Кіріспе

Американдық сәулетші (1924–2017 жж.)

Джон Кальвин Портман кіші (1924 жылдың 4 желтоқсаны – 2017 жылдың 29 желтоқсаны) – американдық неофутуристикалық сәулетші және жылжымайтын мүліктерді дамытушы. Ол көп қабатты ішкі атриумдары бар қонақ үйлер мен кеңсе ғимараттарын кеңінен танымал етті. Портман сонымен қатар өзінің туған қаласы Атлантаның қала көрінісіне ерекше үлкен әсер етті, 1970 жылдардан бастап Пичтри орталығы кешені қаланың бизнес және туризм орталығы болып табылды. Peachtree Center аймағына Портман жобалаған Hyatt, Westin және Marriott қонақ үйлері кіреді. Портманның жоспарлары көбінесе симметриялық шаршылар мен шеңберлер түріндегі қарапайым геометриялық пішіндерді қолданады.

Ерте өмір және мансап

Портман Джон С. Портман аға мен Эдна Рочестер Портманның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның бес әпкесі болған. 1950 жылы Джорджия Технологиялық институтын бітірді. Оның фирмасы 1961 жылы Атланта қаласының орталығындағы «Мерчендайз Март» (қазіргі «АмерикасМарт») құрылысын аяқтады. 1965 жылы «Пичтри орталығының» құрылысы басталды, ол оңтүстікке қарай орналасқан «Бес бұрыш» аймағынан орын алып, Атланта қаласының орталығындағы қонақ үйлер мен кеңселердің басты орталығына айналды. Портман Сан-Францискодағы «Эмбаркадеро орталығында» (1970-жылдар) ұқсас көп блокты кешенді дамытты, ол Атлантадағы кешенінен айырмашылығы, көше деңгейінде жаяу жүргіншілерге арналған кеңістікке баса мән берді. Портманның алғашқы атриумды қонақ үйі – «Hyatt Regency Atlanta» көптеген танымал қонақ үйлер мен көп мақсатты кешендердің құрылысына жол ашты, олардың ішінде Лос-Анджелестегі «Westin Bonaventure» (1974–1976), Нью-Йорктегі «New York Marriott Marquis» (1982–1985) және Детройттегі «Renaissance Center» (бірінші кезең 1973–1977) бар. Орталық мұнарасы 2013 жылы «1717 Broadway» аяқталғанға дейін Батыс жарты шардағы ең биік қонақ үй болып сақталды. Қытайдағы оның ең танымал жұмысы – «Шанхай орталығы» (1990), Қытайда және Азияның басқа аймақтарындағы көптеген ірі жобалардың бастауы болды. Ішіндегі бес жұлдызды қонақ үй, «The Portman Ritz-Carlton, Shanghai» (бұрынғы «Portman Shangri-La Hotel») оның құрметіне аталды. 2009 жылы Портманның туындылары Атлантадағы «Жоғары өнер мұражайында» өткен маңызды көрмеде көрсетілді. Портман – Америка Сәулетшілер институтының мүшесі болды.

Жеке өмір

Портман Джоан "Джан" Ньютонға үйленді. Олардың алты баласы болды. Портман 2017 жылдың 29 желтоқсанында 93 жасында дүние салды. Одан кейін әйелі, бес баласы, сондай-ақ келіні, актриса Трейлор Говард және бес бауыр-қарындасының үшеуі тірі қалды.

Сын

Портман өзінің "кино тәрізді" интерьері үшін мақталды, ол интерьер кеңістігі мен элементтерін адамға шебер байланыстырды. 1960 және 1970 жылдары Американың құлдырап бара жатқан қала орталықтарына осындай ғимараттарды орналастыру қала орталықтарын құтқарудың жолы деп есептелді, бірақ кейбір қазіргі қала жоспарлаушылары қала көшелеріне "арқасын бұратын" мұндай жабық ортаны сынға алады. Мысалы, 8 қабатты вестибюлі бар Нью-Йорк Марриотт Маркиз "қала алаңы" деп мақталды, бірақ кейбірлер қазір оны Таймс-скверге қарай бет бұрмағаны үшін сынап бағалайды. Дегенмен, қонақ үй салынған кезде Таймс-сквердің әлі де нашар қалпына байланысты Портманның ішкі кеңістіктерге бағытталған стилі логикалық көрінді. Сонымен қатар, ол көше деңгейінде жаяу жүргіншілердің қозғалысын күшейткен ғимараттарды (Сан-Францискодағы Эмбаркадеро орталығы сияқты) жобалаған.