Марион Зиммер Брэдли: Өмірі мен даулы мұрасы

Кіріспе

Американдық автор (1930–1999)

Марион Элеонор Циммер Брэдли (3 маусым 1930 – 25 қыркүйек 1999) – фантастика, тарихи фантастика, ғылыми фантастика және ғылыми-фантастикалық романдардың американдық авторы. Ол «Авалонның тұмандығы» романы және «Darkover» сериясымен ең жақсы танымал. Туындыларындағы феминистік көзқарасымен ерекшеленген оның беделі, қызы Мойра Грейлендтің балаларды жыныстық тұрғыдан зәбірлеу туралы айыптауларымен және сотталған бала зорлаушы Уолтер Бринге, екінші күйеуіне, басқа балаларды зорлауға көмектескені үшін бүлінген. Брэдли 17 жасында жазуды бастады, кейін Хардин Симмонс университетін бакалавр дәрежесімен бітірді. 1966 жылы «Шығармашылық анахронизм қоғамын» құрыстыруға бірге қатысты. Сонымен қатар, ол ұзақ жылдар бойы «Sword and Sorceress» антологиялық сериясының редакторы болды. 2000 жылы өмірінің жетістіктері үшін World Fantasy Award сыйлығымен марапатталды. 2014 жылы қызы Мойра оны жыныстық зорлыққа ұшыратты деп айыптады, сондай-ақ Брэдлидің екінші күйеуі Уолтер Х. Бриннің балаларды зорлау қызметінен хабардар болғаны белгілі болды. Осы айыптауларға жауап ретінде Брэдлидің электрондық кітаптарын жариялаған баспагер оның электрондық кітаптарынан түскен табыстың барлығын «Save the Children» қайырымдылық қорына аудара бастады. Көптеген ғылыми-фантастикалық авторлар Брэдлиді ашық түрде айыптады.

Өмірбаян

1930 жылы 3 маусымда Мэрион Элеонор Циммер болып туған ол Нью-Йорк штатының Олбэнь қаласында фермада тұрып, 17 жасында жазуды бастады. Ол 1949 жылдың 26 қазанынан 1964 жылдың 19 мамырына дейін Роберт Алден Брэдлиге үйленген. Олардың Дэвид Роберт Брэдли (1950-2008) есімді ұлы болды. 1950 жылдары ол лесбияндық адвокаттық ұйымға таныстырды Билит қыздары . Ажырасқаннан кейін Брэдли 1964 жылы 3 маусымда нумизматик Уолтер Х. Бринге үйленді. Олардың Моира Грейленд атты қызы, ол кәсіби арфашы және әнші, Марк Грейленд атты ұлы болды. Мойраның ұлы, RJ Stern, колледж футболының ойыншысы, ол Netflix-тегі Last Chance U-ның 5-ші маусымында көрінді. 1965 жылы Брэдли Техастың Абилин қаласындағы Хардин Симмонс университетінің бакалавриат дәрежесін алды. Кейін ол Беркли университетінде 1965-1967 жылдары аспирантурада білім алу үшін Калифорния штатының Беркли қаласына көшіп барды. 1966 жылы ағасы Пол Эдвин Циммермен бірге ол Шығармашылық анахронизм қоғамын құруға және оған атау беруге көмектесті және бірнеше жергілікті топтарды дамытуға қатысқан, олардың кейбіреулері Нью-Йоркте Стейтен аралына көшіп келгеннен кейін. Брэдли мен Брин 1979 жылы ажырасып, бірақ некеде қалды, және бизнес қарым-қатынасын жалғастырды және он жылдан астам уақыт бойы бір көшеде тұрды. Олар 1990 жылы 9 мамырда, Брин 13 жасар балаға төрт жыл бойы қол сұғып келгенін мәлімдегеннен кейін, балаларды жыныстық қатынаста қылмыс жасады деп айыптап, тұтқындалған жылы ресми түрде ажырасты. Ол Бриеннің "Грек махаббаты" кітабын (псевдониммен жарияланды) редакциялады, ол оған арналды (оның аты "оның әйелі" деп аталды) және 1965 жылы Бриеннің "Грек махаббатының халықаралық журналы" журналына "Заманауи әдебиеттегі грек махаббатының әйелдік баламалары" атты мақаласын жазды. Ол Бриеннің жыныстық қатынасқа деген қызығушылығы туралы білген және оның 14 жасар баланы жыныстық қатынасқа тартуына келіскен.

