Француз саяхатшысы Анри Франсуа д’Агессоның өмірі мен қызметі
Henri François d'Aguesseau
Анри Франсуа Дагессо – Францияның үш мәрте қанцлері болған, Вольтердің пікірінше, ең білімді заңгер. Өмірі, мансабы және құқық саласындағы еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анри Франсуа д’Агуэсо (фр. Henri François d'Aguesseau; 27 қараша 1668 – 5 ақпан 1751) 1717 және 1750 жылдар аралығында үш рет Францияның канцлері болды. Вольтер оны «Францияның ең білімді заңгері» деп атады.
Henri François d'Aguesseau (ɑ̃ʁi fʁɑ̃swa daɡɛso; 27 November 16685 February 1751) was Chancellor of France three times between 1717 and 1750 and pronounced by Voltaire to be "the most learned magistrate France ever possessed".
Ерте өмір
Ол Францияның Лимож қаласында сот өкілдерінің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Анри д’Агюссо, Мец Парламентінің мұрагерлік кеңесшісі, ерекше қабілетімен және көрегендігімен көзге түскен. Ол Лимузин, Гвиенна және Лангедок аймақтарында интендант қызметін атқарғаннан кейін, 1685 жылы Парижге мемлекеттік кеңесші ретінде шақырылды, 1695 жылы сауда және өндіріс бас директоры, 1700 жылы сауда кеңесінің президенті, ал қаржы жөніндегі регенттік кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. Ол оны ерте жасынан мемлекеттік істерге таныстырып, джансенизм рухында діни қағидалармен тәрбиеледі. Д’Агюссо Жан Доматтан заңды оқыды, оның ықпалы канцлердің құқықтық еңбектерінде де, заң шығару қызметінде де анық байқалады. Жиырма бір жасқа толғаннан кейін, әкесінің XIV Людовикке тигізген ықпалы арқасында ол Париж Парламентінің үш бас прокурорының бірі болып тағайындалды. Алғашқы сөзінде көрсеткен шешендігі мен білімі оған зор бедел әкелді. Шындығында, Д’Агюссо Францияда сот шешендігінің алғашқы ұлы шебері болды.
He was born in Limoges, France, to a family of magistrates. His father, Henri d'Aguesseau, a hereditary councillor of the parlement of Metz, was a man of singular ability and breadth of view who, after holding successively the posts of intendant of Limousin, Guyenne and Languedoc, was in 1685 called to Paris as councillor of state, appointed director general of commerce and manufactures in 1695, president of the council of commerce in 1700 and a member of the council of the regency for finance. By him he was early initiated into affairs and brought up in religious principles deeply tinged with Jansenism. D'Aguesseau studied law under Jean Domat, whose influence is apparent in both the legal writings and legislative work of the chancellor. When little more than twenty one years of age he was, through his father's influence with Louis XIV, appointed one of the three advocates general to the parlement of Paris; and the eloquence and learning which he displayed in his first speech gained him a very high reputation. D'Aguesseau was in fact the first great master of forensic eloquence in France.
Саяси мансап
1700 жылы д’Агуэсо бас прокурор болып тағайындалды; және ол он жеті жыл бойы атқарған бұл қызметте Галликан шіркеуінің құқықтарын қорғау арқылы зор танымалдылыққа ие болды. 1717 жылдың ақпан айында Орлеан герцогы Филипп II д’Агуэсоны канцлер етіп тағайындады, бірақ келесі жылдың қаңтар айында мөрлерден айырылып, өзінің атақты Жохан Лоудың жобаларына қарсы тұрғаны үшін Бридегі Фресн имелігіне жер аударылды. 1720 жылдың маусым айында д’Агуэсо қоғамдық пікірді қанағаттандыру үшін қайта шақырылды; ол беріктігімен және сағыздылығымен қоғамдық тәртіпсіздікті басып тастауға және келтірілген зиянды жоюға үлкен үлес қосты. Лоу өзі оны қайта шақыру туралы хабаршы болды; және д’Агуэсоның одан мөрлерді қабылдауға келісімі оның танымалдығын едәуір төмендеткені айтылады. Парламент Unigenitus бұйрығын тіркеуге қарсылық көрсетуін жалғастырды, д’Агуэсо Францияда жарылыс пен діни соғысқа қорқып, регенттің сүйіктісі Гийом Дюбуаға парламентті бұйрықты тіркеуге мәжбүрлеуге көмектесті, судьялардың жер аударылуына келісті және Ұлы Кеңеске тіркеу құқығын беруге рұқсат берді, ол заңды түрде парламентке ғана тиесілі болды. Халық оның осы әрекетін сүйіктісіне мойынсұнушылықпен байланыстырды. Ол Дюбуамен басқа да мәселелерде де қайшылыққа түсті; Дюбуа бас министр болғанда д’Агуэсо қызметінен босатылды (1 наурыз 1722). Д’Агуэсо өз имелігіне кетіп, онда бес жыл өмір сүрді, оны ол әрқашан қуанышпен еске алды. Ол әртүрлі тілдерде оқыған және салыстырған Киелі кітаптар мен өзінің және басқа елдердің заңгерлік жүйелері оның негізгі зерттеулерінің тақырыбы болды; қалған уақытын философия, әдебиет және бағбандалыққа арнады. Осы істерден ол 1727 жылы кардинал Флюридің кеңесімен сарайға қайта шақырылды және 15 тамызда үшінші рет канцлер болып тағайындалды, бірақ мөрлер оған он жылдан кейін ғана қайтарылды. Осы жылдары ол сарай мен парламент арасындағы дауларды татуластыруға тырысты. Соңғы рет қызметіне қайта келгеннен кейін ол барлық саяси істерден толыққанды бас тартты және өзін канцлерлік міндеттеріне және ұзақ уақыт бойы ойлаған реформаларды жүзеге асыруға толықтай арнады. Ол, өзінен бұрынғылар сияқты, Францияның барлық заңдарын бір кодекске біріктіруді мақсат етті, бірақ бұл міндетті орындауға қол жеткізе алмады. Ол сыйлықтар, өсиеттер және мұрагерлік туралы бірнеше маңызды ережелерден басқа, сот ісін жүргізу ережелерін жақсарту, юрисдикция шектерін анықтау және провинциялар бойынша заңдарды орындаудың біркелкілігін қамтамасыз ету үшін әртүрлі ережелерді енгізді. Бұл реформалар француз заң ғылымы тарихындағы маңызды кезеңді құрайды және д’Агуэсоның есімін L’Hôpital және Lamoignon сияқты тұлғалармен бір қатарға қойды – шындығында ол Люксембург сарайындағы француз Сенатының палатасын қарап тұрған жеті үлкен мүсіннің бірі ретінде олармен бірге тұр. Сонымен қатар, ол судья ретінде де өте адал болды, сондықтан герцог де Сен-Симон өзінің естеліктерінде оған келіп түскен істерді қарастыруға тым көп уақыт жұмсағанына шағымданды.
In 1700 d'Aguesseau was appointed procurator general; and in this office, which he filled for seventeen years, he gained the greatest popularity by his defence of the rights of the Gallican Church in the Quietist troubles and in those connected with the bull Unigenitus. In February 1717 d'Aguesseau was made chancellor by the regent Philip II, Duke of Orléans; but was deprived of the seals in January of the following year and exiled to his estate of Fresnes in Brie, on account of his steady opposition to the projects of the famous John Law, which had been adopted by the regent and his ministers. In June 1720 d'Aguesseau was recalled to satisfy public opinion; and he contributed not a little by the firmness and sagacity of his counsels to calm the public disturbance and repair the mischief which had been done. Law himself had acted as the messenger of his recall; and it is said that d'Aguesseau's consent to accept the seals from his hand greatly diminished his popularity. The parlement continuing its opposition to the registering of the bull Unigenitus, d'Aguesseau, fearing a schism and a religious war in France, assisted Guillaume Dubois, the favorite of the regent, in his endeavour to force the parlement to register the bull, acquiesced in the exile of the magistrates and allowed the Great Council to assume the power of registration, which legally belonged to the parlement alone. The people unjustly attributed his conduct to a base compliance with the favorite. He certainly opposed Dubois in other matters; and when Dubois became chief minister d'Aguesseau was deprived of his office (1 March 1722). D'Aguesseau retired to his estate, where he passed five years of which he always spoke with delight. The Scriptures, which he read and compared in various languages, and the jurisprudence of his own and other countries, formed the subjects of his more serious studies; the rest of his time was devoted to philosophy, literature and gardening. From these occupations he was recalled to court by the advice of Cardinal Fleury in 1727, and on 15 August was named chancellor for the third time, but the seals were not restored to him till ten years later. During these years he endeavoured to mediate in the disputes between the court and the parlement. When he was at last reinstated in office, he completely withdrew from all political affairs, and devoted himself entirely to his duties as chancellor and to the achievement of those reforms which had long occupied his thoughts. He aimed, as others had tried before him, to draw up in a single code all the laws of France, but was unable to accomplish his task. Besides some important enactments regarding donations, testaments and successions, he introduced various regulations for improving the forms of procedure, for ascertaining the limits of jurisdictions and for effecting a greater uniformity in the execution of the laws throughout the several provinces. These reforms constitute an epoch in the history of French jurisprudence, and have placed the name of d'Aguesseau in the same rank with those of L'Hôpital and Lamoignon indeed he stands with them as one of the seven large statues that overlook the chamber of the French Senate in the Luxembourg Palace. As a magistrate also he was so conscientious that the duc de Saint Simon in his Mémoirs complained that he spent too much time over the cases that came before him.
Зейнеткерлік және өлім
1750 жылы, сексен екі жастан асып, д’Агуэсо канцлер лауазымынан айрылмастан, өкілдік міндеттерінен зейнетке шықты. Ол 1751 жылдың 5 ақпанында дүние салды.
In 1750, when upwards of eighty two years of age, d'Aguesseau retired from the duties without giving up the rank of chancellor. He died on 5 February 1751.
Отбасы
Оның немересі, Анри Кардин Жан Батист, Агюссо маркизі (1746–1826), Париж Парламентінде бас прокурор және Генералдық штатта депутат болды. Консулат кезеңінде ол апелляциялық сот төрағасы, кейін Копенгагендегі министр болды. 1787 жылы Франция академиясының мүшесі болып сайланды. Оның немересі Генриетта Анна Луиза д’Агюссо, Лафайеттің маркгравының қалың жеңгесі болды. Қазіргі Ноайль герцогы Анри Франсуаның немересі арқылы туыс, ол революцияда қаза болған.
His grandson, Henri Cardin Jean Baptiste, Marquis d'Aguesseau (1746–1826), was advocate general in the parlement of Paris and deputy in the Estates General. Under the Consulate he became president of the court of appeal and later minister at Copenhaaen. He was elected to the French Academy in 1787. His granddaughter Henriette Anne Louise d'Aguesseau was the mother in law of the Marquis de La Fayette. The present Duke of Noailles is a descendant of Henri François through his granddaughter who was executed in the revolution.