Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Әзірбайжан провинциясының қаласы, Иран.
City in West Azerbaijan province, Iran
Урмия немесе Орумие (ارومیه, ) – Иранның Батыс Әзірбайжан провинциясының ең ірі қаласы. Үрмия ауданының Орталық ауданында орналасқан, провинцияның, ауданның және ауылдық округтің орталығы болып табылады. Қала Урмия жазығындағы Шахар өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Қаланың шығысында әлемдегі ең ірі тұзды көлдердің бірі – Урмия көлі, ал батысында Түркиямен шекара жатыр. Урмия – Иранның халқы ең көп 10-шы қаласы. 2006 жылғы халық санауы бойынша халқы 577 307 адамды құрады, 153 570 шаруашылықта тұрады. 2011 жылғы келесі санауда 197 749 шаруашылықта 667 499 адам тіркелді. 2016 жылғы соңғы санақ бойынша 225 050 шаруашылықта 736 224 адам тұрады. Қала тұрғындарының көп бөлігін әзербайжандықтар құрайды, сондай-ақ күрдтердің үлкен тобы, ассириялықтар мен армянның шағын тобы, және жұмыс іздеп келген парсы тілділер де бар. Қала жемістер (әсіресе алма мен жүзім) және темекі өсірілетін құнарлы ауыл шаруашылығы аймағының сауда орталығы болып табылады. Урмия тұрғындарының көпшілігі мұсылман болғанымен, қаланың христиан тарихы жақсы сақталған және көптеген шіркеулер мен кафедральдарда айқын көрінеді. 9 ғасырда маңызды орталық болған қалада мұсылмандар (шииттер мен сунниттер), христиандар (католиктер, протестанттар, несториандар және православиеліктер), яһудилер, бахаилер мен суфилер сияқты әртүрлі халықтар өмір сүрген. 1900 жылға қарай қала халқының 40% астамын христиандар құрады; алайда, келесі онжылдықтарда христиандардың көпшілігі Осман әскерлерінің шабуылында немесе күрд тайпаларының қарақшылығында қаза тапты немесе соғыс аяқталғаннан кейін қысқа уақыттан кейін қашып кетті. Урмия, Такаб және Пираншахр қалалары ұлттық ескерткіштер тізіміндегі ең көп тіркелген провинциялық нысандарға ие.
Urmia or Orumiyeh (ارومیه, ) is the largest city in West Azerbaijan Province of Iran. In the Central District of Urmia County, it is capital of the province, the county, and the district. The city lies at an altitude of above sea level along the Shahar River on the Urmia Plain. Lake Urmia, one of the world's largest salt lakes, lies to the east of the city, and the border with Turkey lies to the west. Urmia is the 10th most populous city in Iran. At the 2006 census, its population was 577,307 in 153,570 households. The following census in 2011 counted 667,499 people in 197,749 households. The latest census in 2016 showed a population of 736,224 people in 225,050 households. The majority of the city's residents are Azerbaijanis, with a large minority of Kurds, and a smaller number of Assyrians, and Armenians, as well as Persian speakers who moved to the city mostly for employment. The city is the trading center for a fertile agricultural region where fruits (especially apples and grapes) and tobacco are grown. Even though the majority of the residents of Urmia are Muslims, the Christian history of Urmia is well preserved and is especially evident in the city's many churches and cathedrals. An important town by the 9th century, the city has had a diverse population which has at times included Muslims (Shias and Sunnis), Christians (Catholics, Protestants, Nestorians, and Orthodox), Jews, Baháʼís and Sufis. Around 1900 Christians made up more than 40% of the city's population; however, in the next decades most of the Christians were either killed by the advancing Ottoman troops or in raids by Kurdish tribes or fled shortly after the end of the war. Urmia, Takab and Piranshahr respectively have the highest number of registered provincial sites in the list of national sites.
Этимология
Ричард Нельсон Фрай атаудың урарттық тектен шыққандығын айтқан, ал Т. Берроу Урмия атауының шығуын индо-иран тіліндегі urmi – "толқын" және urmya – "толқынды, иілген" сөздерімен байланыстырған. Атау, сондай-ақ, ассириялық арамей тіліндегі Ур (ܐܘܪ; Месопотамия аймасындағы қалаларға берілген жиі кездесетін ат, "қала" деген мағынаны білдіреді) және Миа – "Су қаласы" сөздерінің қосылуынан туындаған болуы мүмкін. Urhay және Халдейлік Ур қалаларын салыстырып қараңыз.
