Эдит Коуэн: Австралияның әйел құқықтары үшін күрескен саяхатшысы
Edith Cowan
Эдит Коуэн: Австралиялық әлеуметтік реформатор, парламентке алғаш кірген әйел. Әйелдер мен балалар құқығы үшін күресті. 50 долларлық банкнотада бейнеленген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық әлеуметтік реформатор және саясаткер (1861–1932)
Австралиялық әлеуметтік белсенді
Australian social reformer and politician (1861–1932)
the Australian social activist
Эдит Диркси Коуэн (Браун; 2 тамыз 1861 – 9 маусым 1932) – әйелдер мен балалардың құқықтары мен әл-ауқаты үшін күш салған австралиялық әлеуметтік реформатор. Ол Австралия парламентінің мүшесі болған алғашқы әйел ретінде танымал. 1995 жылдан бері Австралияның елу долларлық банкнотасының артында Коуэннің суреті бейнеленген. Коуэн Батыс Австралияның Джералдтон қаласының жанындағы Гленгарри шаруашылығында дүниеге келген. Ол колонияның алғашқы қоныс салушыларының бірі Томас Браун мен Джон Виттеномның немересі болды. Коуэннің анасы жеті жасында қайтыс болды, содан кейін ол Перттегі пансионға жіберілді. 15 жасында оның әкесі Кеннет Браун өгей анасын өлтіргені үшін дарға асылып, ол жетім қалды. Кейін ол 18 жасқа дейін үйленгенге дейін әжесімен бірге Ғилдфордта (Батыс Австралия) тұрды. Ол күйеуімен бес бала өрбіткен, уақыттарын Батыс Перт пен Коттслоудағы үйлер арасында бөліскен. 1894 жылы Коуэн Австралиядағы алғашқы әйелдер клубы – Карракатта клубының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте белгілі болды, нәтижесінде 1899 жылы Батыс Австралиядағы әйелдерге дауыс беру құқығы берілді. Коуэн сондай-ақ мемлекеттік білім беруді және балалардың (әсіресе жалғыз аналардан туған балалардың) құқықтарын қорғауда жетекші рөл атқарды. Ол жергілікті білім беру кеңесіне кірген алғашқы әйелдердің бірі болды және 1906 жылы Балаларды қорғау қоғамын құруға көмектесті, оның күш-жігері келесі жылы Балалар сотының құрылуына әкелді. Коуэн 1909 жылы Әйелдер қызметі гильдиясының негізін қалаушысы болды және 1911 жылы Ұлттық әйелдер кеңесінің аймақтық бөлімшесін құруға көмектесті. Коуэн Король Эдуард есімді әйелдер ауруханасын құруға үлкен үлес қосты және 1916 жылы аурухана ашылғанда оның кеңесші кеңесінің мүшесі болды. Ол 1915 жылы Балалар сотының судьясы, ал 1920 жылы бейбіт судья болып тағайындалды. 1921 жылы Коуэн Ұлттық партиясының мүшесі ретінде Батыс Австралияның Заң шығарушы жиналысына сайланды, осылайша Австралияның алғашқы әйел парламентариі атанды. Ол бір ғана мерзімнен кейін сайлауда жеңіліске ұшырады, бірақ өкілдік ету кезеңінде жоғары беделге ие болды және жеке мүшелері ұсынған бірнеше заң жобаларын қабылдауға қол жеткізді.
Edith Dircksey Cowan ( Brown; 2 August 1861 – 9 June 1932) was an Australian social reformer who worked for the rights and welfare of women and children. She is best known as the first Australian woman to serve as a member of parliament. Cowan has been featured on the reverse of Australia's fifty dollar note since 1995. Cowan was born at Glengarry station near Geraldton, Western Australia. She was the granddaughter of two of the colony's early settlers, Thomas Brown and John Wittenoom. Cowan's mother died when she was seven, and she was subsequently sent to boarding school in Perth. At the age of 15, her father, Kenneth Brown, was hanged for the murder of her stepmother, making her an orphan. She subsequently lived with her grandmother in Guildford, Western Australia until her marriage at the age of 18. She and her husband would have five children together, splitting their time between homes in West Perth and Cottesloe. In 1894, Cowan was one of the founders of the Karrakatta Club, the first women's social club in Australia. She became prominent in the women's suffrage movement, which saw women in Western Australia granted the right to vote in 1899. Cowan was also a leading advocate for public education and the rights of children (particularly those born to single mothers). She was one of the first women to serve on a local board of education, and in 1906 helped to found the Children's Protection Society, whose lobbying resulted in the creation of the Children's Court the following year. Cowan was a co founder of the Women's Service Guild in 1909, and in 1911 helped establish a state branch of the National Council of Women. Cowan was a key figure in the creation of the King Edward Memorial Hospital for Women, and became a member of its advisory board when it opened in 1916. She was made a justice of the Children's Court in 1915 and a justice of the peace in 1920. In 1921, Cowan was elected to the Legislative Assembly of Western Australia as a member of the Nationalist Party, becoming Australia's first female parliamentarian. She was defeated after just a single term, but maintained a high profile during her tenure and managed to secure the passage of several of her private member's bills.
