Кіріспе

Шотландияда туған австралиялық автор, мұғалім, журналист, саясаткер және суфражист Кэтрин Хелен Спенс (31 қазан 1825 – 3 сәуір 1910) – Шотландияда туған австралиялық автор, мұғалім, журналист, саясаткер, көрнекті суфражист және георгист. Спенс сонымен қатар дін қызметкері, әлеуметтік жұмыскер және сайлауда пропорционалдық өкілдікті қолдаушы болды. 1897 жылы Аделаидада өткен Федералдық конвенцияға кандидат ретінде қатысып, Австралиядағы алғашқы әйел саясаткер атанды (бірақ жеңіліске ұшырады). Майлз Франклин оны "Австралияның ең ұлы әйелі" деп атаса, 80 жасқа келгенде "Австралияның құрметті анасы" деп құрметтеді. Спенс Австралия Федерациясының жүз жылдығына арналған австралиялық бес долларлық банкнотада бейнеленді.

Жас шағы мен отбасы

Спенс 1825 жылы қазанда Шотландияның Мелроуз қаласында сегіз баланың бесіншісі болып дүниеге келді. Оның әкесі Дэвид Спенс банкир және заңгер, анасы Хелен Броди есімді әйел болды. Оның үлкен әпкесі Агнес нәресте кезінде қайтыс болды, ал оның әпкелері Джесси, Хелен, Мэри және ағалары Дэвид, Уильям және Джон болды. Колония бірнеше жыл бойы құрғақшылықты бастан өткерген кезде, туған Шотландиясымен салыстырғанда, ол "өз-өзімді өлтіруге бейім" сезімге келді. Дегенмен, отбасылық шаруашылық құрғақшылықтың жеті айына төтеп берді.

1843 жылы Аделаида муниципалитеті құлдырады, ал оның әкесі үш жылдан кейін қайтыс болды. Спенс кейінірек: "Муниципалитет тарағаннан және оның кірісінен айырылғаннан кейін, әкем денсаулығы мен рухын жоғалтты" деп жазды. Ол Эмили Кларкпен бірге "Балаларды үйге орналастыру қоғамының" негізгі қозғаушы күштерінің бірі болды. Бұл ұйымның мақсаты – балаларды Мүсіркеу үйінен (Destitute Asylum) бекітілген отбасыларға көшіру, соңында барлық балаларды, қылмыскерлерді қоспағанда, мекемелерден алып тастау еді. Бастапқыда Оңтүстік Австралия үкіметі оған қынжылдықпен қарады, бірақ қиын балаларға арналған мекемелер толып кеткеннен кейін жобаға қолдау көрсетілді. Спенс пен Кларк сондай-ақ Магилл түзеу мекемесін бақылайтын Мемлекеттік балалар кеңесіне тағайындалды. Спенс Мүсіркеу кеңесінің алғашқы (және 1905 жылға дейін жалғыз) әйел мүшесі болды. Спенс сонымен қатар табысы жоқ адамдарды жұмысқа орналастыру және оларға білік беру мақсатымен, Оңтүстік Австралия Ұжымдық киім компаниясының (South Australian Co-operative Clothing Company) құрылтайшы акционері ретінде ұжымдық киім өндірісіне қатысты. Генри Джорджтың "Прогресс және кедейлік" кітабын оқығаннан кейін, ол 1880 жылдары Австралияның ең маңызды үш колониясының үкіметтерінің назарына жер салымын ғана салық салу мәселесін жеткізді.

Дін

1854 жыл шамасында Шотландия шіркеуінің кейбір ұстанымдарына көңілі толып, Аделаидадағы Унитарий христиан шіркеуінің жиналыстарына қатынуды бастады. Өзінің алғашқы уағыздарын 1878 жылы Уэйкфилд көшесіндегі шіркеуде айтты, ал 1884 және 1889 жылдар аралығында пастор Дж. Кроуфорд Вудс қатыса алмағанда оның орнын толтырды.

Саясат феминизм, сайлау құқығы және "нақты дауыс беру"

Спенс Томас Хардің пропорционалды өкілдік (PR) схемасының, бірыңғай ауыстырылатын дауыс беру (STV) жүйесінің жақтасы болды. Бір кезде ол бұл реформаны әйелдердің сайлау құқығынан да маңыздырақ деп есептейтінін айтты. Солтүстік Америка сапары барысында ол Канадада Сэнфорд Флеминг басып шығарған сайлау реформасы туралы маңызды кітапқа жан-жақты эссе жазды. Сапарында ол көптеген елдердің белгілі сайлау реформаторларымен кездесті, олардың ішінде Роберт Тайсон (Канада), Альфред Кридж (АