Кіріспе

BYEMAN GAMBIT кодтық атауымен KH 7 (Әуе күштері бағдарламасы 206) – 1963 жылдың шілдесінен 1967 жылдың маусымына дейін АҚШ қолданған барлау спутнигі. CORONA жүйесі сияқты, ол да суретке түсіріп, дамытылмаған пленканы жерге қайтару арқылы суреттік мәліметтер жинады. Ол жер бетіндегі 1 метрден 3 метрге дейінгі ажыратымдылыққа қол жеткізді. KH 7 спутниктерінен алынған көптеген суреттер 2002 жылы жарияланса да, спутниктік бағдарламаның (және спутниктің құрылысының) толық мәліметтері 2011 жылға дейін құпия сақталды. Бағдарлама аяқталғаннан кейін Ұлттық барлау кеңсесі жариялаған қорытынды баяндамада GAMBIT бағдарламасының жоғары ажыратымдылықтағы алғашқы спутниктік суреттерді жасағаны, суреттердің 69,4%-ы 1 метрден төмен ажыратымдылыққа ие болғаны айтылды; оның сәтті ұшырулары, орбиталары және қалпына келтірулері бұрынғы жүйелерден асып түсті; сондай-ақ, үлкен жүйелерді дамытуға және сәтті ұшыруға мүмкіндік беретіндей деңгейге жеткізді. Баяндамада Gambit барлау қауымдастығына тыйым салынған аймақтардың жоғары ажыратымдылықтағы алғашқы спутниктік суреттерін ұсынғаны, олардың барлық құндылығы "өте жоғары" деп бағаланғаны да көрсетілді. Геодезиялық орбиталық фотосуреттік жүйеге қатысты жүргізілген мүмкіндіктерді зерттеу 1960 жылдары АҚШ-тың оптикалық барлау спутниктері үшін үш ішкі жүйені анықтады: Орбиталық басқару көлігі (OCV), Деректерді жинау модулі (DCM) және Қалпына келтіру бөлімі (RS). KH 7 үшін DCM сонымен қатар Камера оптикалық модулі (COM) деп аталады және OCV-ге енгізілген, оның ұзындығы және диаметрі .

Камераның оптикалық модулі

KH 7 камералық оптикалық модулі үш камерадан тұрады: бір жолақты камера, жұлдыздық камера және индекс камерасы. Жолақты камерада жер бейнесі басқарылатын жалпақ айна арқылы диаметрі стационарлық қисық негізгі айнаға шағылыстырылады. Негізгі айна жарықты жалпақ айнадағы тесіктен және Росс корректоры арқылы бағыттайды. Ол кішкентай жарық тесіктен кең қозғалатын пленка бөлігін пайдаланып, 6,3° енді жер суретін түсірді. Жерсеріктің бастапқы жердегі ажыратымдылығы , бірақ 1966 жылға қарай жақсартылды. Әрбір спутниктің салмағы шамамен болды және әр миссияда бір пленка контейнерін қайтарды. Камера және пленка тасымалдау жүйесін Eastman Kodak компаниясы жасады.

Миссия

KH 7 спутниктерінің барлығы 1964 жылдың шілдесінде Ванденберг әуе күштері базасының бөлігі болған Point Arguello-дан ұшырылды. KH 7 спутниктері 38 миссия орындады, олар 4001-ден 4038-ге дейін нөмірленді, оның 34-і пленканы қайтарды, ал олардың 30-ы қолдануға жарамды суреттерді қамтиды. Миссия ұзақтығы 1-ден 8 күнге дейін болды. KH 7 спутниктері орбитада шамамен 170 күн жұмыс істеді. Бұл камерадан алынған суреттердің көп бөлігі, 19 000 сурет, 2002 жылы 12951-ші жарлықтың нәтижесінде құпиясы ашылды, CORONA спутнигінің құпиясы да осы жарлық арқылы ашылған еді, ал пленкалардың көшірмелері АҚШ Геологиялық қызметінің Жер ресурстарын бақылау жүйелері кеңсесіне тапсырылды. Израиль мемлекетін қамтитын шамамен 100 кадр құпия болып қала береді. 1964 жылдың басында ЦРУ Кубадағы әскери нысандарды суретке түсіру үшін GAMBIT спутнигін пайдалану мүмкіндігін қарастырды, бірақ бұл спутниктердің негізінен кеңістіктік координатасы жоғары кеңестік аумақтарды бақылау үшін жасалғандығы және Латын Америкасы мен Кариб бассейніне бір спутникті жұмсаудың қажетіздігі болмағандықтан, бұл идея жүзеге аспады, себебі бұл аймақ АҚШ барлау қызметтері үшін аса қызығушылық тудырмады. Кубадағы жағдайды бақылау үшін U-2 ұшақтарының ұшулары жеткілікті деп шешілді.

ELINT қосалқы серігі

4009-шы миссия радарлық бақылауға арналған ELINT P 11 қосалқы спутнигін қамтыды, ол жоғарырақ орбитаға ұшырылды.