Richard Nelson Frye suggested Urartian origin for the name, while T. Burrow connected the origin of the name Urmia to Indo Iranian urmi "wave" and urmya "undulating, wavy". The name could also derive from the combination of the Assyrian Aramaic words Ur (ܐܘܪ; a common name for cities around Mesopotamia, meaning "city") and Mia , "City of Water" referring to the great Lake Urmia nearby. Compare Urhay, Ur of the Chaldees.
Тарих
Владимир Минорскийдің айтуынша, 2000 жылға дейін Урмия жазығында ауылдар болған, олардың өркениеттері Ван патшалығының ықпалында дамыған. Үрмия маңындағы ежелгі қираған жерлерді қазу жұмыстары б.з.б. 20 ғасырға дейінгі ыдыстарды таба алды. Ежелгі заманда Урмия көлінің батыс жағалауы Гилзан деп аталған, ал б.з.б. 9 ғасырда тәуелсіз үкімет билік құрған, ол кейіннен Урарту немесе Манна империясына қосылған. Тимурдың Бағдадқа басып кіруінен аман қалған ассириялықтар солтүстік Ирак арқылы Хаккари тауларына қарай қашып, Урмия көлінің батысына жеткен, және бұл аймақ 19 ғасырға дейін олардың отаны болып қалды. Сафавиттер дәуірінде көршілес Осман түркілері, Сафавиттердің басты қарсыластары, қалаға бірнеше рет шабуыл жасап, оны бірнеше рет басып алған, бірақ Сафавиттер аймаққа қайта бақылау орнатуға жетті. 1622 жылы, Сафави патшасы Аббас I (1588–1629) билік кезінде Қасем Сұлтан Афшар Мосулдың губернаторы болып тағайындалған, бірақ оба эпидемиясының басталуына байланысты қызметінен тез кетіп қалды. Ол Әзірбайжанның батыс бөлігіне көшіп, Үрмиядағы Афшар қауымының негізін қалады. Қала 1747 жылдан 1865 жылға дейін Урмия хандығының астанасы болды. Иранның Қажар әулетінің алғашқы монархы Аға Мұхаммед хан 1795 жылы Урмияда таққа отырды. 19 ғасырдың соңында христиандардың көп саны болғандықтан, Урмия 1835 жылы Ирандағы АҚШ-тан келген алғашқы христиан миссионерлерінің орны ретінде таңдалды, оларға Жәстин Перкинс (1805–1869) және Асахель Грант (1807–1844) басшылық етті, сондай-ақ Фиделия Фиске (1816–1864), Джозеф Галлап Кокран (1817–1871) және Джозеф Пламб Кокран (1855–1905) қосылды. Жақын маңдағы Тәбриз қаласында да миссионерлік жұмыс тез басталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде доктор Каужоль халықтың санын 30 000 адам деп есептеді, оның төрттен бірі (7500) ассириялықтар және 1000 яһудилерді құрады. 1914 жылдың соңында Энвер-паша басқаратын Осман әскерлері Осман империясын соғысқа тарту мақсатымен аймақта жасырын әрекеттерді күшейтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала екі жыл бойы ресейліктер мен Осман әскерлері және олардың күрд одақтастары арасында бірнеше рет қол ауысты. 1914 жылы Ресейге қарсы соғыс жарияланбастан бұрын Осман әскерлері шекараны кесіп, Парсы еліне кіріп, христиан ауылдарын қиратты. 1914 жылдың қыркүйек және қазан айларының соңында көптеген ассириялық ауылдарға шабуылдар жасалды, шабуылшылар Урмияға жақындады. Османдықтардың шабуылынан қашқан мыңдаған христиандар Урмияға келді. 1915 жылдың қаңтар айының басында Ресейдің Әзірбайжаннан кетуі кезінде көптеген христиандар қашып кетті, ал 20-25 мың босқын Урмияда қалды. Шамамен 18 000 христиан қаладағы пресвитериан және лазарист миссионерлік орындарында баспана тапты. Миссионерлік орындарына шабуыл жасалмаса да, көптеген адамдар аурудан қайтыс болды. Ақпан мен мамыр аралығында (Осман әскерлері кері шегінген кезде) Үрмиядағы христиандарға қарсы жаппай жазалау, тонау, ұрлау және қорқыту науқаны жүргізілді. Лазарист кешенінде 100-ден астам адам тұтқындалды, ал 23 және 24 ақпанда ондаған адам (оның ішінде Тергавер епискобы Мар Динкха) өлім жазасына кесілді. Ресей әскері 1915 жылы алға жылжыды. 1917 жылғы Ресей революциясының нәтижесінде Ресейдің кетуінен кейін шамамен 5000 ассириялық және армян милициясы аймақты күзетті, бірақ олар жиі өз билігін теріс пайдаланып, мұсылмандарды еш себепсіз өлтірді. 1918 жылдың ақпан және шілде айларында аймақта этникалық зорлық-зомбылық орын алды. 22 ақпанда жергілікті мұсылмандар мен парсы губернаторы Урмиядағы христиандық милициясына қарсы көтеріліс бастады. Аға Петростың басшылығымен жақсы ұйымдасқан христиандар көтерілісті қатыгездікпен басып тастады, жүздеген (мүмкін мыңдаған) адам қаза тапты. 16 наурызда Мар Шимун мен оның көптеген күзетшілерін күрд басшысы Симко Шикак өлтірді, бұл парсы шенеуніктерінің ықпалымен болды, олар ассириялық сепаратизмнен қорқып, одақ құру туралы келісімге келгеннен кейін. Ассириялықтар Симконы таба алмағандықтан, парсы шенеуніктері мен тұрғындарын өлтірді. Курдтар христиандарды, олардың діни немесе этникалық ерекшеліктеріне қарамастан, өлтірді. Христиандар маусым айында Салмас қаласында, шілде айының басында Урмияда қырғынға ұшырады, көптеген ассириялық әйелдер ұрланды. 1918 жылдың шілдесінде Осман әскері басып кірген кезде Әзірбайжандағы христиандық милиция оған қарсы тұра алмады. Он мыңдаған Осман және парсы ассириялықтары 18 шілдеде Осман әскері Урмияға жақындағаннан қашу үшін Ұлыбританияның Данстер күштері гарнизондалған Хамаданға қарай оңтүстікке қашты. Османдықтардың басып кіруінен кейін христиандардың өлтірілуі, оның ішінде Халдей архиепископы Тома Аудо, және Үрмияның тонау оқиғасы болды.
According to Vladimir Minorsky, there were villages in the Urmia Plain as early as 2000BC, with their civilization under the influence of the Kingdom of Van. Excavations of the ancient ruins near Urmia led to the discovery of utensils that date to the 20thcentury BC. In ancient times, the west bank of Urmia Lake was called Gilzan, and in the 9thcentury BC an independent government ruled there, which later joined the Urartu or Manna empire; in the 8thcentury BC, the area was a vassal of the Asuzh government until it joined the Median Empire. Assyrians who did survive the invasion of Baghdad by Timur fled through northern Iraq up into the Hakkari Mountains to the west of Lake Urmia and the area remained as their homeland until the 19th century. During the Safavid era, the neighboring Ottoman Turks, who were the archrivals of the Safavids, made several incursions into the city and captured it on more than one occasion, but the Safavids successfully regained control over the area. When in 1622, during the reign of Safavid king AbbasI (1588–1629) Qasem Sultan Afshar was appointed governor of Mosul, he was forced to leave his office shortly afterwards due to the outbreak of a plague. He moved to the western part of Azerbaijan, and became the founder of the Afshar community of Urmia. The city was the capital of the Urmia Khanate from 1747 to 1865. The first monarch of Iran's Qajar dynasty, Agha Muhammad Khan, was crowned in Urmia in 1795. Due to the presence of a substantial Christian minority at the end of the 19thcentury, Urmia was also chosen as the site of the first Christian missionaries from the United States in Iran in 1835 led by Justin Perkins (1805–1869) with Asahel Grant (1807–1844); and followed by Fidelia Fiske (1816–1864), Joseph Gallup Cochran (1817–1871), and Joseph Plumb Cochran (1855–1905). Another mission was soon underway in nearby Tabriz as well. During World War I, the population was estimated by Dr. Caujole to be 30,000 people, and a quarter of which (7,500) were Assyrians and 1,000 Jews. During late 1914 Ottoman forces under the command of Enver Pasha stepped up clandestine activity in the region with the aim of committing the Ottoman Empire to war. During World War I, the city changed hands several times between the Russians and the Ottoman troops and their Kurdish allies in the following two years. In 1914, before the declaration of war against Russia, Ottoman forces crossed the border into Persia and destroyed Christian villages. Large scale attacks in late September and October 1914 targeted many Assyrian villages, and the attackers neared Urmia. Due