Патрик Клюйверт: Футбол өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Нидерланд футбол менеджері (туған 1976 жылы)

Патрик Стефан Клюверт (; туған 1 шілде 1976 жылы) – нидерландтық бұрынғы футболшы, жаттықтырушы және спорттық директор. Ол шабуылшы ретінде ойнады, ең белгілісі «Аякс», «Барселона» және Нидерланды ұлттық құрамасында. Соңғы рет ол Түркия Суперлигасының «Адана Демирспор» клубының бас бапкері болды. Ол 1990-жылдардағы «Аякс» клубының «Алтын буынының» мүшесі болды және 1995 жылы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында 18 жасында жеңіс голын соқты. Ол испандық «Барселона» клубында алты жыл ойнады, Ривалдомен сәтті серіктестік құрды, екеуі де 1999 жылы Испания Ла Лигасының чемпионы атанды; барлығы Клюверт 249 ойында 124 гол соқты. Клюверт 1994 жылдан 2004 жылға дейін Нидерланды ұлттық құрамасы сапында ойнады. 79 ойында 40 гол соққан ол «Оранье» командасының ең көп гол соққан төртінші ойыншысы. Ол үш Еуропа чемпионатына және 1998 жылғы ФИФА Әлем чемпионатына қатысты, сондай-ақ 2000 жылғы Еуропа чемпионаттарында ең көп гол соққан ойыншылардың бірі болды, онда ол барлығы бес гол соқты. 2004 жылы Пеле таңдаған 125 ең үздік футболшының тізіміне, ФИФА-ның 100 жылдығына арналған тізімге енді. Ол Нидерландтың барлық уақыттағы ең үздік шабуылшыларының бірі саналады. Клюверт жаттықтырушылық мансабын AZ және NEC клубтарында, сондай-ақ Австралиядағы «Брисбен Роар» клубында көмекші бапкер ретінде бастады, ал кейін Нидерланд резерв лигасының чемпионы атанды. 2014 жылы Бразилияда өткен Әлем чемпионатына қатысқан Нидерланд құрамасында Луи ван Гаалдың көмекшісі болды. 2015 жылы ол Кюрасао ұлттық құрамасының бас бапкері болып тағайындалды, команданы 2018 жылғы ФИФА Әлем чемпионатына және 2017 жылғы Кариб кубогына іріктеуге дайындады. Содан кейін ол «Пари Сен-Жермен» және «Барселона» академияларында спорттық директор болып жұмыс істеді, сондай-ақ «Аякс» клубының А1 (19 жасқа дейінгі) командасын жаттықтырды және Камерун ұлттық құрамасында Кларенс Сейдорфқа көмектесті.

Ерте өмір

Клюиверт 1976 жылы 1 шілдеде Нидерландының Амстердам қаласында дүниеге келген. Оның әкесі кәсіби футболшы, Суринамда туған, ал анасы Кюрасаода туған. Клюиверт футбол ойнауды көшеде үйренді. Бір жыл "Шеллингвуде" футбол клубында ойнағаннан кейін, ол жеті жасында "Аякс" жастар академиясына қабылданды. Жастық шағында қорғаушы сияқты бірнеше позицияда ойнады. Ол техникалық дағдыларымен, футболдық ой-қиялымен және жылдамдығымен көзге түсті, бірақ импульсивті екендігі айтылды. Клюиверт Нидерландының 15, 16 және 17 жасқа дейінгі құрамаларында ойнады. Луи ван Гаалдың командасы бірде-бір ойынды ұтырмай Нидерланды чемпионатында жеңіске жетті. 1994-95 маусымда Клюиверт өзінің есімін таныстырды – Эдгар Дэвидс, Кларенс Сейдорф және Эдвин ван дер Сар сияқты "Аякс" жастар академиясының көптеген тәрбиеленушілерімен бірге, УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды. 1995 жылғы Чемпиондар лигасының финалында Венадағы "А.С. Миланға" қарсы өткен ойында Клюиверт 85-ші минутта алаңға шығып, жеңіс голын соқты. Ол Чемпиондар лигасының финалында гол соққан ең жас ойыншы болды – 18 жас, 10 ай және 23 күн.

Барселона

1998 жылдың 28 тамызында, трансфер мерзіміне бір сағат қалғанда, Клайверт Барселонамен төрт жылдық келісімшартқа 8,75 миллион фунт стерлингке қол қойды. Клайверт «Аякс» клубында ойнаған кезінде оның жаттықтырушысы болған Луи ван Гальмен қайта қауышты. Клайверт 16 лигалық гол соқты және Ривальдомен сәтті серіктестік құрды, бұл «Барсаға» 1998–99 жылдары Испания Ла Лигасын қорғауға мүмкіндік берді. Клайверт келесі төрт маусымда тағы екі рет ең көп гол соққан ойыншы атанды, бірақ команда 1999 жылғы титулдан кейін бес жыл бойы маңызды жүлдесіз қалды. 2004 жылдың жазында Клайверт Барселонадан босатылған төрт голланд ойыншысының бірі болды. «Барса» сапында ол 249 ойында 124 гол соқты. Ол «Ньюкаслға» қосылу себебін «Барселона» командасының маусымдық дайындық матчында «Ньюкаслға» қарсы ойнаған кезде алған қызығушылығымен түсіндірді, сондай-ақ Алан Ширер сияқты «Ньюкаслдың» жұлдызды ойыншыларымен бірге ойнау мүмкіндігімен байланыстырды. Ол Англия кубогында «Тоттенхэм» командасына қарсы өткен екі матчта да 1–0 есебімен жеңіске жетті. Сондай-ақ, ол УЕФА кубогының 1/16 финалының бірінші матчында «Олимпиакосқа» қарсы 3–1 есебімен жеңіске ұласты. Клайверт сол маусымда турнирде барлығы бес гол соқты. Жалпы, ол дебюттік маусымда 13 гол соқты, бұл 2004–05 маусымда «Ньюкаслдың» екінші ең көп гол соққан ойыншысы болды. Осы жетістіктеріне қарамастан, Клайверт 2005 жылдың жазында «Ньюкаслдан» босатылды.

Валенсия

Клайвер Испанияға оралып, Валенсияның "Месталья" стадионында ойнауға шешім қабылдады. 2005–06 маусымда Валенсия Ла Лигада үшінші орын алып, бір маусымдық үзілістен кейін Чемпиондар лигасына іліккен. Клайверт барлығы 202 минут ойнады, себебі маусымның көп бөлігін жарақатпен өткізді.

PSV

Клауверттың "Йохан Кройф Аренаға" оралуы туралы кең таралған қауесеттерге қарамастан, оның Эредивизиге оралуы ПСВ клубымен болды, ол 2006 жылы бір жылдық келісімге қол қойды. "Аякс" үшін өткізген дебюті сияқты, Клауверт ПСВ сапындағы дебютін "Феенордқа" қарсы өткізіп, 2:1 есебімен жеңіске жетті, ойынға қосымша уақытта шықты. Содан кейін ол маусымның бірінші жартысында екі рет жарақат алып, ойынға қатысу уақытын шектеді. "Филипс стадионында" "Аяксқа" қарсы өткен ойында Клауверт бұрынғы клубына гол соққаннан кейін қуанбауға шешім қабылдады. 2007 жылдың шілдесінде ол клубтан босатылды.

Лилль

2007 жылдың 25 шілдесінде Клюиверт француздық "Лилль" клубына қосылды.

Халықаралық мансап

Клюиверт өзінің толық халықаралық дебютын 1994 жылғы 16 қарашада Чехияға қарсы Еуропалық іріктеу ойынында жасады. Ол Роттердамда 0–0 есебімен аяқталған матчтың 13-ші минутында Юри Мулдерді алмастырды. Екінші ойынында, 1995 жылғы 29 наурызда, 77-ші минутта Рональд де Бурдың орнына шығып, жеті минуттан кейін өзінің алғашқы халықаралық голын соқтырып, Мальтаға қарсы 4–0 есебімен жеңіске жеткізді. 1995 жылғы желтоқсанда Клюиверт Англияда өткен УЕФА Еуро-1996 іріктеу плей-офф матчында Ирландия Республикасына қарсы Голландияның 2–0 есебімен жеңісіне екі гол соқты. Клюиверт тізе жарақатынан кейін турнирдің көп бөлігін қатыстыра алмады, бірақ Англияға қарсы гол соқты, бұл Голландияның Шотландияға қарсы нокаут кезеңіне өтуіне мүмкіндік берді. Олар онда Францияға пенальти сериясында 0–0 есебімен тең түскеннен кейін жеңіліске ұшырады. 1998 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Клюиверт Бельгияға қарсы матчта Лоренцо Стаэленстің иығына тигені үшін төреші Пьерлуиджи Коллинадан қызыл карточка алды. Ол сол турнирдің ширек финалында Аргентинаға қарсы ойнауға шақырылып, алғашқы голды соқты. Келесі раундта ол баспен соққан голмен Бразилиямен тең түсті, бірақ Голландия пенальти сериясында жеңіліске ұшырады. Нидерланды мен Бельгияда өткен УЕФА Еуро-2000 турнирінде Клюиверт Югославияға қарсы ширек финалда 6–1 есебімен жеңіске жетіп, хет-трик жасады. Бастапқыда оған төрт гол есептелген, бірақ үшінші гол кейін Югославияның Деян Говедарицаның өз қақпасына соққан голы деп танылды, өйткені Клюиверт Пол Босвелттің пасын ұстамағанын мойындады. Егер барлық төрт гол да есептелгенде, Клюиверт Еуропа чемпионатының тарихында бір матчта төрт гол соққан алғашқы ойыншы болар еді. Голландия жартылай финалда Италияға пенальти сериясында жеңіліп қалды; ол негізгі уақытта екі пенальтиден біреуін соқпады, бірақ пенальти сериясында гол соқты. Бес ойында бес гол соққан ол Саво Милошевичпен бірге «Алтын бутсыны» бөлісті. 2006 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының құрамына баптырушы Марко ван Бастеннен шақырылмағаннан басқа, Клюиверт Әлем чемпионатына іріктеу ойындарына да шақырылмады. Бұл оның 2005–06 маусымында клубтық деңгейде ойнауына кедергі келтірген тұрақты жарақаттарына байланысты болды. 2013 жылы Робин ван Перси одан көп гол соққанға дейін Клюиверт 40 голмен Голландия құрамасының барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншысы болды.