Ерте өмір
Коуэн 1861 жылғы 2 тамызда Батыс Австралияның Джералдтон қаласына жақын орналасқан Гленгарри қой шаруашылығында дүниеге келді. Ол Йоркке ерте қоныстанған Томас және Элиза Браунның ұлы, Кеннет Браунның екінші баласы және оның бірінші әйелі, мұғалім және колониялық капелланның қызы Мэри Элиза Диркси Уиттеном еді. Коуэннің анасы 1868 жылы, Коуэн жеті жасқа толғанда, бала туғанда қайтыс болды. Ол болашақ күйеуінің әпкелері, Мисс Коуэн басқарған Перттегі пансиондық мектепке барып оқыды. 1876 жылы әкесі сотталып, сол жылы екінші әйелін өлтіргені үшін асылуы оның жасөспірім шағын қиратты. Ол екінші әйелін жинап жатқанда атып өлтірді. Коуэн жалғыз адам болғанымен, әйелдердің қадір-қасиеті мен жауапкершілігін арттырып, аналар мен балаларға тиісті күтім беруді қамтамасыз ететін әлеуметтік реформаларға адал болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Коуэн пансиондық мектепті тастап, Гилфордқа әжесімен бірге тұруға көшті. Ол жерде Джон Форрест және Септимус Берт сияқты көптеген белгілі адамдарды оқытқан епископ Хейл мектебінің бұрынғы директоры Канон Свитингтің жеке сабақтарына қатысты. Оның өмірбаянының авторы Свитингтің сабақтары Коуэнге «білімнің құндылығына өмір бойы сенуді және кітаптар мен оқуға деген қызығушылықты» сыйлады деп жазады.
Cowan was born on 2 August 1861 at Glengarry, a sheep station near Geraldton, Western Australia. She was the second child of Kenneth Brown, pastoralist and son of early York settlers Thomas and Eliza Brown, and his first wife Mary Eliza Dircksey Wittenoom, a teacher and the daughter of the colonial chaplain, Wittenoom. Cowan's mother died in childbirth in 1868 when Cowan was only seven. She went to a Perth boarding school run by the Misses Cowan, sisters of her future husband. Her adolescence was shattered in 1876 by the ordeal of her father's trials and hanging for the murder, that year, of his second wife. He murdered his second wife by shooting her when they were packing. Cowan was a solitary person, committed nevertheless to social reforms which enhanced women's dignity and responsibility and which secured proper care for mothers and children. After her father's death, Cowan left her boarding school and moved to Guildford to live with her grandmother. There, she attended tuition of Canon Sweeting, a former headmaster of Bishop Hale's School who had taught a number of prominent men including John Forrest and Septimus Burt. According to her biographer, Sweeting's tuition left Cowan with "a life long conviction of the value of education, and an interest in books and reading".
Қоғамдық жұмыс
Кован әлеуметтік мәселелер мен құқықтық жүйедегі әділетсіздіктермен, әсіресе әйелдер мен балаларға қатысты мәселелермен айналысты. 1894 жылы ол «Карраката клубының» құрылуына көмектесті, мұнда әйелдер «өздері лайықты деп санайтын өмірге білім алуға» ұмтылды. Уақыт өте келе ол клубтың президенті, өмір бойы мүшесі және сенімді тұлғасы болды. «Карраката клубы» әйелдердің сайлау құқығы үшін күреске қатысып, 1899 жылы әйелдерге дауыс беру құқығын алуға жәрдемдесті. Ғасырдың басында ол әлеуметтік тұрмыстық мәселелерге көңіл бөлді. Ол әсіресе әйелдердің денсаулығы және нашар жағдайдағы топтардың – мұқтаж балалар мен жыныс жұмысымен айналысатындардың – әл-ауқаты туралы алаңдады. Ол әйелдер және әлеуметтік қызметтер ұйымдарында өте белсенді болып, көптеген комитеттерде жұмыс істеді. 1916 жылы Перттегі әйелдерге арналған Король Эдуард еске алу ауруханасының салынуы оның күш-жігерінің нәтижесі болды. Ол 1909 жылы «Әйелдер қызметі гильдиясын» құруға көмектесті және Батыс Австралияның Ұлттық әйелдер кеңесінің негізін қалаушылардың бірі болды, 1913 жылдан 1921 жылға дейін президент, ал қайтыс болғанға дейін вице-президент болып қызмет етті. Кован 19 жыл бойы Батыс Австралияның ұлттық жиналысына делегат болды. Ол балаларды ересектерше соттауға болмайды деп сенді және осыған сәйкес «Балаларды қорғау қоғамын» құрды. Бұл қоғам балалар соттарының ашылуына үлкен үлес қосты. 1915 жылы ол жаңа сотқа судья болып тағайындалды.