Дін

Ол Олбнидегі Мұғалімдер колледжінде (қазіргі Олбни университеті, SUNY) оқып жүргенде, Брэдли батыс эзотерикалық дәстүріне қатысты. Кейіннен ол розенкрейцерлік хат алмасу курсын аяқтады. 1961 жылы ол ресми түрде басқаларды, соның ішінде Рамфис С. Файерхорнды баулуды бастады. Брэдли 1978 жылы оның Аквариандық Қайта Орнату Орденінің мүшелері болған бірнеше әйел құрған Darkmoon Circle-де белсенділік танытты. Брэдли Darkmoon Circle және басқа да жергілікті жазықшылдық топтар үшін кездесу бөлмесін жасау үшін гаражын жөндеді. 1981 жылы Брэдли, Диана Л. Паксон және Элизабет Уотерс дәстүрлі емес діндер орталығын тіркеді.

Өлім

Көп жылдар бойы денсаулығы нашарлаған Брэдли 1999 жылдың 25 қыркүйегінде, жүрек соғысынан төрт күн өткен соң, Берклидегі Альта Бейтс медициналық орталығында қайтыс болды. Грейленд сонымен қатар ол жалғыз құрбан емес екенін және ол өзінің әкесі Уолтер Х. Бринді балаларды жыныстық қатынасқа түсуі үшін мәлімдеген адамдардың бірі екенін, ол үшін бірнеше рет айыптаулар алғандығын хабарлады. Грейлендтің айтуынша, Брэдли күйеуінің мінез-құлқын білген, бірақ ол оны хабарламауды таңдады. 2017 жылдың желтоқсанында Брэдли қызы өзінің педофилиясы мен жыныстық зұлымдықтары туралы толық биографиясын "Соңғы шкаф: Авалонның қараңғы жағы" атты кітапта жариялады. Сонымен қатар, Грейлендтің айтуынша, Брэдли Бринге (ол кездегі күйеуіне) бірнеше туысы жоқ жас жігіттерді қолға алуға және қорлық жасауға көмектесті, өйткені ол сегіз жастағы балалармен жыныстық қатынаста болған педофил екенін білген. Грейленд Брэдли мен оның әйел серіктесімен (Грейленд оны өзінің өгей анасы деп атайды) өмір сүретінін айтады. Екеуі де зорлық-зомбылық туралы білетінін мойындады және тергеуден, сұрақтан немесе кез-келген билік органдарына хабарлаудан қалыс қалды. Брэдлиді Брин жыныстық қатынасқа қызығушылық танытқан баланы асырап алуға тырысқаны үшін де айыптады. Осы айыптауларға жауап ретінде 2014 жылдың 2 шілдесінде Брэдлидің цифрлық тізімінің баспашысы Виктор Голанч Лтд Брэдлидің электронды кітаптарының сатуынан түскен барлық табысты Save the Children қайырымдылық ұйымына бере бастады. Янни Ли Симнер өзінің екі Darkover қысқа әңгімесінен аванстар мен авторлық сыйақыны және күйеуі Ларри Хаммердің өтініші бойынша Брэдлидің журналына сатылған ақшаны Американың жыныстық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес ұйымына, зорлау, қорлау және инцест ұлттық желісіне берді. Бірнеше ғылыми-фантастикалық авторлар Брэдлиді ашық айыптап отыр. Біріншілердің бірі Джон Скальци болды, ол айыптаулар жария болғаннан кейін бір күн ішінде айыптауларды "орманды" деп сипаттады. Хьюго сыйлығының иегері Джим К. Хайнс Брэдлидің оқырмандары мен серіктестеріне оң әсері "Марион Циммер Брэдлидің белгілі бала зорлаушыны қорғап, өз қызы мен басқаларды қорлап-үркітуі туралы аянды одан да қайғылы етеді" деп жазды. Г. Виллоу Уилсон Брэдлимен бірге Дүниежүзілік фантастика сыйлығының жеңімпазы болған, ол "сөзсіз қалды" деді. Брэдлимен бірнеше романда жұмыс істеген және Брэдлидің өлімінен кейін "Авалон" сериясында орналасқан романдарды жазуды жалғастырған Диана Л. Паксон "Моира Грейлендтің өз анасы туралы жазған жазбаларын оқып, шошып, қорқып қалдым. Мен ешқашан жеке байқаған емеспін, сондай-ақ оның (Брэдлидің) балаларының бірін де қорлап жатқанына күмәндануға ешқандай себебім жоқ" деді.