to Ottoman attacks, thousands of Christians living along the border fled to Urmia. Many Christians fled during the Russian withdrawal from Azerbaijan at the beginning of January 1915, and 20,000 to 25,000 refugees were left stranded in Urmia. Nearly 18,000 Christians sought shelter in the city's Presbyterian and Lazarist missions. Although there was reluctance to attack the missionary compounds, many died of disease. Between February and May (when the Ottoman forces pulled out), there was a campaign of mass execution, looting, kidnapping, and extortion against Christians in Urmia. More than 100 men were arrested at the Lazarist compound, and dozens (including Mar Dinkha, bishop of Tergawer) were executed on 23 and 24 February. The Russian army advanced later in 1915. After Russia's withdrawal as a result of the 1917 Russian Revolution, about 5,000 Assyrian and Armenian militia policed the area, but they frequently abused their power and killed Muslims without provocation. From February to July 1918, the region was engulfed by ethnic violence. On 22 February, local Muslims and the Persian governor began an uprising against the Christian militias in Urmia. The better organized Christians, led by Agha Petros, brutally crushed the uprising; hundreds (possibly thousands) were killed. On 16 March, Mar Shimun and many of his bodyguards were killed by the Kurdish chieftain Simko Shikak, probably at the instigation of Persian officials fearing Assyrian separatism, after they met to discuss an alliance. Assyrians went on a killing and looting spree; unable to find Simko, they murdered Persian officials and inhabitants. The Kurds responded by massacring Christians, regardless of denomination or ethnicity. Christians were massacred in Salmas in June and in Urmia in early July, and many Assyrian women were abducted. Christian militias in Azerbaijan were no match for the Ottoman army when it invaded in July 1918. Tens of thousands of Ottoman and Persian Assyrians fled south to Hamadan, where the British Dunsterforce was garrisoned, on 18 July to escape Ottoman forces approaching Urmia under Ali İhsan Sâbis. The Ottoman invasion was followed by killings of Christians, including Chaldean archbishop Toma Audo, and the sacking of Urmia.
Этникалық құрамы
Қала тарихы бойында әртүрлі этникалық топтарға мекен болған. Ерте ислам кезеңінде Үрмия халқының көп бөлігі христиан дінін ұстанған. 19 ғасырдың соңында Джордж Керзон халықтың 30-40 мың адамнан тұратынын, олардың негізгі бөлігін афшарлар, несториандар, еврейлер және армяндар құрағанын хабарлаған, ал басқа да дереккөздер қосымша парсы қауымдастығының бар екенін көрсетеді. 20 ғасырдың басында қалада маңызды христиан азшылықтары (ассириялықтар мен армяндар) болған. Макух пен Ишаияның сөзіне сүйенсек, қала 1830 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін құрылған төрт христиандық миссияның ықпалымен ассириялықтардың рухани орталығы болған. 1914 жылы армян және ассириялық геноцидтері кезінде көптеген ассириялықтар мен армяндар қаза тапты, бұл қаланың демографиялық құрамында өзгерістерге әкелді. Реза Шах Пахлави кезінде ирандық ассириялықтарды өңірге қайта оралуға шақырды, және бірнеше мың адам оралып келді. Қазіргі таңда қалада шамамен 5 мың ассириялық тұрып жатыр. 1946 жылғы Иран дағдарысына және 1947 жылы Израиль мемлекетінің құрылуына дейін бірнеше мың еврей де Үрмияда өмір сүрді, ал олардың тілі (Лишан Дидан) бүгінгі күні Израильдегі егде жастағы қауымдастықтардың арасында қолданылады. Конгресс кітапханасының Федералды зерттеу бөлімінің мәліметтеріне сәйкес, Үрмия аймағының халқының шамамен 40% этникалық әзербайжандарды құрайды. Қала тұрғындарының көп бөлігін азербайжандықтар құрайды, сондай-ақ күрдтердің үлкен азшылығы, ассириялықтар мен армяндардың шағын тобы, және жұмыс іздеу үшін қалаға көшіп келген парсы тілділер де бар.
