Джон Энтони Белларс: Американдық фантаст жазушының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Американдық фантастикалық романдар жазушысы (1938–1991)

Джон Энтони Беллерс (17 қаңтар 1938 – 8 наурыз 1991) – американдық автор, ең белгілі туындысы «Мұздағы бет» фантастикалық романы және балаларға арналған көптеген готикалық детективтер. Оның кітаптарының көпшілігін Эдвард Гори суреттеген. Брэд Стрикленд Беллерстің кітаптарына он үш аяқталмаған және жаңадан жазылған жалғастарды жазды.

Ерте өмір және білім

Беллерс Мичиган штатының Маршалл қаласында Вирджиния (Монк) және Франк Эдвард Беллерстің ұлы болып дүниеге келді. Олар Маршалл қаласында сигаралар дүкені мен боулинг аллеясын жүргізді. Беллерс қатаң католик дінінде тәрбиеленді және бастапқыда дін қызметкері болуды жоспарлаған. Оның туған қаласы Льюис Барнавельт пен Роза Рита Поттингер туралы трилогиясын жазғанда оған шабыт берген Мичиган штатының Нью-Зебеди қалашығының прототипі болды. Бала кезінде ұялшақ, артық салмақты және жиі зорлық-зомбылыққа ұшыраған ол кітап оқуға құмар азаматқа айналды және өзін "пайдасыз ақпараттың шексіз қоймасы" деп сипаттады. Маршалл орта мектебін бітірген кезде Беллерс 1959 жылы Нотр-Дам университетінде ағылшын тілі мамандығы бойынша үздік дипломмен бакалавр дәрежесін алды. Нотр-Дамда ол «Колледж Боул» жарысына қатысып, студенттік «Scholastic» журналына тұрақты түрде юмористикалық бағандар жазды.

Кәсібі және қызығушылықтары

Беллерс 1963–65 жылдары Сент-Тереза колледжінде, 1966–67 жылдары Шимер колледжінде, 1968–69 жылдары Эммануэль колледжінде және 1969–71 жылдары Мерримак колледжінде ағылшын тілін оқытты, содан кейін 1971 жылы жазумен толық уақыт айналысуға көшті. 1960 жылдардың соңында ол алты ай бойы Ұлыбританияның Бристоль қаласында тұрып, жазумен шұғылданды, осы жерде "Мұздағы бет" романын жаза бастады. Бристоль кейіннен 1990 жылғы "Жер асты бөлмесінің құпиясы" романында да суреттелді. Оның жеке қызығушылықтарына археология, сәулет, тарих, латын тілі, бейсбол, ескі сәнді заттар, нашар поэзия, Ұлыбританияға сапарлар және түрлі-түсті мағлұматтар кіретін. Кристофер Толкинмен бірге Беллерс 1987 жылы Маркет университетінде Мифопоэялық қоғам ұйымдастырған 18-ші жылдық Мифопоэялық конференцияның құрметті қонағы болды.

