Кіріспе

Итальяндық футболшы (1928–2021)

Джампьеро Бониперти (4 шілде 1928 – 18 маусым 2021) – 1946 жылдан 1961 жылға дейін 15 маусым бойы «Ювентуста» ойнаған итальяндық футболшы. Ол бес рет Серия А чемпионы атанды және екі рет Италия кубогын жеңді. Халықаралық деңгейде Италия құрама командасының құрамында ойнап, 1950 және 1954 жылғы ФИФА әлем чемпионаттарының финалына, сондай-ақ 1952 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Кәсіби футболдан зейнетке шыққаннан кейін Бониперти «Ювентустың» бас директоры және төрағасы болды, соңынан Еуропалық парламентке депутат болып сайланды. Шабуылшы болып ойнаған Бонипертиді көптеген сарапшылар, оның ішінде Марио Сконсерти, Италия мен «Ювентустың» ең ұлы ойыншыларының бірі деп есептейді. Бруно Николе сияқты спорт комментаторлары оны Италияның барлық уақыттағы ең үздік футболшысы деп санайды. Барлық турнирлерде 182 гол соққан Бониперти 40 жылдан астам уақыт бойы «Ювентус» тарихындағы ең көп гол соққан ойыншы болды, 2006 жылдың 10 қаңтарында Алессандро Дель Пьеро осы көрсеткішін жаңартқанша. Дель Пьеро 2010 жылдың 14 ақпанында «Генуяға» қарсы өткен 3:2 есебімен жеңіліссіз аяқталған ойында 444-ші Серия А матчын өткізіп, клубтың 443 ойындық рекордын жаңартты. 443 Серия А матчымен Бониперти қазіргі таңда клубтың тізімінде үшінші орында, Дель Пьеро мен Джанлуиджи Буффоннан кейін. Бониперти сондай-ақ «Ювентус» футболшысы үшін Серия А-да ең көп ойнаған минуттар (39 680 минут) рекордын ұстады, 2017 жылдың 19 наурызында Буффон «Сампдорияға» қарсы өткен сыртқы ойында (1:0) 66-шы минутта осы көрсеткішін жаңартты. Бониперти – Серия А тарихындағы барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншылардың он біріншісі. 2004 жылдың наурыз айында Пеле оны әлемнің ең үздік 125 футболшысының қатарына қосты.

Клубтық мансап

Пьемонт штатының Баренго қаласында туған Бониперти 16 жасында «Ювентус» клубына қосылды. Бұған дейін жастар деңгейінде бір ойында 11 гол соққандықтан, ол өзінің есімін жариялаған еді. Ол екі аяғымен де нәтижелі гол соға білді және күштілігімен, тактикалық ойлау қабілетімен белгілі болды.

Халықаралық мансап

Серия А лигасында 14 ойын өткізгеннен кейін Бониперти Италия ұлттық футбол құрамасына шақырылды. Ол халықаралық аренадағы дебютін 1947 жылғы 9 қарашада Австрияға қарсы өткізген матчта жасады. Бұл ойын австриялықтардың 5:1 есебімен жеңісімен аяқталды. Бониперти екі жылдан кейін, 1949 жылғы мамырда Австрияға қарсы өткен матчта Италия үшін алғашқы халықаралық голын соғып, 3:1 есебімен жеңіске жетіп, өш алды. Бониперти Италия құрамасы сапында 38 матч өткізіп (оның 24-і капитан ретінде), 8 гол соқты. Ол 1950 және 1954 жылғы ФИФА әлем чемпионаттарының финалында (соңғы турнирде команда капитаны болды), сондай-ақ 1952 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Италия құрамасы үшін өнер көрсетті.

Ойын стилі

Талантты, шығармашылық және өнімді шабуылшы, жақсы техникасы бар Бониперти көптеген сарапшылар тарапынан барлық уақыттағы ең ұлы және ең табысты итальяндық футболшылардың бірі деп есептеледі. Алдыңғы қатарда ол өзінің мансабын шабуылшы ретінде бастады, гол соғу қабілетімен көзге түсіп, кейін мансабының көп бөлігінде гол соғушы ретінде танымал болды; осы рөлде оны көбінесе Джон және Карл Аге Хансен, сондай-ақ Карл Аге Прест сияқты командаластары қолдады. Орталық шабуылшы ретінде ол әуедегі шеберлігімен және екі аяғымен де, баспен де гол соғу қабілетімен белгілі болды. Командалық ойыншы болғандықтан, мансабының соңғы кезеңдерінде ол тереңке орынға жылжып, екінші шабуылшы немесе ішкі шабуылшы, шабуылдаушы жартылай қорғаушы, қанат, тіпті орталық жартылай қорғаушы, қорғаныс жартылай қорғаушы немесе жартылай қорғаушының ойыншысы ретінде ойнады. Оның допты басқаруы, техникалық дағдысы, көрегендігі, тактикалық ойлау қабілеті және пас беру мүмкіндігінің арқасында ол мансабының соңғы жылдары нәтижелі пас беруші ретінде көзге түсті, шығармашылықпен Джон Чарльз және Омар Сивори сияқты шабуылдаушы әріптестерін қолдады. Футболдық қабілетімен қатар, ол көшбасшылық қасиеттерімен де танымал болды.

Ювентустың атқарушы директоры

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін көп ұзамай Аньелли отбасы Бонипертиге клубтың басқару тобында директор лауазымын ұсынды; 1971 жылы ол директорлар кеңесінің төрағасы болып тағайындалды, бұл лауазымды көп жылдар бойы атқарып, кейін клубтағы құрметті төрағалардың бірі ретінде қызметін жалғастырды (Францо Гранде Стивенспен бірге). Ол көбінесе ойнаудың орнына жанкүйер болып қана тұрудың қысымын шыдай алмады және ойынның бірінші жартысы бітісімен Торин қаласының көшелерімен жүріп, матчты радиодан тыңдайтын. Ойыншылар жалақыны көтеруді сұрағанда, Бониперти қабырғадағы соңғы жеңілістердің суреттерін көрсетіп, оларды ұятқа келтіретін. Италияның ең үздік командасы болудың қысымы оған тіпті көзден жасырынып тұрғанда да ауыр тиеді.

Жеке өмір

Бонипертидің немересі Филиппо әкесінің қадамын басып, футбол карьерасын жалғастырды және "Ювентус" пен Италияның U19 құрамасында жартылай қорғаушы ретінде ойнады. Қазіргі уақытта ол бос агент. Бониперти 2021 жылдың 18 маусымында 92 жасында жүрек жеткіліксіздігінен Туринде қайтыс болды. Италия ұлттық құрамасы 20 маусымда УЕФА Еуро-2020 аясында Уэльске қарсы өткен матчта оның құрметіне қара лента тақты.