Кіріспе

Ричард Видт Видмарк (26 желтоқсан 1914 – 24 наурыз 2008) – американдық актер және продюсер. Ол кино, сахна және теледидарда ойнады. Өзінің тұңғыш фильмі «Өлімнің сүйегінде» (1947) зұлым Томми Удо рөлі үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылып, сондай-ақ «Ең үміткер жаңа актер» номинациясында «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. Карьерасының басында Видмарк нуар фильмдерінде ұқсас зұлым немесе анти-батыр рөлдерінде бейнеленді, бірақ кейін батыс фильмдерінде, драмалық фильмдерде және қорқыныш фильмдерінде басты және қосалқы рөлдерге көшті. Видмарк кино индустриясына қосқан үлесі үшін Голливуд Даңқы аллеясында 6800 Голливуд бульварында жұлдызы бар. 2002 жылы ол Оклахома-Ситидегі Ұлттық каубойлар мен батыс мұрасы мұражайының Батыс өнерпаздарының Даңқ залына енгізілді.

Ерте өмір

Видмарк 1914 жылғы 26 желтоқсанда Миннесота штатының Санрайз қалашығында Этель Мэй (құрметті аты Барр) және Карл Генри Видмарктің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі швед тегінен, ал анасы ағылшын және шотланд тегінен шыққан. Видмарк Иллинойс штатының Принстон қаласында өсті, сондай-ақ Генри қаласында қысқа ғана уақыт тұрды, әкесі саяхатшы сатушы болғандықтан жиі көшіп-қонып жүрді. Екінші дүниежүзілік соғыста құлақ пердесінің тесілуіне байланысты әскерге қабылдаудан бас тартты. Ол ондаған жылдардан кейін радио драмасына қайта оралып, CBS Radio Mystery Theater (1974–82) бағдарламасында өнер көрсетті, сондай-ақ 1979-1980 жылдары Sears Radio Theater бағдарламасының бес жүргізушісінің бірі болды (жұма күнгі "оқиғалар кешінің" жүргізушісі ретінде).

Бродвей

Уидмарк 1943 жылы Бродвейде Ф. Хью Герберттің "Құпияны айт" және Уильям Сароянның "Кетіңіз, қарт кісі" пьесаларында, Джордж Эбботттың режиссерлігімен, 13 қойылым өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құлағының барабаншасы жарылғандықтан әскерге шақырыла алмады. Ол Чикагода Джун Хавокпен бірге "Арман қызы" атты сахналық қойылымда ойнап жүргенде 20th Century Fox оны жеті жылдық келісімшартқа бекітті.

Кино және теледидар

Видмарктің алғашқы кинодағы дебюті 1947 жылғы "Өлімнің сүйегі" фильмінде болды, онда ол күлкілі, психопат кейіпкер Томми Удоны сомдады. Оның ең әйгілі сахнасында Удо мүгедектер коляскасындағы әйелді (Милдред Даннок ойнады) баспалдақтан құлатып өлтірді. Содан кейін "The Bedford Incident" (1965) фильмінде Сидни Пуатьемен үшінші рет бірге түсті, бұл фильм Герман Мелвиллдің "Моби Дик" романының сюжетіне негізделген. Видмарк АҚШ президенті Пол Рудебуш рөлін сомдаған "Жоғалған!" (1971) телефильмі үшін "Эмми" сыйлығына ие болды, бұл Флетчер Кнебельдің саяси триллері еді. 1972 жылы ол Дон Сигельдің "Мадиган" (1968) фильміндегі детектив рөлін NBC Wednesday Mystery Movie аясында алты 90 минуттық эпизодта қайта ойнады. 1974 жылы ол Бенджамин Франклин туралы мини-сериалда түсті, бұл 90 минуттан тұратын төрт драмадан тұратын ерекше тәжірибе болды, әр эпизодта Франклиннің рөлін әртүрлі актерлер сомдады: Видмарк, Бо Бриджес, Эдди Альберт, Мелвин Дуглас және 12 жастағы Франклинды бейнелеген Уилли Аймс. Сериал Пейбоди сыйлығы мен бес "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. Видмарк көмекші рөлдерге көшуге бастады, бірақ кейде басты рөлдерді де ойнады, мысалы, 1976 жылғы британдық-батысгермандық "Құдайға қыз" фильмінде. Ол 1974 жылғы "Ориент экспресіндегі кісі өлтіру" (құрбанды ойнайды), 1977 жылғы "Роллеркостер" (ФБР агенті ретінде) және "Сварм" (1978) фильмдеріндегі актерлер құрамында болды. Ол Майкл Крайтонның "Кома" (1978) фильмінде Женевиева Буйолд пен Майкл Дугласпен бірге маңызды көмекші рөлді сомдады және "Мистер Хорн" (1979) телефильмінде Аль Сибер рөлін ойнады. Видмарк 1980-ші жылдарда көптеген фильмдерде түсті, Сидни Пуатье оны Ген Уайлдермен бірге "Ханки Панки" (1982) комедиясында режиссерлік етті. Ол сондай-ақ "Who Dares Wins" (1982) және "Against All Odds" (1984) саяси триллерлерінде Джефф Бриджес пен Джеймс Вудспен бірге ойнады. Оның теледидардағы соңғы рөлі Фей Дунавеймен бірге түсірілген, сыншылар тарапынан жоғары бағаланған "Салқын Сасси ағашы" (1989) TNT адаптациясында болды. Барлығында Видмарк мансабында 60-тан астам фильмде ойнады және 1991 жылғы "True Colors" драмасында соңғы рет түсті.