Kluivert made his full international debut on 16 November 1994 in a European qualifier against the Czech Republic, replacing Youri Mulder after 13 minutes of a 0–0 draw in Rotterdam. In his second match, on 29 March 1995, he replaced Ronald de Boer after 77 minutes, and seven minutes later scored his first international goal to wrap up a 4–0 home qualifying win over Malta. In December 1995, Kluivert scored both goals in the Netherlands' 2–0 UEFA Euro 1996 qualifying play off win over the Republic of Ireland at Anfield, to qualify the Oranje for UEFA Euro 1996. Kluivert missed most of the tournament with a knee injury, but he scored against the host nation England, enabling the Netherlands to qualify for the knock out round over Scotland on goals scored. There, they lost in a penalty shootout to France after a 0–0 draw. At the 1998 FIFA World Cup, Kluivert was sent off against Belgium by referee Pierluigi Collina, after elbowing Lorenzo Staelens. He made amends when selected to play against Argentina in the quarter finals of the same tournament, where he scored the opening goal. In the next round, he scored a late equalising goal from a header to draw his team level with Brazil in the semi final, although the Netherlands went on to lose the penalty shootout. At UEFA Euro 2000 held in the Netherlands and Belgium, Kluivert scored a hat trick in the 6–1 quarter final demolition of Yugoslavia; he was originally credited with four goals, but the third was later re attributed as an own goal by Yugoslavia's Dejan Govedarica, after Kluivert admitted not getting a touch on Paul Bosvelt's cross. Had all four goals stood, Kluivert would have been the first player to score four times in a European Championship match. The Dutch were eliminated in the semi finals by Italy on penalties; he missed one of their two spot kicks in normal time, but did score in the penalty shoot out. With five goals in as many games, he claimed the Golden Boot jointly with Savo Milošević. As well as from being left out of the 2006 FIFA World Cup squad by coach Marco van Basten, Kluivert was not called up to play in any of the qualifying games leading up to the World Cup either. This was due to the fact that he suffered persistent injuries, which prevented him from playing for his club during the 2005 06 season. Kluivert was the all time leading goalscorer for the Dutch national team with 40 goals, until he was surpassed by Robin van Persie in 2013.

Ойын стилі

Клайверттің бойы биік болғанымен, оның аяқтары жылдам, ал бірінші сенуі керемет еді. Бразилиялық футболшы Роналду сияқты, ол қорғаушыларды асып өту үшін жиі түрлі алдау амалдарын, әсіресе Кройфф бұрылысын тиімді пайдаланды, бұл оның жылдамдығы, күшті техникалық шеберлігі, допты жақыннан бақылауы және футболдық зирықтығының арқасында мүмкін болды. Клайверт өзінің бойын, күшін және мықты дене бітімін әуедегі доптарды басып алу үшін пайдаланды және сол кездегі заманауи футболдағы ең жақсы басып ойнайтындардың бірі деп есептелді. Ол әмбебап ойыншы, сонымен қатар жақсы көру қабілетіне ие және алаңның басқа да көптеген позицияларында ойнай алатын. Оның қабілетіне қарамастан, ол мансабы бойында мінезі мен көзқарасы үшін сынға ұшырады.

