Кіріспе

Британдық суретші, балалар суретшісі және жазушы Эдвард Джеффри Ирвинг Ардиззон (16 қазан 1900 – 8 қараша 1979), кейде жұмысына "DIZ" деп қол қоятын, британдық суретші, гравюрашы және соғыс суретшісі, сонымен қатар көптеген кітаптардың авторы және суретшісі болды. Ол өзі жазып, суреттеген "Tim All Alone" (Оксфорд, 1956) кітабы үшін Кітапханалар қауымдастығының алғашқы Кейт Гринауэй медалін жеңіп алды, бұл медаль британдық автордың бір жылдағы ең үздік балалар кітабының суретіне берілді. 2005 жылы медальдің 50 жылдығына орай, кітап ең үздік он кітаптың бірі деп танылды және комиссия оны халықтың сүйікті кітабын анықтау үшін дауыс беруге қойды.

Ерте өмір

Ардиццонның әкесі, Аугуст Ардиццон, итальяндық тегі бар, натурализацияланған француз болды. Ол Франция колониясы болған француздық Алжирде «Пье-Нуар» болып туған және француз колониялық империясының басқа жерлерінде мемлекеттік қызметте жұмыс істеген. Ардиццонның анасы Маргарет – ағылшын. Оның әкесі, Эдвард Александр Ирвинг, қазіргі Сингапур деп аталатын жердегі Боғаз қоныстарындағы Колониялық хатшының көмекшісі болған. Эдвард Ардиццон француз Индоқытайының солтүгіндегі, сол кезде Тонкин деп аталған Хайфонг портында, оның әкесі Шығыс кеңейту телеграф компаниясында жұмыс істеген кезде дүниеге келді. Бұл қала қазір Вьетнамда орналасқан. 1905 жылы Маргарет Ардиццон үш үлкен баласымен Англияға оралды. Олар Саффолк графтығында, көбінесе анасының әжесінің тәрбиесінде өсті, ал Маргарет күйеуіне алыс Шығысқа қосылу үшін қайта оралды. Ардиццон отбасы 1905-1910 жылдар аралығында Ипсвичтегі Кордер-роудта, ал 1911-1912 жылдар аралығында Гейнсборо-роудта тұрды. Ардиццон алдымен Ипсвич мектебінде, содан кейін 1912 жылдан бастап Дорсеттегі Клейсмор мектебінде, пансионда оқыды. Клейсморда оның сурет салуға деген қызығушылығын сурет салу мұғалімі дамытты.

Ерте мансап

Ардицзоне 1918 жылы мектепті тастап, Британ армиясына екі рет қабылдануға тырысты, бірақ бас тартты. Бат қаласындағы коммерциялық колледжде алты ай оқығаннан кейін, Ардицзоне бірнеше жыл Уорминстер мен Лондонда кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Ол Вестминстер өнер мектебінде Бернард Менинский оқытқан кешкі сабақтарға қатысты. 1922 жылы Ардицзоне британдық азаматтыққа қабылданды. Ардицзоне кеңседе жұмыс істеген кезінде демалыс күндерін және бос уақытын сурет салуға арнады. 1926 жылы әкесінің қаржылық көмегімен кеңсе жұмысын тастап, өзін кәсіби, тәуелсіз суретші ретінде орнықтыруға кірісті. 1936 жылы ол ең танымал туындысын – «Тим» кітаптар сериясын жариялады. Бұл сериядағы кітаптар оның есімді жас батырының теңіздегі оқиғаларын баяндайды. «Кішкентай Тим және батыл теңіз капитаны» кітабы сол жылы Лондон мен Нью-Йоркте Оксфорд университетінің баспасынан шықты. 1939 жылы ол Х.Дж. Кейсардың төрт «Мимфф» балалар кітабының біріншісін суреттеді. 1939 жылы Ардицзоне Блумсбери галереясында, кейін Легер галереясында жеке көрмелер ұйымдастырды. Осы кезеңде оның суреттерінің басты тақырыбы Лондондағы өмір болды, әсіресе Маида Вэйлдегі үйіне жақын пабтар мен саябақтардың әдемі суреттері. Ол алғаш рет Британ экспедициялық корпусының құрамында қызмет етті және 1940 жылдың мамырында Булоньнен Ұлыбританияға эвакуацияланғанға дейін Франция мен Бельгия арқылы шегінісін бейнеледі. Ұлыбританияда ол әскерилерді оқу лагерьлерінде суреттеді және түндерін Лондон метросында сызбалар жасаумен өткізді, онда туннельдер Blitz кезінде әуе шабуылынан қорғаныш ретінде пайдаланылды. Ардицзоне 1941 жылдың басында Шотландияны аралап саяхаттады. 1942 жылдың қаңтарында ол Солтүстік Ирландияға американдық әскерлердің келгенін жазды. Сол жылдың наурыз айында ол Каирге барып, Туниске қарай жорыққа шыққан Британ бірінші армиясына қосылды, содан кейін сегізінші армияға қосылды. 1943 жылдың шілдесінде Ардицзоне Сицилияда болды, онда ол жақын арадағы шайқастарға куә болды және әдеттегідей емес, шайқас салдарынан туған қиратуды суреттеді. Ол 1944 жылдың сәуір айына дейін сегізінші армиямен Италия арқылы саяхаттады, содан кейін Алжирге ұшып, одан Ұлыбританияға қайтып келді. 1944 жылдың маусым айында ол одақтастар басып кірген Францияға барды, бірақ 1944 жылдың қыркүйегінде Италияға оралды. Ол қайтадан сол жаққа көп саяхаттап, Реджио Калабрия мен Неапольдің құлауына куә болды. Ол 1944 жылдың қысын Италияда өткізді, содан кейін соғыстың соңғы айларында Германияға барды. Джеймс Ривз жазған «Тайт қиындықта» романы үшін Ардицзоне 1959 жылы Гринвей медаліне үміткер болды. Ардицзоне кітаптардың мұқабаларын және ішін суреттегенмен қатар, атауын және автор атын өз қолымен жазып, кітаптарға ерекше стиль бергенімен ерекше көзге түседі. Мысалы, Клайв Кингтің 1963 жылғы «Стиг оф Дэмп» романы. «Медицина қызметкері Матильда» (1964–1974) балалар кітаптар сериясын оның жеті жас кіші інісі Кристианна Брэнд жазған. Олардың ортақ әжесі бұл әңгімелерді екі ағайынға да айтып берген, ал ол оларды әкесінен естіген. 1970 жылдардың басында Ардицзоне Грэм Гриннің 20 жыл бұрын жарық көрген «Кішкентай кітаптар» сериясының жаңа басылымын суреттеді: «Кішкентай пойыз», «Кішкентай өрт сөндіру машинасы», «Кішкентай ат автобусы» және «Кішкентай бу ролигі». Ол сондай-ақ Джеймс Ривздің балаларға арналған «Дон Кихот» әңгімесін қайта айтуын суреттеді, ал Ноэль Лэнглидің «Жасыл имбирь елі» суреттері өздерінің классикалық туындылары саналады.