The city has been home to various ethnic groups during its history. The population of Urmia in the early Islamic period was Christian. In late 19th century, George Curzon reported a population of 30 to 40 thousand people, chiefly Afshars, Nestorians, Jews, and Armenians, while other sources also referred to an additional Persian community. At the beginning of the 20thcentury, the city had a significant Christian minority (Assyrians and Armenians). According to Macuch, and Ishaya, the city was the spiritual capital of the Assyrians, who were influenced by four Christian missions that had been established in the city in the period from 1830 to the end of World War I. A large number of the Assyrians and Armenians were killed in 1914 during the Armenian and Assyrian genocides, which resulted in a change in the city's demographics. During the era of Reza Shah Pahlavi, Iranian Assyrians were invited to return to the region, and several thousand did return. There are around 5,000 Assyrians remaining in the city. Until the Iran crisis of 1946 and the Establishment of the State of Israel in 1947, several thousand Jews also lived Urmia, and their language (Lishán Didán) is still spoken by an ageing community in Israel. According to the Federal Research Division of Library of Congress, ethnic Azeris form around 40% of the population of Urmia region. The majority of the city's residents are Azerbaijanis, with a large minority of Kurds, and a smaller number of Assyrians, and Armenians, as well as Persian speakers who moved to the city mostly for employment.
Дін
Қала – Шығыс католиктік митрополиясы Халдей католик архиепархиясының архиепископтық орталығы. Сонымен қатар, протестанттар, Шығыс шіркеуінің жақтастары және армян православиеліктері де бар. Қаланың орталық бөлігінде төрт шіркеу орналасқан, олардың екеуі Ассириялық Шығыс шіркеуіне, біреуі армян шіркеуіне, ал біреуі халдей шіркеуіне тиесілі. 17 ғасырдағы саяхатшы Евлия Челеби бұл аймаққа келген кезде, қаланың мұсылман халқы көбінесе сунниттерден тұрған және шиит исламына онша көшпеген, немесе соғыс аяқталғаннан кейін қысқа уақыттан соң қашып кеткен. Иранның солтүстігінде, Урмияда және оның төңірегіндегі түрлі ассириялық ауылдарда шамамен 15 000 ассириялық тұрады. Урмияның христиандық тарихы жақсы сақталған және қаланың көптеген шіркеулері мен кафедральдарында ерекше көзге түседі.
The city is the archiepiscopal see of the Eastern Catholic Metropolitan Chaldean Catholic Archeparchy of Urmyā, which has a suffragan in Salmas. There are also Protestants, Church of the East adherents and Armenian Orthodox. There are four churches in the central part of the city, two being Assyrian Church of the East, one Armenian, and one Chaldean. When 17th century explorer Evliya Çelebi visited the region, the city's Muslim population was mostly Sunni and not yet converted to Shia Islam. or fled shortly after the end of the war. Approximately 15,000 Assyrians reside in northern Iran, in Urmia and various Assyrian villages in the surrounding area. The Christian history of Urmia is well preserved and is especially evident in the city's many churches and cathedrals.
Климат
Урмияның климаты суық, жартылай құрғақ климат (Köppen: BSk, Trewartha: BS) болып келеді, ылғалды континенталды климатқа (Köppen: Dfa, Trewartha: Dc) жақын, суық қыстары, жұмсақ көктемдері, ыстық, құрғақ жаздары және салқын күздері бар. Жауын-шашын көктемнің соңында, қыста (көбінесе қар түрінде) және әсіресе көктемде көп шоғырланған, ал жазда жауын-шашын өте аз болады. Урмиядағы температура Иранның көп бөлігінен әлдеқайда төмен. Үрмия көлінің кеудеуі аймақтың климатына теріс әсер етеді. Загрос тауларының жел соқпайтын және жаңбырдан қорғалған жағында орналасқандықтан, оның қыстары Түркияның оңтүстік-шығысындағы Хаккариге қарағанда (батысында) құрғақ және аз қарлы болады, бұл эффект феонмен байланысты.
Urmia's climate is cold semi arid climate (Köppen: BSk, Trewartha: BS), bordering on humid continental climate (Köppen: Dfa, Trewartha: Dc), with cold winters, mild springs, hot dry summers, and cool autumns. Precipitation is heavily concentrated in late autumn, winter (mostly in the form of snow), and especially spring, while precipitation is scarce in summer. Temperatures in Urmia are much colder than most of the remainder of Iran. The drought of Urmia Lake will have a negative impact on the climate of the region. Being on the downwind and rain shadow side of the Zagros mountains, its winters are relatively drier and less snowy than Hakkari's (to the west) in southeastern Turkey due to the foehn effect.