Өлім және мұра

Беллерс 1991 жылғы 8 наурызда 53 жасында Массачусетс штатындағы Хаверхиллдегі үйінде жүрек-қан тамырлары ауруынан кенеттен қайтыс болды. Ол бұрынғы әйелі Присцилла (Брейдс) Беллерстен және 1968 жылғы 24 маусымда үйленген ұлы Франк Дж. Беллерстен қалады. Присцилла Беллерс Ньюберипортта тұрады. 1992 жылы Беллерстің туған қаласы Маршаллда тарихи Кронин үйінің алдына тарихи белгі орнатылды. 1870 жылы жергілікті саудагер Еремия Кронин үшін салынған, 60 футтық мұнарасы бар бұл әсем итальяндық сарай 1973 жылғы кітабының атаулық үйіне шабыт берді. Беллерс 2000 жылы Хаверхиллдің Ардагерлер залына енгізілді. "Педант және шатастырушы" – оның екінші кітабы, ол зұлым сиқыршы Снодрог (педанттың өзі) туралы қысқаша суреттелген аңыз, ол құрбандарын қашып құтылуға мүмкіндік бермейтін (және түсініксіз) логикамен ұстап алады, бірақ мейірімді сиқыршы сэр Бертрам Крабтри Гор, Снодрогты жеңу үшін сиқырлы Шатастырушының көмегіне жүгінеді. Кітап 1968 жылы жарық көрді және 2001 және 2009 жылдары қайта басылды. Беллерс үшінші кітабы "Мұздағы бет" (1969) жұмысын Ұлыбританияда тұрып, Дж. Р. Р. Толкиннің "Сақиналардың иесі" кітабын оқығаннан кейін жазды. Беллерс үшінші кітабы туралы былай деді: "Мұздағы бет Толкин стилінде жазуға талпыныс болды. "Сақиналардың иесі" мені қатты әсер етті және осы бағытта шағын шығарма жасағым келді. Осы кітапты оқығанда Гендальфтің аса жақсы адам емес екенін байқадым – жақсы жігіт ғана. Сондықтан мен сиқыршым Проспероға көптеген қорқыныштарым мен еліктерімді сыйладым. Бұл тек ойын-сауық үшін жазылған, ал кез келген терең мағынасын оқушы өзі таба алады". 1973 жылы жазған Лин Картер "Мұздағы бетті" "Сақиналардың иесінен" кейінгі ең жақсы үш фантастикалық романның бірі деп сипаттады. Картер Беллерстің сол кезде "Мұздағы бетке" жалғас жазуды жоспарлап отырғанын айтты. "Дельфин айқасы" атты аяқталмаған жалғасы "Сиқырлы айналар" антологиясына енді (New England Science Fiction Association Press, 2009). "Қабырғасында сағаты бар үйдің" табысынан кейін Беллерс бастауыш және орта мектеп оқушыларына арналған готикалық қиял-қиялды оқиғалар жазуға көшті. "Мен балалар үшін қорқынышты триллерлер жазамын, себебі менде 10 жасар баланың қиялы бар", - деді Беллерс. "Мен қиналған үйлерді, арбақтарды, сиқыршыларды, мумияларды, сиқырлы сөздерді, айдың бату кезінде орындалатын құпия ритуалдарды, табыттарды, сүйектерді, зираттарды және сиқырлы заттарды жақсы көремін". Олар достар, олар оқиғаларға қатысып, жындылар мен зұлым сиқыршылар сияқты табиғаттан тыс элементтермен байланысты құпияны шешуге тиіс. Осы табиғаттан тыс элементтерден басқа, Беллерстің романдары "баланың өзінің нақты әлеміндегі жайлылық пен қауіпсіздікке деген алаңдаушылығын" оятады, балалық шақтағы тастап кету, жалғыздық және зорлық-зомбылықтан қорқуды, сондай-ақ ересек болуді қарастырады. Профессор Гэри Д. Шмидт Беллерстің Льюис Барнавельт пен Роза Рита Поттингер трилогиясы екі басты кейіпкердің "өзін-өзі қабылдауын" іздегенін айтты, олар ішкі жыныстық нормалармен күрескен. Элизабет Вайн Беллерстің "Қабырғасында сағаты бар үй" романындағы қиял-ғажайып үй мотивін талдайды. Беллерстің ең маңызды академиялық зерттеулерінің бірі Луисвилл университетінің әйелдер мен гендерлік зерттеулер профессоры Доун Хайнекенге тиесілі. Хайнекен Беллерсті 1970 жылдардағы жыныстық қатынас туралы алаңдаушылықтармен және еркектік туралы дискурстардың өзгеруімен байланыстырады, бұл кезеңнің балалар әдебиетінде көрініс тапты. Ағылшын тілі пәнінің оқытушысы Рэнди Диксон Беллерстің шығармашылығы Р. Л. Стайннің шығармаларына қарағанда жоғары әдеби құндылыққа ие екенін көрсетті, оның қорқынышты көркем шығармалары Беллерстің аудиториясына ұқсас жасөспірімдерге тартымды. Педагогтар "Қабырғасында сағаты бар үйді" оқуға құштар емес оқушыларды қызықтыру үшін әңгімелеу әдістерін қолданудың кейс-стадисі ретінде пайдаланды және "Көк фигураның қарғысы" кітабын кітап клубының студенттеріне тапсырды. Беллерстің кітаптары чех, француз, неміс, жапон, поляк және испан тілдеріне аударылды.