After suffering declining health for years, Bradley died at Alta Bates Medical Center in Berkeley on September 25, 1999, four days after suffering a heart attack. Greyland also reported that she was not the only victim and that she was one of the people who reported her father, Walter H. Breen, for child molestation, for which he received multiple convictions. According to Greyland, Bradley was aware of her husband's behavior although she chose not to report him. In December 2017 Bradley's daughter published a detailed biography of her mother, including her pedophilia and sexual abuse, in a book entitled The Last Closet: The Dark Side of Avalon. Additionally, according to Greyland, Bradley assisted Breen (her husband at the time) in accessing and abusing multiple unrelated young boys, knowing he was a pedophile who was engaging in sexual contact with children as young as eight. Greyland states that Bradley and her live in female partner (whom Greyland refers to as her step mother) both admitted to knowledge of the abuse and purposefully avoided investigating, questioning, or notifying any authorities. Bradley was also accused of attempting to adopt a child whom Breen was interested in sexually. In response to these allegations, on July 2, 2014, Victor Gollancz Ltd, the publisher of Bradley's digital backlist, began donating all income from the sales of Bradley's e books to the charity Save the Children. Janni Lee Simner donated advances and royalties from her two Darkover short stories and, at the request of her husband, Larry Hammer, payment for his sale to Bradley's magazine, to the American anti sexual assault organization Rape, Abuse & Incest National Network. A number of science fiction authors have publicly condemned Bradley. Among the first was John Scalzi, who within a day of the allegations being made public, described the allegations as "horrific". Hugo Award winner Jim C. Hines wrote that Bradley's positive effect on her readers and associates "makes the revelations about Marion Zimmer Bradley protecting a known child rapist and molesting her own daughter and others even more tragic." G Willow Wilson, who along with Bradley is a fellow World Fantasy Award winner, said she was "speechless". Diana L. Paxson, who collaborated with Bradley on a number of novels and who continued to write novels set in the Avalon Series after Bradley's death, said that she was "shocked and appalled to read Moira Greyland's posts about her mother I never personally observed, nor had any reason to suspect, that (Bradley) was abusing either of her children."