Спорт
Спорт – Урмия мәдениетінің маңызды бөлігі. Урмиядағы ең танымал спорт түрі – волейбол. Урмия Иранның волейбол астанасы деп есептеледі, себебі Шахрдари Урмия ВК Иран волейбол супер лигасы мен Иран ерлер ұлттық волейбол командасында ойнайтын көрнекті волейболшылардың (Саид Маруф, Абдолреза Ализаде және Милад Эбадипур сияқты) және Ирандағы бірінші сыныпты жаттықтырушылардың арқасында. Жақында Халықаралық волейбол федерациясының (FIVB) ресми сайты Урмияны "волейбол жанкүйерлерінің қаласы" деп атады. 2010 жылғы Азия ерлер волейбол кубогы Урмиядағы Гадир аренасында, 2012 жылғы WAFF футзал чемпионаты және 2012 жылғы Азия жасөсперімдер ерлер волейбол чемпионаты да Урмияда өтті. Бұл 2019 жылғы FIVB волейбол ерлер ұлттар лигасының бірі де.
Sports are an important part of Urmia's culture. The most popular sport in Urmia is volleyball. Urmia is considered Iran's volleyball capital, and that is because of the ranks that Shahrdari Urmia VC got in Iranian Volleyball Super League and for the great volleyball players who play on the Iran men's national volleyball team (such as Saed Marouf, Abdolreza Alizadeh, and Milad Ebadipour) and first class coaches in Iran. Recently, Urmia has also been called "the city of volleyball lovers" by the Fédération Internationale de Volleyball (International Volleyball Federation, FIVB) official website. The 2010 Asian Men's Cup Volleyball Championship was held in Ghadir Arena in Urmia, 2012 WAFF Futsal Championship, and the 2012 Asian Junior Men's Volleyball Championship was also held in Urmia. It is also one of the venues of the 2019 FIVB Volleyball Men's Nations League.
Мәдениет
Әзірбайжандықтар Норуз бен Құрбан айт сияқты мерекелерді және басқа ирандық этностар сияқты рәсімдерді ұйымдастырады, бірақ шамалы айырмашылықтар бар. Ашық музыка – түрік тілдес халықтардың әлемдік ерекшелігінің бірі. Иранда оның әртүрлі нұсқалары кездеседі. Бірақ көптеген сарапшылардың куәлігінше, Урмия ашығы – әлемдегі ең түпнұсқа және көне нұсқасы, ол бастауын бүгінгі күнге дейін сақтап келген. Ашық музыканың ерекше стильдері бар. Әзірбайжан мәдениетінің бір бөлігі ретінде Урмия ашығы Иранның ұлттық мұрасына енгізілген.
Azerbaijanis hold festivals and ceremonies such as Nowruz and Eid al Adha like other Iranian ethnic groups with small differences. Ashik music is one of the features of the Turkish speaking people of the world. It has different versions in Iran. Meanwhile, as many experts of this art testify the Urmia Ashik, is the most original and oldest version in the world, which has preserved its origin until the present day. Ashik music has its unique styles. As a piece of the culture of Azerbaijan, Urmia Ashik music has been registered in Iran's national heritage.
Мұражайлар
Табиғи тарих мұражайы – Үрмия аймағына тән жануарларды көрсетеді. Урмия мұражайы – Шахид Бехешти университетінің факультетіне қарайтын археологиялық мұражай. Урмия қолөнер және классикалық өнер мұражайы. Урмия антропология мұражайы.
Natural History Museum – Displays the animals native to the vicinity of Urmia. Urmia Museum – Archaeological museum affiliated with the faculty of Shahid Beheshti University. Urmia Museum of Crafts and Classical Arts. Urmia Museum of َAnthropology.
Білім
1834 жылы Урмия қаласында алғашқы қазіргі үлгідегі мектеп ашылды.
The first modern style school established in Urmia in 1834.
Теледидар
Үрмияда бір мемлекеттік телеарна, "Үрмия ТВ" бар, ол әзірбайжан және парсы тілдерінде хабар таратады, сондай-ақ Intelsat902 спутнигі арқылы халықаралық деңгейде таратылады.
Urmia has one state owned television channel, Urmia TV, which broadcasts in both Azerbaijani, and Persian, and internationally through satellite Intelsat902.
Радио
Үрмияда күрд, әзербайжан және парсы тілдерінде хабар тарататын бір радиоарна бар. Жергілікті радионың атауы – Чишест. Қала жақында Иран Ұлттық теміржолына (IRIR, رجا) қосылды.
Urmia has one radio channel broadcasting in Kurdish, Azerbaijani and Persian. The name of the local radio is Chichest. The city is recently connected to Iran National Railways (IRIR, رجا).
Консулдық мекемелер
Түркия үкіметі Бехешти даңғылында консульдыққа ие.
The Turkish government has a consulate on Beheshti Avenue.