Cowan became involved with social issues and injustices in the legal system, especially with respect to women and children. In 1894, she helped found the Karrakatta Club, a group in which women "educated themselves for the kind of life they believed they ought to be able to take". In time, she became the club's president, life member, and trustee. The Karrakatta Club became involved in the campaign for women's suffrage, successfully gaining the vote for women in 1899. After the turn of the century, she turned her eye to welfare issues. She was particularly concerned with women's health and the welfare of disadvantaged groups, such as disadvantaged children and prostitutes. She became extraordinarily active in women's organisations and welfare organisations, serving on numerous committees. The building of Perth's King Edward Memorial Hospital for Women in 1916 was largely a result of her efforts. She helped form the Women's Service Guilds in 1909 and was a co founder of the Western Australia's National Council of Women, serving as president from 1913 to 1921 and vice president until her death. Cowan was also a Western Australian delegate to the national assembly for 19 years. She believed that children should not be tried as adults and, accordingly, founded the Children's Protection Society. The society had a major role in the subsequent introduction of children's courts. In 1915, she was appointed to the bench of the new court
Өмірінің соңғы жылдарында ол 1925 жылы АҚШ-та өткен Халықаралық әйелдер конференциясына Австралия делегаты болды. Ол 1926 жылы Батыс Австралияның Корольдік тарихи қоғамын құруға көмектесті және 1929 жылы Батыс Австралияның жүз жылдық мерекесін жоспарлауға қатысты. Ол әлеуметтік мәселелерге қатысып жүрсе де, денсаулығының нашарлауы оны кейінірек қоғамдық өмірден шеттетуге мәжбүр етті.
In her final years, she was an Australian delegate to the 1925 International Conference of Women held in the United States. She helped to found the Royal Western Australian Historical Society in 1926 and assisted in the planning of Western Australia's 1929 Centenary celebrations. Though she remained involved in social issues, illness forced her to withdraw somewhat from public life in later years.
Қоғамдастық ұстанымдары
Парламент мүшесі болумен қатар, Коуэн Батыс Австралиядағы көптеген кеңестерде қызмет етті. 1929 жылы жүз жылдық мерейтой кезінде «Батыс Австралия» газеті олардың тізімін жариялады. 1930 жылдың қыркүйегінде ол лиганың Клермонт бөлімшесінің құрылтай жиналысында жетекші бөлінушіл Кит Уотсонмен бірге сөз сөйледі. Ол 1931 жылдың тамызында бөліну конвенциясына делегат ретінде қатысты және мүшелерді «партиялық айырмашылықтарға қарамастан, бөлінуді және референдум өткізуді қолдайтын сайлау кандидаттарын қолдауға» шақыратын ұсынысты сәтті ұсынды.
Beside being a Member of Parliament, Cowan held positions on many boards in Western Australia, in 1929 during the centenary The West Australian published a list of these; In September 1930 she spoke at the inaugural meeting of the league's Claremont branch alongside leading secession campaigner Keith Watson. She was a delegate to the secession convention in August 1931 and successfully moved a motion calling on members "to support, irrespective of party divisions, election candidates pledged to secession and to the securing of a referendum".
Жеке өмір
18 жасында, 1879 жылғы 12 қарашада Эдит Джеймс Коуэнге тұрмысқа шықты, ол кезде ол Жоғарғы соттың тіркеушісі қызметін атқарды. Олар өмірінің көп бөлігін Scotstoun, 71 Malcolm Street, West Perth мекенжайында өткізді, бірақ сонымен қатар 1896 жылдан 1912 жылға дейін Avonmore Terrace, Cottesloe-дегі алғашқы үйлердің бірінде тұрғандарымен де белгілі. Коуэн Перт қаласындағы Сент-Джордж соборында үйленді. Ол 1916 жылы Англикан Синодына сайланған алғашқы әйелдердің бірі болды.
At the age of 18, on 12 November 1879, Edith married James Cowan, then Registrar of the Supreme Court. They lived at Scotstoun, 71 Malcolm Street, West Perth for most of their lives, but are also well known for having one of the first houses in Avonmore Terrace, Cottesloe, where they lived from 1896 to 1912. Cowan was married in St George's Cathedral, Perth. She was one of the first women elected to the Anglican Synod in 1916.