Әдеби мансап

Брэдли бала кезінде Генри Каттнер, Эдмонд Гамильтон, К. Л. Мур және Ли Брэкет сияқты қиял-ғажайып авторларды оқығанды ұнататынын, әсіресе олар "өмірде ешқашан болмаған және ешқашан болмайтын әлемдерде таңғажайып күндердің жарқырауы" туралы жазғандарын айтты. Оның алғашқы романы мен кейінгі еңбектерінің көпшілігі олардың ықпалын айқын көрсетеді. 17 жасында ол өзінің тұңғыш "Орман үйі" романын жазды, ол Норма туралы қайта баяндады; ол оны өлімінен бұрын аяқтады. Оның алғашқы басылып шыққан романы "Narabedla Falcon" болды, ол алғаш рет 1957 жылы мамыр айында "Басқа әлемдер" журналында жарық көрді. Карьерасының басында Морган Айвс, Мириам Гарднер, Джон Декстер және Ли Чепмен ретінде жазған Брэдли спекулятивтік көркем әдебиет жанрынан тыс бірнеше шығармалар шығарды, соның ішінде гей және лесбияндық пульп-китаптар; Мен лесбиянмын 1962 жылы жарық көрді. Қазіргі заманғы нормаларға қарағанда, оның романдары қарапайым болса да, олар жарық көрген кезде порнографиялық деп саналды. 1958 жылы жазған "The Planet Savers" романы Брэдлидің және басқа да авторлардың танымал сериясының орнына айналған "Darkover" планетасын таныстырды. Darkover ортасы - ғылыми фантастиканың фантастикалық әлемі, ғылыми фантастикамен қатар фантастиканың да көрінісі бар: Darkover - бұл адасқан адам колониясы, онда пси-қуаты ерекше дәрежеде дамыды және сиқыр сияқты жұмыс істейді, ал технология ортағасырлық кезеңге дейін кері қайтып келді. Брэдли көптеген Darkover романдарын өзі жазды, бірақ кейінгі жылдары баспа үшін басқа авторлармен бірлесіп жұмыс істеді; оның әдеби серіктестері оның өлімінен кейін серияны жалғастырды. Брэдли ғылыми фантастика мен фэнтези жанрында белсенді рөл атқарды, кәсіби авторлар мен баспагерлермен өзара әрекеттесуді алға тартты және субмәдениетке бірнеше маңызды үлес қосты. Жасөспірім кезінде ол сол кездегі "Амаздинг Сториз" және "Триллинг Уодер Сториз" сияқты журналдарға хаттар жазады. 1940-жылдардың аяғынан бастап 1950 және 1960-жылдарға дейін ол өзінің жеке фан-журналдарын, соның ішінде Astra's Tower, Day*Star және Anything Box жариялады. Ол сондай-ақ фанзиндарды редакциялады, оның ішінде Редд Боггспен "Айшықты құс", өзінің бірінші күйеуі Роберт Брэдлимен "Мезраб" және екінші күйеуі Уолтер Бринмен "Аллерлей". Брэдли басқа бірнеше фан-журналдарға, соның ішінде The Gorgon және The Nekromantikon-ға үлес қосты. 1970 жылдары, Дж.Р.Р.Толкиннің "Орталық жер" көркем дүниесіне деген құлшыныстың бір бөлігі ретінде ол Арвен туралы екі қысқаша фанфикстер жазды және оларды кітап форматында жариялады. Бір әңгімесі "Арвеннің зергері" (алғашқыда басқа формада I Palantir #2, 1961 тамыз) фанзинде жарық көрді, ол өзінің кәсіби антологиясында пайда болды Марион Циммер Брэдлидің ең жақсысы (1985), бірақ кейіннен қайта басылғаннан шығарылды. Ол өзінің бүкіл мансабында әртүрлі ғылыми фантастика мен фэнтези журналдарына және журналдарға үлес қосуды жалғастырды. 1966 жылы Брэдли Шығармашылық анахронизм қоғамының негізін қалаушы болды және осы топтың атын жасаған. Көптеген жылдар бойы Брэдли Darkover жанрының фанаттық фантастикасын белсенді түрде қолдады. Ол жарияланбаған авторлардың ұсыныстарын көтермеледі және оның кейбіреулерін коммерциялық Darkover антологияларында қайта басып шығарды. Бұл Брэдлидің жарияланбаған Darkover романы туралы жанкүйермен айтыстан кейін аяқталды, ол жанкүйердің бір әңгімесінде ұқсастықтар бар еді. Нәтижесінде роман жарияланбай қалды және Брэдли барлық Darkover фанат-фантастикасын тоқтатуды талап етті. Брэдли ұзақ уақыт бойы Sword and Sorceress антология сериясының редакторы болды, ол жас және болашақ авторлардың бірегей және дәстүрлі емес қаһармандықтарын бейнелейтін фантастикалық әңгімелер тапсыруды шақырды. Ол жас әйел авторларды ерекше көтермелегенмен, еркектердің әңгімелерін антологиясына қосуға қарсы емес еді. Мерседес Лакки антологияларда алғаш рет пайда болған көптеген авторлардың бірі болды. Брэдли Калифорнияның Беркли қаласындағы үйінде көптеген жазушылар отбасын ұстады. Брэдлидің өлімінен кейін антологияны Элизабет Уотерс редакциялады және 2019 жылға дейін жалғастырды. Оның ең танымал романы "Авалонның тұмары" болуы мүмкін, ол Камелот аңызын Моргейн мен Гвенхейфар көзқарасынан қайта баяндайды. Ол кітаптар сериясына айналды және Darkover сериясы сияқты кейінгі романдар басқа авторлармен немесе олармен жазылған және Брэдлидің өлімінен кейін де жалғасып келеді. Брэдли 2000 жылы өмір бойы жеткен жетістіктері үшін дүниежүзілік фантастика сыйлығын алды.

