Жақып Райман: Ғылыми-фантастика, фантастика және тарих жазушысы

Кіріспе

Канадалық ғылыми фантастика, фэнтези, слипстрим және тарихи көркем әдебиет жазушысы Джеффри Чарльз Райман (1951 жылы туған).

Өмірбаян

Райман Канадада туып, 11 жасында АҚШ-қа көшіп келді. UCLA-да тарих және ағылшын тілі бойынша білім алды, содан кейін 1973 жылы Англияға көшіп барды, онда өмірінің көп бөлігін өткізді. Ол ғылыми фантастика жанрында танымал; алайда, оның алғашқы романы – «Өмірді алып жүретін жауынгер» (1985), ал «Оз сиқыршысы» (1992) атты ревизионисттік фантазиясы «оның ең сәтті туындысы» деп аталды. Райманның көптеген шығармалары Камбоджаға жасаған саяхаттарына негізделген. Олардың біріншісі, «Жеңілмеген ел» (1986) World Fantasy Award және BSFA сыйлығын жеңіп алды. Оның «Патшаның соңғы әні» (2006) романы Ангкор-Ват дәуірінде және Пол Пот пен Қызыл Кхмерден кейінгі кезеңде өрбиді. Райман басқа авторлардың туындылары негізінде бірнеше пьеса жазып, режиссерлік қойылымдар жасады және актерлік рольдерді сомдады. 1989 жылы Novacon-да құрметті қонақ ретінде шақырылды, ал 1994 және 2004 жылдары Microcon-да қонақ баяндамашы болды. Сонымен қатар, ол 2006 жылы Swecon ұлттық швед ғылыми-фантастикалық конвенциясында, 2008 жылы Gaylaxicon, 2009 жылы Wiscon және 2010 жылы Åcon-да құрметті қонақ атанды. Венди Гей Пирсонның Райманның «Балалар бақшасы» романына арналған мақаласы Британдық ғылыми фантастика қорының дипломдық жұмысы бойынша сыйлықты жеңіп алды және 2002 жылы Эндрю М. Батлер редакциялаған ЛГБТ ғылыми фантастикасына арналған Foundation журналының арнайы санында жарияланды. Райманның туындылары 2008 жылы Extrapolation журналының арнайы санында талданды, оның ішінде «Әуе», «Балалар бақшасы», «Жұмсық» және «Бұрын» атты мақалалар жарық көрді. Нил Истербруктың «Өзін-өзі тану: этика, өзгешелік, ауа» атты мақаласы 2009 жылы ғылыми фантастика саласындағы ең үздік мақала үшін ғылыми фантастика ғылыми-зерттеу қауымдастығының пионер сыйлығын жеңіп алды (кейін бұл сыйлық SFRA инновациялық зерттеу сыйлығы болып өзгертілді). Бұл санда канадалық фантаст Хироми Гото Джефф Райманмен сұхбаттасқан материал да бар. Сьюзан Кнаб пен Венди Гей Пирсонның арнайы санға жазған кіріспесі Райманның әлемдік ғылыми фантастикаға жасаған шақыруына жауап береді. Әлемдік ғылыми фантастика – бұл ғылыми фантастиканың тармағы, оның оқиғалары Жерде немесе оның жанында өрбиді, технология мен ғылым оқиға жазылған кездегідей сенімді түрде қолданылады. Mundane SF қозғалысы 2002 жылы Clarion Workshop кезінде Райман және басқалар тарапынан құрылды. 2008 жылы Райман, Джулиан Тодд және Трент Уолтерс редакциялаған Interzone журналының «Mundane SF» саны жарық көрді. Райман кем дегенде 2007 жылдан бері Манчестер университетінде дәріс оқып келеді; 2022 жылдан бастап ол Манчестер университетінің ағылшын тілі кафедрасының шығармашылық жазу бойынша құрметті аға оқытушысы болып табылады, және 2011 жылы Өнер, тарих және мәдениет мектебі үшін факультет студенттерінің оқыту сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы ол Америка Құрама Штаттарындағы азаматтық соғыстан бұрынғы кезеңде өтетін жаңа тарихи романның үстінде жұмыс істеді.

Ryman was born in Canada and moved to the United States at age 11. He earned degrees in History and English at UCLA, then moved to England in 1973, where he has lived most of his life. He is best known for his science fiction; however, his first novel was the fantasy The Warrior Who Carried Life (1985), and his revisionist fantasy of The Wizard of Oz, Was (1992), has been called "his most accomplished work". Much of Ryman's work is based on travels to Cambodia. The first of these, The Unconquered Country (1986), was winner of the World Fantasy Award and BSFA Award. His novel The King's Last Song (2006) was set both in the Angkor Wat era and the time after Pol Pot and the Khmer Rouge. Ryman has written, directed and performed in several plays based on works by other writers. He was guest of honour at Novacon in 1989 and has twice been a guest speaker at Microcon, in 1994 and in 2004. He was also the guest of honour at the national Swedish science fiction convention Swecon in 2006, at Gaylaxicon 2008, at Wiscon 2009, and at Åcon 2010. An article by Wendy Gay Pearson on Ryman's novel The Child Garden won the British Science Fiction Foundation's graduate essay award and was published in a special issue of Foundation on LGBT science fiction edited by Andrew M. Butler in 2002. Ryman's works were also the subject of a special issue of Extrapolation in 2008, with articles dealing with Air, The Child Garden, Lust, and Was, in particular. Neil Easterbrook's article in this special issue, "'Giving An Account of Oneself': Ethics, Alterity, Air" won the 2009 Science Fiction Research Association Pioneer Award for best published article on science fiction (this award has since been renamed the SFRA Innovative Research Award). The issue includes an interview with Geoff Ryman by Canadian speculative fiction writer Hiromi Goto. The introduction to the special issue, by Susan Knabe and Wendy Gay Pearson, also responds to Ryman's call for Mundane science fiction. Mundane science fiction is a subgenre of science fiction focusing on stories set on or near the Earth, with a believable use of technology and science as it exists at the time the story is written. The Mundane SF movement was founded in 2002 during the Clarion Workshop by Ryman and others. In 2008 a Mundane SF issue of Interzone magazine was published, guest edited by Ryman, Julian Todd and Trent Walters. Ryman has lectured at the University of Manchester since at least 2007; as of 2022 he is an Honorary Senior Lecturer in Creative Writing for University of Manchester's English Department, where in 2011 he won the Faculty Students' Teaching Award for the School of Arts, History and Culture. As of 2008 he was at work on a new historical novel set in the United States before their American Civil War.