Тарих

Бөлiмнің көзі: Space Review. Әзірленген нәтижелер АҚШ Әуе күштерінің суреттерді зерттеу сарапшыларына Вашингтон қаласына жіберілді. GAMBIT 4003 миссиясы 1963 жылдың 25 қазанында ұшырылды. Фотографиялық кезеңнен кейін пленка контейнері сәтті шығарылды және капсула ұшақпен қайтарылып алынды. OCV жүйесімен қосымша сынақтар жүргізілді. GAMBIT 4004 миссиясы ұшырылды және оның пленка контейнері 1963 жылдың 18 желтоқсанында табылды. 4005-тен 4007-ге дейінгі миссиялар да сәтті аяқталды. 1964 жылдың мамыр айында 4008 миссиясы бағытталған кезеңде түсіндіріле алмайтын айналуға ұшырағандықтан үлкен қиындықтарға тап болды. OCV жүйесінде мәселелер болғанына қарамастан, пленка контейнері кейбір суреттерді қайтара алды. Қалған көптеген миссияларда нашар немесе суреттердің жоқтығы сияқты әртүрлі мәселелер туындады. Бұл қиындықтардың көпшілігі GAMBIT спутнигінде орнатылған сенімсіз сымдық жазу жүйесінен туындады (1960 жылдардың ортасында таспалық жазу құралдары кеңінен қолданылмаған). Екі спутник Тынық мұхитына құлады. Олардың біріншісі – 4012, ол 1964 жылдың 8 қазанында ұшырылды. Agena қозғалтқышы жұмыс істегеннен кейін 1,5 секундтан соң тоқтады және GAMBIT орбитаға шыға алмады. Ақауды зерттеу барысында қозғалтқыш релелік қорабында электрлік қысқа тұйықталу орын алғаны анықталды, нәтижесінде тұтанудан кейін 0,4 секундтан соң тоқтату сигналы берілді. 1,5 секундта қозғалтқышты іске қосу командасы тоқтатылғаннан кейін, Agena қозғалтқыш жүйесі тоқтады. Agena зауытының тізілімдерін тексеру кезінде аз қолданылған терминалдан екі металл бұрандасы сындырылып, қайда кеткені белгісіз болды; олар қысқа тұйықталуға себеп болатын жерге түскен болуы мүмкін деп болжанды. Телеметриялық деректер барлық Agena жүйелерінің толығымен қалыпты жұмыс істегенін көрсетті. Басқа сәтсіздік – 1965 жылдың 12 шілдесінде ұшырылған 4020, онда Atlas бағдарламашысы бір уақытта SECO және BECO командаларын жіберіп алды, нәтижесінде қозғалтқыш жүйесі тоқтатылып, ұшу аппараты Pacific Ocean мұхитына құлады. Бұл жаңа тағайындалған бригада генералы Джон Л. Мартиннің КХ-7 бағдарламасының басшысы ретінде генерал-майор Роберт Грирді алмастырған алғашқы рейсі болды. Мартин қатаң шаралар қолданып, жұмыстың жоғары сапасы мен сапа стандарттарын талап ете бастады. Ол бағдарламаның табыстылығын едәуір арттырғаны үшін мақталады. 1964 жылдың бірінші жартысындағы GAMBIT рейстерінің көбі сәтті болғаны, бірақ жылдың екінші жартысынан бастап 1965 жылдың бірінші жартысына дейін бірқатар ақаулар орын алғаны айтылды. Оларға жоғарыда аталған екі ұшыру сәтсіздіктері, сондай-ақ ешқандай сурет қайтармаған GAMBIT 4013 және батареясы жарылған GAMBIT 4014 кірді. GAMBIT 4019 де ешқандай сурет қайтармады. Ақырында, кінәлі SLC 4W мұнарасына қосылған қосымша құрылым екендігі анықталды, ол ұшырылғанда Atlas Agena жиынтығы арқылы резонанстық дірілдер жіберіп, бустердегі немесе ғарыш кемесіндегі кездейсоқ компоненттерді босатып алды. KH 7 GAMBIT кейбір сәтсіздіктерге қарамастан, жалпы алғанда сәтті болды, соның салдарынан Ұлттық барлау кеңсесі мен президентке сапалы барлау ақпаратын ұсынды. KH 7 жобаларын жалғастырғанда ғарыш кемесі мен оның камера жүйелерінде үлкен жақсартулар жасалды.

Құны

38 ұшу KH 7 бағдарламасының жалпы құны 1963-1967 жылдар аралығында, қайталанбайтын шығындарсыз және НАСА-ға сатылған бес GAMBIT камерасын есептемегенде, 1963 жылы 651,4 миллион АҚШ долларына тең болды (инфляцияға орай 1963 жылы 0,6514 АҚШ доллары қазіргі шақта шамамен <есептелген сома> миллиард долларға баламалы). Өнеркәсіптік объектілерге, дамытуға және бір реттік қолдауға жұмсалған қайталанбайтын шығындар бағдарламаның жалпы құнының 24,3%-ын құрады, яғни 209,1 миллион АҚШ долларын. Бағдарламаның жалпы сомасы 1963 жылы 860,5 миллион АҚШ долларын құрады (инфляцияға түзету бойынша 1963 жылы 0,8605 АҚШ доллары қазіргі шақта шамамен <есептелген сома> миллиард долларға баламалы).