Гофредо Мамели: Италияның ұлттық батыры және гимн авторы

Кіріспе

Итальяндық ақын, патриот және жазушы (1827–1849)

Гофредо Мамели (; 5 қыркүйек 1827 – 6 шілде 1849) – итальяндық патриот, ақын, жазушы және Рисоргиментоның көрнекті тұлғасы. Ол Италияның ұлттық әнұраны "Il Canto degli Italiani" әнінің сөзін жазған автор.

Өмірбаян

Сардиниялық аристократ адмиралдың ұлы Мамели Генуяда дүниеге келді, сол жерде оның әкесі Сардиния Корольдігінің флотына басшылық еткен. Жеті жасында холера қаупінен сақтану үшін оны Сардинияға, әкесінің үйіне жіберді, бірақ оқуын аяқтау үшін тез Генуяға оралды. Мамелидің өте қысқа ғұмырындағы жетістіктері екі жылдың ішінде шоғырланды, осы кезеңде ол көтеріліс қозғалыстары мен Рисорджиментода маңызды рөл атқарды. 1847 жылы Мамели Società Entelema қоғамына қосылды, ол жақын арада саяси қозғалысқа айналатын мәдени қозғалыс еді, және мұнда ол Джузеппе Маццинидің теорияларына қызығушылық танытты. Мамели көбінесе Италияның ұлттық әнұраны – Иль Канто дельи Итальян (Микеле Новароның музыкасы) сөзін жазушы ретінде танымал, Италияда Инно ди Мамели (Мамели әнұраны) деп белгілі. Бұл сөздер алғаш рет 1847 жылдың қараша айында Сардиния королі Карл Альберттің Генуяға жасаған сапарында, оның алғашқы реформаларынан кейін қолданылды. Мамелидің "халық әнұранына" – "Suona la tromba" сөздерін келесі жылы Джузеппе Верди жазды. Мамели ұлтшыл қозғалыстарға белсенді қатысты және оның есінде қалған бірнеше "көрнекті" әрекеттері бар, мысалы, 1846 жылы австриялықтарды қууды тойлау үшін Триколорені (қазіргі итальян туы, сол кезде тыйым салынған) көрсетуі. Алайда, ол Нино Биксиомен (Гарибальдидің кейінгі жақтасы және досы) бірге қоғамдық денсаулық сақтау комитетінде жұмыс істеді, ол бұл кезде Маццинидің нақты ұстанымын қолдады. 1848 жылдың наурыз айында Миландағы көтеріліс туралы хабар алған Мамели 300-ге жуық патриоттармен бірге экспедиция ұйымдастырды, Биксио әскеріне қосылды және қалаға кірді. Одан кейін ол Гарибальдидің жалдама әскеріне (генерал Торрестің ерікті бригадасы) капитан ретінде қабылданды және Маццинимен кездесті. Генуяға оралғаннан кейін ол әдеби салаға көбірек ден қойды, бірнеше әнұрандар мен өлеңдер жазды, Diario del Popolo ("Халық күнделігі") газетінің директоры болды және Австрияға қарсы соғыс үшін баспасөз науқанын ұсынды. 1848 жылдың желтоқсанында Мамели Римге жетті, онда Пеллегрино Росси өлтірілді, Рим Республикасын жариялауға байланысты жасырын жұмыстарға көмектесті (1849 жылдың 9 ақпаны). Содан кейін Мамели Флоренцияға барып, Тоскана мен Лациум арасында ортақ мемлекет құруды ұсынды. 1849 жылдың сәуірінде ол тағы да Генуяда болды, Биксиомен бірге, онда халық көтерілісіне генерал Альберто Ла Мармора қарсылық көрсетті. Мамели көп ұзамай Римге қайта оралды, онда француздар Папалықты қолдау үшін келді (Папа Пий IX шындығында қаладан қашып кеткен еді) және шайқасқа белсенді қатысты.

The son of an aristocratic Sardinian admiral, Mameli was from Genoa where he was born, and where his father was in command of the fleet of the Kingdom of Sardinia. At the age of seven he was sent to Sardinia, to his grandfather's place, to escape the risk of cholera, but soon came back to Genoa to complete his studies. The achievements of Mameli's very short life are concentrated in only two years, during which time he played major parts in insurrectional movements and the Risorgimento. In 1847 Mameli joined the Società Entelema, a cultural movement that soon would have turned to a political movement, and here he became interested in the theories of Giuseppe Mazzini. Mameli is mostly known as the author of the lyrics of the Italian national anthem, Il Canto degli Italiani (music by Michele Novaro), better known in Italy as Inno di Mameli (Mameli's Hymn). These lyrics were used for the first time in November 1847, celebrating King Charles Albert of Sardinia in his visit to Genoa after his first reforms. Mameli's lyrics to a "hymn of the people" —"Suona la tromba"— were set by Giuseppe Verdi the following year. Mameli was deeply involved in nationalist movements and some more "spectacular" actions are remembered, such as his exposition of the Tricolore (current Italian flag, then prohibited) to celebrate the expulsion of Austrians in 1846. Yet, he was with Nino Bixio (Garibaldi's later major supporter and friend) in a committee for public health, already on a clear Mazzinian position. In March 1848, hearing of the insurrection in Milan, Mameli organised an expedition with 300 other patriots, joined Bixio's troops that were already on site, and entered the town. He was then admitted to Garibaldi's irregular army (really the volunteer brigade of general Torres), as a captain, and met Mazzini. Back in Genoa, he worked more on a literary side, wrote several hymns and other compositions, he became the director of the newspaper Diario del Popolo ("People's Daily"), and promoted a press campaign for a war against Austria. In December 1848 Mameli reached Rome, where Pellegrino Rossi had been murdered, helping in the clandestine works for declaration (9 February 1849) of the Roman Republic. Mameli then went to Florence where he proposed the creation of a common state between Tuscany and Latium. In April 1849 he was again in Genoa, with Bixio, where a popular insurrection was strongly opposed by General Alberto La Marmora. Mameli soon left again for Rome, where the French had come to support the Papacy (Pope Pius IX had actually escaped from the town) and took active part in the combat.

Өлім

Рим қоршауы кезінде ол Джузеппе Гарибальдидің көмекшісі болды, ол Палестринада (9 мамыр) және Велетриде (19 мамыр) шайқасты. Ол әсіресе Жаникулум төбесіндегі Вилла-дель-Васкеллоның қорғанысында күресті. 3 маусым күні француздар басып алған Вилла Корсинидегі соңғы шабуыл кезінде сол аяғынан жарақат алды. Ол бастапқыда Римдегі Кампо Вераноға жерленді, бірақ 1941 жылы оның қалдықтары Джанниколо мавзолей-оссариіне көшірілді.