Bellairs died suddenly of cardiovascular disease at his home in Haverhill, Massachusetts, on March 8, 1991, at the age of 53. He was survived by his ex wife, Priscilla (Braids) Bellairs, whom he had married on June 24, 1968, and their son Frank J. Bellairs. Priscilla Bellairs lives in Newburyport. In 1992, a historical marker was placed in front of the historic Cronin House in Bellairs's hometown of Marshall, Michigan. Built in 1870 for local merchant Jeremiah Cronin, this imposing Italianate mansion with its 60 foot tower had inspired the titular house of his 1973 book. Bellairs was inducted into the Haverhill Citizens Hall of Fame in 2000. The Pedant and the Shuffly, his second book, is a short illustrated fable featuring the evil magician Snodrog (the titular pedant), who ensnares his victims with inescapable (and nonsensical) logic until the kindly sorcerer, Sir Bertram Crabtree Gore, enlists the help of a magical Shuffly to defeat Snodrog. The book was originally published in 1968 and rereleased in 2001 and 2009. Bellairs undertook his third book, The Face in the Frost (1969), while living in Britain and after reading J. R. R. Tolkien's The Lord of the Rings. Bellairs said of his third book: "The Face in the Frost was an attempt to write in the Tolkien manner. I was much taken by The Lord of the Rings and wanted to do a modest work on those lines. In reading the latter book I was struck by the fact that Gandalf was not much of a person—just a good guy. So I gave Prospero, my wizard, most of my phobias and crotchets. It was simply meant as entertainment and any profundity will have to be read in." Writing in 1973, Lin Carter described The Face in the Frost as one of the three best fantasy novels to appear since The Lord of the Rings. Carter stated that Bellairs was planning a sequel to The Face in the Frost at the time. An unfinished sequel titled The Dolphin Cross was included in the anthology Magic Mirrors (New England Science Fiction Association Press, 2009). Following the success of The House with a Clock in Its Walls, Bellairs focused on writing Gothic fantasy adventures aimed at elementary and middle school children. "I write scary thrillers for kids because I have the imagination of a 10 year old," remarked Bellairs. "I love haunted houses, ghosts, witches, mummies, incantations, secret rituals performed by the light of the waning moon, coffins, bones, cemeteries and enchanted objects." who are friends and must go on adventures and solve a mystery involving supernatural elements such as ghosts and wicked sorcerers. Beyond these supernatural elements, Bellairs's novels evoked "a child's concern with comfort and security in his real world," addressing childhood fears of abandonment, loneliness, and bullying, as well as coming of age. Professor Gary D. Schmidt contended that Bellairs' Lewis Barnavelt and Rose Rita Pottinger trilogy traced the "emerging acceptance of self" by the two main characters, who struggled with internalized gender norms. Elizabeth Wein analyzes Bellairs's use of the haunted house motif in The House With a Clock in Its Walls. One of the most substantial academic treatments of Bellairs comes from Dawn Heinecken, professor of women's and gender studies at the University of Louisville. Heinecken situates Bellairs in 1970s era anxieties about gender and changing discourses around masculinity, which were reflected in the era's children's literature. English education instructor Randi Dickson suggested that Bellairs' oeuvre evidenced greater literary merit than the works of R. L. Stine, whose horror fiction appeals to a youthful demographic similar to Bellairs's. Educators have used The House With the Clock in Its Walls as a case study for using storytelling techniques to draw in reluctant readers and assigned The Curse of the Blue Figurine to students in a book club. Bellairs' books have been translated into Czech, French, German, Japanese, Polish, and Spanish, among other languages.

Суретшілер

Эдвард Гори Белерстің 15 балалар романының үшеуінен басқа барлығының мұқабалық суреттерін және фронтиспістерін жасады және 2000 жылы Гори қайтыс болғанға дейін Стрикленд романдарына сурет салуын жалғастырды. "Сілтеушінің көпірі астындағы аң" романы Горидің өлімінен бұрын жарияланған соңғы суретін қамтыды. Роман Горидің суреттерімен тығыз байланысты болғанына қарамастан, Белерс пен Гори ешқашан кездеспеген, тіпті хат алмаспаған да мүмкін. "Феникс" кинокомпаниясының өндіріс вице-президенті Джеймс Вандербилт және Лейта Калогридис, сондай-ақ Эрик Крипке, "Жоғарыдан тыс жаратылыс" және "Революция" сериалдарының авторы, Джон Белерстің шығармалары негізінде фильм жазу және өндіру үшін шақырылғанын жариялады, бұл үшін Джонның мұрагерлерімен серіктестікке келісті. "Джейми, Лейта және мен Mythology Entertainment компаниясын іске қосуға және біздің алғашқы көркем фильм жобамызда Эрик Крипке мен Джон Белерстің мұрагерлерімен серіктес болуға қуаныштымыз", - деді Фишер. "Эрик бала кезінде Белерстің шығармаларынан шабыттанды, ал осы кітаптар оны жылдар бойымен бірге ұстады. Біз компания ретінде мифтердің күшіне сенетін және барлығымыздың бала кезімізде сезінген сол сезімді есімізде сақтайтын суретшілер мен достарға пана болуға ұмтыламыз, жарықтар сөніп, экранда суреттер пайда болатын кезде, кез келген нәрсе мүмкін болатын."

Белерстің "Төбесінде сағат бар үй" романының фильмдегі нұсқасында Джек Блэк Ата Джон, Кейт Бланшетт – Миссис Зиммерман, ал Оуэн Ваккаро – Льюис Барнавелт рөлінде ойнады, режиссерлік жұмысын Эли Рот жүзеге асырды. Фильм 2018 жылдың 21 қыркүйегінде көрсетілімге шықты.