Өлім және жерлеу
Ұзаққа созылған аурудан кейін Кован 1932 жылдың 9 маусымында Субиакодағы Авро ауруханасында 70 жасында қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Батыс Перттегі Сент-Мария шіркеуінде қысқа қызмет өткізілген соң, оның мәйіті Карраката зиратында көпшілік қатысуымен жерленді.
Following an extended period of ill health Cowan died of pancreatic cancer at the Avro Hospital, Subiaco on 9 June 1932, at the age of 70. After a short service at St. Mary's Church, West Perth, a large public funeral was held at Karrakatta Cemetery where she was buried.
Мұра
Оның қайтысынан екі жыл өткен соң, Перт қаласының Кингс паркіне кіреберісінде Эдит Коуэннің естелік сағаты ашылды. Австралиялық әйелге қойылған алғашқы азаматтық ескерткіш саналатын бұл сағат, "сол кездегі гендерлік предрассудиліктердің көрінісі" деп сипатталған қарсылыққа қарамастан салынды. Оның суреті 1975 жылы "Австралиялық әйелдер" сериясының бір бөлігі ретінде австралиялық почта маркасында пайда болды. Australia Post 2021 жылы Эдитті Австралияның алғашқы әйел парламентариі ретінде сайланғанының жүз жылдығына орай қайтадан құрметтеді. WAY 1979 жылғы мерекелік шараларда оның құрметіне St Georges Terrace көшесінде тақта орнатылды. Бұл тақта Миллиган көшесінің бұрышында орналасқан және 1921 жылға арналған. 1984 жылы Коуэн атымен федералды сайлау округі құрылды, ал 1991 жылдың қаңтар айында Батыс Австралияның жоғары білім беру колледжі Эдит Коуэн университеті (ECU) болып өзгертілді. Оның суреті 1995 жылдың қазан айында тұңғыш рет шығарылған полимерлік банкнота – австралиялық елу долларлық банкнотада бейнеленген. 2019 жылы жаңа 50 долларлық банкнотаның шығарылуы сенсация тудырды, себебі Эдит Коуэннің сөйлеген сөзіндегі "жауапкершілік" сөзіндегі соңғы "i" әрпі қатемен жазылған болып шықты. 1996 жылы Перттегі Санкт-Джордж соборында оның құрметіне тақта орнатылды. Кингс паркіндегі Батыс Австралия әйелдерінің сайлау құқығының 100 жылдығына арналған ескерткіште және 2000 жылы Король Эдуард мемориалдық ауруханасында аурухананың дамуына үлес қосқан әйелдерді құрметтеу үшін ілінген матада оның есімі аталады. 1991 жылы Эдит Коуэн университеті Эдит Коуэн, оның күйеуі және отбасы тұрған 71 Малкольм көшесіндегі үйді сатып алды. Олар 1919 жылдан бастап шамамен 20 жыл бойы сол үйде тұрды. Эдит Коуэн 2001 жылы Виктория штатының еңбегі сіңген әйелдер тізіміне енгізілді. Оның өмірі Батыс Австралиялық автор және драматург Тревор Тоддтың 2020 жылы жазған "Жүрегінде отпен: Эдит Коуэннің тарихы" атты пьесаның негізгі тақырыбы болды.
Two years after her death, the Edith Cowan Memorial Clock was unveiled at the entrance to Perth's Kings Park. Believed to be the first civic monument to an Australian woman, it was built in the face of persistent opposition which has been characterised as "representative of a gender bias operating at the time". Her portrait featured on an Australian postage stamp in 1975, as part of a six part "Australian Women" series. Australia Post honoured Edith again in 2021, for the centenary of her election, as Australia’s first woman parliamentarian. During the WAY 1979 sesquicentennial celebrations, a plaque was laid in St Georges Terrace in her honour. It is on the corner of Milligan Street and is for 1921. In 1984, the federal Division of Cowan was created and named after her, and in January 1991 the Western Australian College of Advanced Education was renamed Edith Cowan University (ECU). Her portrait appears on the Australian fifty dollar note, a polymer banknote that was first issued in October 1995. In 2019 the release of the latest $50 note caused a sensation when it was discovered that the word 'responsibility' in Edith Cowan's speech was spelt incorrectly, missing the last 'i'. In 1996, a plaque honouring her was placed in St George's Cathedral, Perth. There are references to her in the Centenary of Western Australian Women's Suffrage Memorial in Kings Park, and in a tapestry that was hung in King Edward Memorial Hospital in 2000 to honour women involved in the hospital. In 1991, Edith Cowan University purchased the house in which Edith Cowan, her husband and family had resided at 71 Malcolm Street. They resided in the house from 1919 for approximately 20 years. Edith Cowan was added to the Victorian Honour Roll of Women in 2001. Her life was the subject of the stage play With Fire in Her Heart: the Edith Cowan Story by Western Australian author and playwright Trevor Todd, in 2020.