дау туды. Қазір тазалау жұмыстары учаске бойынша жүргізілуде. Тазалау жұмыстарын бағалау барысында жүргізілген жаңа зерттеулерге сәйкес, жолдан тыс қозғалыстағы көліктер өсімдіктер мен органикалық заттарға зиян келтіріп, нәтижесінде аймақтың гидрологиялық жүйесінің маңызды бөлігі болып табылатын мәңгі тоңның еруіне әкелді. DEW Line желісі балық қорларының азаюымен де байланыстырылды, сондай-ақ жергілікті жануарларға, мысалы, карибуға бейсабырлықпен қарау және маусымдық емес аң аулау сияқты жағдайларға да себеп болды. Бұл факторлар жергілікті халықтың дәстүрлі шаруашылығы мен қоршаған ортаға зиян келтірген деп есептеледі. Атлантикалық кедергі (BarLant) екі ауыспалы эскадрильядан тұрды: біреуі Ньюфаундлендтегі Аргентия теңіз базасында орналасқан, олар Азор аралдарындағы Лажес әуе алаңына және кері бағытта ұшу үшін пайдаланылды; екіншісі Мэриленд штатындағы Патуксент Ривер әскери-әуе базасында орналасқан. BarLant 1956 жылдың 1 шілдесінде жұмысын бастады және 1965 жылдың басына дейін үздіксіз қызмет етті, содан кейін Гренландия, Исландия және Ұлыбритания арасындағы (GIUK кедергісі) бағыттарды қамту үшін қайта бағытталды. Аргентиядан ұшақтар Исландиядағы Кефлавик әскери-әуе базасы арқылы ұшу маршрутын ұзарту үшін жіберілді. Тынық мұхитындағы кедергі (BarPac) 1958 жылдың 1 шілдесінде Гавайидегі Барберс-Пойнт әскери-әуе базасынан және Мидуэй аралындағы әскери-әуе базасынан жұмыс істейтін бір эскадрильямен жұмысын бастады. Ұшақтар Мидуэй аралынан Алеут аралдары тізбегіндегі Адак аралындағы Адак әскери-әуе базасына тоқтамай ұшып, кері қайтты. Оның маршруты шамамен Кодиак аралынан Мидуэй атолына дейін Escort Squadron Seven (CORTRON SEVEN) эскадрильясының радиолокациялық пикеттік посттарымен және Перл-Харбордан Солтүстік Тынық мұхиты суларына дейін Escort Squadron Five (CORTRON FIVE) эскадрильясының маршруттарымен келісіп жатты. Желінің барлық бөлігін қамту үшін әдетте бір уақытта төрт немесе бес WV 2 ұшағы қажет болды. Бұл қамту кейіннен Project Stretchout және Project Bluegrass жобалары арқылы толықтырылды және өзгертілді. Guardian класындағы радиолокациялық пикеттік кемелер Род-Айленд және Сан-Францискода орналасқан және әр жағалаудағы пикеттік посттарды қамтыды. 1965 жылдың қыркүйегінде кедергі күштерінің операциялары тоқтатылды және олардың EC 121K (1962 жылға дейін WV 2) ұшақтары сақтауға қойылды.