Bradley stated that when she was a child she enjoyed reading adventure fantasy authors such as Henry Kuttner, Edmond Hamilton, C. L. Moore, and Leigh Brackett, especially when they wrote about "the glint of strange suns on worlds that never were and never would be". Her first novel and much of her subsequent work show their influence strongly. At 17, she began her first novel The Forest House, her retelling of Norma; she finished it before her death. Her first published novel length work was Falcons of Narabedla, first published in the May 1957 issue of Other Worlds. Early in her career, writing as Morgan Ives, Miriam Gardner, John Dexter, and Lee Chapman, Bradley produced several works outside the speculative fiction genre, including gay and lesbian pulp fiction novels; I Am a Lesbian was published in 1962. Though relatively tame by today's standards, her novels were considered pornographic when published. Her 1958 novel The Planet Savers introduced the planet of Darkover, which became the setting of a popular series by Bradley and other authors. The Darkover milieu is a science fantasy fictional world, with science fiction as well as fantasy overtones: Darkover is a lost human colony where psi powers developed to an unusual degree, and work like magic, while technology has regressed to a more or less medieval stage. Bradley wrote many Darkover novels by herself, but in her later years collaborated with other authors for publication; her literary collaborators have continued the series since her death. Bradley took an active role in science fiction and fantasy fandom, promoting interaction with professional authors and publishers and making several important contributions to the subculture. In her teens she wrote letters to the pulp magazines of the time, such as the above mentioned Amazing Stories and Thrilling Wonder Stories. Starting in the late 1940s and continuing in the 1950s and 1960s, she published her own fanzines, including Astra's Tower, Day*Star, and Anything Box. She also co edited fanzines, including Ugly Bird with Redd Boggs, MEZRAB with her first husband Robert Bradley, and Allerlei with her second husband Walter Breen. Bradley contributed to several other fanzines, including The Gorgon and The Nekromantikon. In the 1970s, as part of the contemporary wave of enthusiasm for J. R. R. Tolkien's fictional world of Middle earth, she wrote two short fanfic stories about Arwen and published them in chapbook format. One story, "The Jewel of Arwen" (originally published in a different form in the fanzine I Palantir #2, August 1961), appeared in her professional anthology The Best of Marion Zimmer Bradley (1985), but was dropped from later reprints. She continued to contribute to different science fiction and fantasy fanzines and magazines throughout her career. In 1966, Bradley became a co founder of the Society for Creative Anachronism and is credited with coining the name of that group. For many years, Bradley actively encouraged Darkover fan fiction. She encouraged submissions from unpublished authors and reprinted some of it in commercial Darkover anthologies. This ended after a dispute with a fan over an unpublished Darkover novel of Bradley's that had similarities to one of the fan's stories. As a result, the novel remained unpublished and Bradley demanded the cessation of all Darkover fan fiction. Bradley was the editor of the long running Sword and Sorceress anthology series, which encouraged submissions of fantasy stories featuring original and non traditional heroines from young and upcoming authors. Although she particularly encouraged young female authors, she was not averse to including stories from men in her anthologies. Mercedes Lackey was one of many authors who first appeared in the anthologies. Bradley also maintained a large family of writers at her home in Berkeley, California. Following Bradley's death, the anthology was edited by Elizabeth Waters and continued until 2019. Her most famous single novel may be The Mists of Avalon, a retelling of the Camelot legend from the point of view of Morgaine and Gwenhwyfar. It grew into a series of books and, like the Darkover series, the later novels are written with or by other authors and have continued to appear since Bradley's death. Bradley was posthumously awarded the World Fantasy Award for lifetime achievement in 2000.