Жеке өмір

Видмарк 1942 жылдан 1997 жылы қайтыс болғанға дейін 55 жыл бойы сценарист Жан Хейзлвудқа үйленген. Олардың бір қызы болған, Энн Хит Видмарк – суретші және жазушы, ол 1969 жылдан 1982 жылға дейін бейсбол залының мүшесі Сэнди Куфаксқа тұрмысқа шыққан. 1999 жылы Видмарк Дороти Хаммерштейннің қызы және Оскар Хаммерштейн II-нің келін қызы Сьюзан Бланшардқа үйленді. Ол Генри Фонданың үшінші әйелі болған. Карьерасының үлкен бөлігін ковбойлар, полицейлер, бандиттер және сарбаздар сияқты қару қолданатын рөлдерде өткеніне қарамастан, Видмарк атыс қаруын ұнатпады және қаруды бақылау бойынша бірнеше бастамаға қатысты. 1976 жылы ол былай деді:

Мен зорлық-зомбылықтан біраз мансап жасағанымды білемін, бірақ мен зорлық-зомбылықты жек көремін. Мен қаруды бақылауды ынталы түрде қолдаймын. Құрама Штаттардың қаруға тиімді бақылау қоймайтын жалғыз өркениетті ел екені мен үшін сенімсіз. Видмарк өмір бойы Демократиялық партияның мүшесі болды. Оның соңғы жылдары нашарлаған денсаулығы 2007 жылы құлағаннан кейін одан да нашарлады. Ол Роксбери орталық зиратына жерленді.

Танымал мәдениетте

Видмарктің "Өлімнің сүйегі" фильміндегі ойыны, құпия және қылмыс жанрында жазатын Дональд Э. Уэстлейктің ең танымал псевдонимі – Ричард Старк есімін қалыптастырды. Ол осы атпен ең қараңғы, зорлық-зомбылыққа толы туындыларын жазды. Уэстлейктің сөзінше, "(Видмарктің) тартымдылығы мен қауіптілігінің бір бөлігі – оның болжаусыздығында. Ол жылдам әрі қатал, мен де жазуымды осы сипаттағы болсын дедім: айқын, ұзын-қырқалы, артық сөздерден таза, кескілеулі".