Ерте мансап

2008 жылғы 29 сәуірде голландтық БАҚ Клайверттің Голландия футбол федерациясының (KNVB) жаттықтырушы курсына қатысып, кәсіби футбол жаттықтырушысы болатынын хабарлады. KNVB барлық жаттықтырушылық лицензия алуға үміткерлердің осы сияқты тәжірибеден өтуін қажет етеді. 2008 жылдың 18 шілдесінде Goal футбол сайты Клайверттің 2008–09 маусымда Eredivisie клубы AZ-дің жаттықтырушылар штабында жұмыс істейтінін жариялады. Кейін Soccer AM бағдарламасына берген сұхбатында Клайверт өзінің AZ-де шабуылшыларды жаттықтырумен айналысқанын айтты. 2010 жылдың қаңтарында Клайверт Австралия А лигасының «Брисбен Роар» клубының бас жаттықтырушысы Анже Постекоглудың көмекшісі болды. 2010 жылдың 19 мамырында Клайверт журналистерге футболшы ретінде қайта оралу мүмкіндігін жоққа шығарды. 2010 жылдың тамызынан бастап ол «Н.Э.К» клубының көмекші жаттықтырушысы болды, шабуылшыларды жаттықтырды. 2011–12 маусымда ол «Твенте» жастар және резервтік командасын басқарды, «Жоң Твенте» Beloften Eredivisie турнирінде ұлттық чемпионатты жеңіп алды. 2012 жылдың тамызында Клайверт Голландия құрамасының жаттықтырушылар штабына қосылып, бас жаттықтырушы Луи ван Гальмен бірге жұмыс істеді. Клайверттің Голландия құрамасындағы жұмысы 2014 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында үшінші орынмен аяқталды.

Кюрасао

2015 жылдың 5 наурызында Клауиверт 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Кюрасао ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырысы болып тағайындалғаны жарияланды. Кюрасао алғашқы екі іріктеу турында сәтті өтіп, Монтсеррат және Куба құрамаларын жеңді. 2015 жылдың 8 қыркүйегінде Кюрасао 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының үшінші іріктеу кезеңінде Сальвадордан жалпы есеп бойынша 2:0 есебімен жеңіліс тапты. Әлем чемпионатына іріктеуде елдің ең жақсы көрсеткішіне көмектескен соң, Клауиверт 2015 жылдың 10 қыркүйегінде бас жаттықтырушы лауазымынан кетіп қалғанын мәлімдеді. Басқа да жобалармен айналыса отырып, ол Кюрасао футбол федерациясының жақын кеңесшісі ретінде қала береді. 2016 жылдың 24 ақпанында Клауиверт команданың Доминикан Республикасы мен Барбадосқа қарсы Кариб Кубогының іріктеу матчтары алдында Кюрасаоның бас жаттықтырысы қызметін жалғастыру туралы шешімін жариялады. 2016 жылдың 2 мамырында Клауиверт 2016-17 маусымында «Аякс» клубының А1 (19 жасқа дейінгі) құрамасын басқаратыны хабарланды, онда ол өзінің ұлы Джастин Клауивертті жаттықтыратын болады. Бұл құрама өткен жылы УЕФА жастар лигасына қатысу құқығын алған еді. «Аяксқа» қосылатынын хабарлағаннан кейін, Клауиверт Кариб Кубогының екінші турында Кюрасаоның бас жаттықтырысы болып қалды, онда олар үшінші топта Гайана және АҚШ Виргин аралдарымен кездесті. Кюрасао өз алаңында екі ойында да жеңіске жетті, Гайананы 5:2, ал АҚШ Виргин аралдарын 7:0 есебімен жеңді. Бұл оның бас жаттықтырушы ретіндегі соңғы матчы болды. 2016 жылдың 14 шілдесінде Клауиверт енді «Аякс» клубының 19 жасқа дейінгі құрамасын жаттықтырмайтыны, оның орнына француз клубы «Пари Сен-Жермен» клубының футбол директоры лауазымын атқаратыны хабарланды. Ол «Аякс» клубында қалу ниетін білдірді, бірақ ПСЖ жасаған ұсыныстан бас тарта алмағанын айтты. Кюрасао ұлттық құрамасына атқарған еңбегі есілген жоқ, команда 2017 жылғы Кариб Кубогына және 2017 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогына жолдама алды, онда олар Ремко Бицентини мен Клауиверттің жетекшілігімен қырық жылдан кейін алғаш рет қатысатын болады.