"Сыртқы от" трилогиясы

Нескаяның құлауы (2001) (Дебора Дж. Росспен)
Зандрудың балқымасы (2003) (Дебора Дж. Росспен)
Халидегі жалын (2004) (Дебора Дж. Росспен)

Қазіргі заманғы Darkover

(«Патшалар балалары» трилогиясы ретінде де белгілі) (Дебора Дж. Росс жазған)
Алтон сыйы (2007) (Дебора Дж. Росспен бірге)
Хастур Лорд (2010) (Дебора Дж. Росспен бірге)
Патшалар балалары (2013) (Дебора Дж. Росспен бірге)

Ғылыми еңбектері

Брэдли, Марион Циммер. "Қазіргі көркем әдебиетте грек махаббатының әйелдік аналогтары". "Грек махаббаты" халықаралық журналы, 1-том, 1-сан. (1965) 48–58 беттер. Тексеру тізімі: Ағылшын тіліндегі лесбияндық, өзгеше және гомосексуалды көркем әдебиеттің толық, жинақтамалы тізімі (1960) және қосымшалары (1961, 1962, 1963). Гейлерге арналған библиография (1975). Сұлулықтың қажеттілігі: Роберт У. Чемберс және романтикалық дәстүр (1974)

Басқа жұмыстар

Брэдли бірнеше түрлі фан-журналдарды шығарды, соның ішінде The Anything Box (2 саны, 1959), Astra's Tower (5 саны, 1947–50), Astra's Tower, Special Leaflet (5 саны, 1952–62), Day*Star (28 саны, 1954–72), Fantasy Ambler (1 саны, 1962), Gemini, Jr. (1 саны, 1951), Gemini FAPA (3 саны, 1951–60), On the Ragged Edge (1 саны, датасы белгісіз) және Catch Trap (кем дегенде 89–106 саны, 1960 жылдардың басында). Ол басқа бірнеше фанзиндарды да редакциялады, соның ішінде Allerlei (1960–65 жылдары Уолтер Бринмен бірге кемінде 17 саны), Anduril (1962 жылы Дэвид Брэдли мен Пол Циммермен бірге 1 саны), MEZRAB (1950–52 жылдары Роберт А. Брэдлимен бірге 7 саны) және Ugly Bird (1956–59 жылдары Редд Боггспен бірге 2 саны). Ол сондай-ақ The Ladder және The Mattachine Review журналдарына материалдар жазды. Эльфрида немесе Эльфрида Риверс ретінде ол The East Village Other жер асты газетіне, нео-язықшыл мерзімдік басылым Green Egg-ке және Сибил Лик астрология журналына үлес қосты, онда ол жұлдыз жорамалдарын және кітаптар туралы рецензияларды жазды, сондай-ақ жеке бағанасы болды, ал кейде күйеуі Уолтер Бринмен бірге редактор болып жұмыс істеді.