Фильмдер

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1947 Өлім сүйегі Томми Удо «Алтын глобус» сыйлығы – Ең үміткер жаңа актер; «Оскар» сыйлығына «Ең үздік қосалқы актер» номинациясы 1948 Аты жоқ көше Алек Стайлз Жол үйі Джефферсон Т. «Джефти» Роббинс Сары аспан жігіті 1949 Кемелермен теңізге дейін Бірінші серігі Дэн Лансфорд Слаттеридің дауілі Лейтенант Уиллард Фрэнсис Слаттери 1950 Түн және қала Гарри Фабиан Көшедегі үрей Лейтенант-командир Клинтон «Клинт» Рид, М.Д. Құтылу жоқ Рей Биддл 1951 Монтесума сарайлары Лейтенант Андерсон Су астындағы жігіттер Лейтенант-командир Джон Лоуренс 1952 Монтананың қызыл аспандары Клифф Мейсон Қағуға асықпаңыз Джед Тауэрс О. Генридің толық үйі Джонни Кернан, «Кларион шақыруы» сегменті Менің досым Гас Дейв Дженнингс 1953 Мақсат – Гоби CPO Самуэль Т. МакХейл Оңтүстік көшедегі кездесу МакКойді ұстап алу Биікке көтеріл! Сержант Торн Райан 1954 Ақпан мен тозақ Капитан Адам Джонс Зұлым бақша Фиск Бұзылған найза Бен Деверо 1955 Алтын жүлде Сержант Джо Лоуренс Тор Көпір Доктор Стюарт «Мак» МакИвер 1956 Жауабы Джим Слэйтер Күнге қарай жүгіру Майкл «Майк» Латимер Соңғы керуен Команчи Джонатан Тодд 1957 Сент-Жоан Дельфин, VII Карл Уақыт шегі полковник Уильям Эдвардс Сондай-ақ продюсер 1958 Заң және Джейк Уэйд Клинт Холлистер Махаббат туннелі Август «Оги» Пул 1959 Тұзақ Ральф Андерсон Соғыс Johnny Gannon 1960 Аламо Полковник Джим Боуи 1961 Құпия жолдар Майкл Рейнольдс Сондай-ақ продюсер; режиссер есімдері көрсетілмеген Екеуі бірге жүрді Бірінші лейтенант Джим Гэри Нюрнбергтегі сот Томас Арчер 1962 Батыс қалай жеңілді Майк Кінг 1964 Ұзақ кемелер Рольф Асиядан қашу Лейтенант-полковник Гленн Стивенсон, ӘҚС Шегінеген күзет Капитан Томас Арчер 1965 Бедфорд оқиғасы Капитан Эрик Финляндер, ӘҚС Сондай-ақ продюсер 1966 Альварес Келли Полковник Том Росситер 1967 Батысқа жол Лидже Эванс 1968 Мадиган Детектив Дэниел Мадиган 1969 Оқпандардың өлімі Маршал Фрэнк Пэтч Талантты жақсы көру Майоры Паттен 1970 Айшарап соғысы Доктор Эмметт Таулби 1972 Аңыздар өлгенде Ред Диллон 1974 «Ориент экспресіндегі» кісі өлтіру Самуэль Рэтчетт, а.қ.а. Ланфранко Кассетти 1975 Соңғы күн Уилл Спенс 1976 Шайтанға қыз Джон Верни Сату Сэм Лукас 1977 Көктемнің соңғы сәулесі Генерал Мартин Маккензи – Бас қолбасшы, SAC Домино қағидасы Тагге Роллеркостер Агенты Хойт 1978 Кома Доктор Харрис Отар Генерал Слейтер 1979 Аю аралы Отто Герран 1982 Ұлттық лампа киноға барады Стэн Нагурски, «Муниципалиандар» сегменті Ханки Панки Рэнсом Артур Керри Мемлекеттік хатшысы 1984 Барлық қиындықтарға қарсы Бен Кэкстон 1991 Шын түстер Сенатор Джеймс Стиллз.

Теледидар

Жыл Атауы Роль Ескермелер 1955 Мен Люсиді жақсы көремін Өзі телесериал; "Тур" 1971 Жоғалған Президент Пол Рудебуш Телефильм, «Primetime Emmy» сыйлығына ұсынылған – шектеулі сериал немесе фильмдегі ең үздік жетекші актер 1972–1973 Мадиган сержант Дэн Мадиган Телесериал; 6 бөлім 1968 жылғы осы аттас фильм негізінде түсірілген 1973 Броктың соңғы ісі Лейтенант Макс Брок Телефильм 1974–1975 Бенджамин Франклиннің өмірі Бенджамин Франклин Телесериал 1975 Соңғы күн Уилл Спенс Телефильм 1979 Мистер Хорн Аль Сибер Телефильм 1980 Барлық Құдайдың балалары Судья Парк Денисон Телефильм 1981 Китті өлтіру үшін Том Гуденоф Телефильм 1985 Қараңғылық Джо Штайнер Телефильм 1987 Ескі адамдардың жиналысы Шериф Мапес Телефильм 1988 Техас пойзында бір кездерде Капитан Оуэн Хейс Телефильм 1989 Суық Сасси ағашы Енох Ракер Блейксли Телефильм 1992 Линкольн Уорд Хилл Лэмон (дауысы) Телефильм