On 5 March 2015, it was announced that Kluivert would take over as manager of the Curaçao national football team for the 2018 FIFA World Cup qualification. Curaçao progressed through the first two qualifying rounds, defeating Montserrat and Cuba. On 8 September 2015, Curaçao were eliminated in the 2018 FIFA World Cup third qualifying round by El Salvador, losing 2–0 on aggregate score. Having helped the country to their best performance yet in World Cup qualifying, Kluivert announced his resignation as head coach on 10 September 2015. While pursuing other ventures, he remains a close advisor to the Curaçao Football Federation. On 24 February 2016, Kluivert announced his decision to remain head coach of Curaçao ahead of the teams' Caribbean Cup qualifying matches against the Dominican Republic and Barbados. On 2 May 2016, it was announced that Kluivert would take over as head coach of the Ajax A1 (under 19) selection ahead of the 2016–17 season, where he would coach his son Justin Kluivert, with the team having secured placement in the UEFA Youth League the previous year. Following his announcement to join Ajax, Kluivert remained head coach of Curaçao for round two of the Caribbean Cup qualifiers, where they faced Guyana and the U. S. Virgin Islands in group three. Curaçao won both their matches at home, defeating Guyana 5–2 and the U. S. Virgin Islands 7–0 in his final match in charge. On 14 July 2016, it was announced that Kluivert would no longer coach the under 19 team of Ajax, but that he would instead take over the position as director of football for French club Paris Saint Germain. He expressed that his intention was to stay with Ajax, but that he could not refuse the offer made by PSG. His efforts for the national team of Curaçao did not go without merit, as the team secured qualification for both the 2017 Caribbean Cup and the 2017 CONCACAF Gold Cup, where they would compete for the first time in forty years under the guidance of Remko Bicentini and Kluivert.

Көмекші және уақытша міндеттер

2018 жылдың тамызында Клюиверт Сейдорфтың Камерун ұлттық футбол құрамасындағы көмекшісі болды; олар екеуі де 2019 жылдың шілдесінде қызметтерінен босатылды. Клюиверт Камеруннан кеткеннен кейін бірнеше күн өткен соң Барселона академиясының директоры болды. Бірақ клуб 2021 жылдың наурызында оның шарты маусымда аяқталатынын хабарлады. 2021 жылдың мамырында Клюиверт уақытша негізде Кюрасао ұлттық құрамасына оралды, ал отандасы Гус Хиддинк COVID-19 жұқтырғаннан жазылып жатқанда. Шілдеде команда сол вирустың таралуына байланысты 2021 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогынан бас тартты.

Адана Демирспор

2023 жылдың 30 маусымында түрік клубы «Адана Демирспор» екі жылдық келісімшартқа қол қою арқылы Клювертті жаңа бапкері ретінде тағайындағанын жариялады. 2023 жылдың 4 желтоқсанында ол «Адана Демирспор» клубымен өзара келісім бойынша жолдарын бөлісті. Лидвина 2023 жылдың 27 ақпанында ұзаққа созылған денсаулық мәселелерінен қайтыс болды. Оның ата-анасы Парамарибо қаласында үйленген, ал оның үлкен ағалары Суринамда дүниеге келген, содан кейін 1970 жылы отбасы Нидерландыға көшіп кеткен. 1995 жылдың 9 қыркүйегінде Клюверт, сол кезде 19 жаста және әлі де «Аякс» клубында ойнап жүргенде, Амстердамда жол апатына ұшырады, нәтижесінде 56 жастағы ер адам қаза тауып, бір жолаушы ауыр жарақат алды. Клюверт досынан қарыз алған, сақтандырылмаған BMW M3 спорт машинасымен сағатына шамамен 104 км жылдамдықпен (64 миль/сағат) 50 км/сағат (31 миль/сағат) жылдамдықпен жүретін тұрғын аймақта Ford Orion седанымен соқтығысты. Ол қауіпті жүргізу арқылы адам өліміне себепкер болғанын мойындамаса да, сот оны кінәлі деп танып, 240 сағат қоғамдық жұмысқа үкім шығарды. Кейіннен 56 жастағы Мартин Путнамның театр режиссері болып жұмыс істегені және сонымен қатар «Аякс» клубының жанкүйері болғаны белгілі болды. Бұл сот үкімі Клювертке 2003 жылы «Барселона» маусым алдындағы матчтарды өткізген кезде АҚШ-қа кіру үшін арнайы құжаттар қажет екенін білдірді. Оның төрт баласы бар: Квинси, Джастин, Рубен және Шейн. Джастин, әкесі сияқты, «Аякс» клубының жастар академиясынан өтіп, бұрын «Валенсия» клубында ойнаған және Нидерланды құрамасына шақырылған; 2023 жылдың тамызынан бастап ол «Борнмут» клубында ойнайды. Рубен 2022 жылы «Утрехт» клубы үшін тұңғыш рет алаңға шықты.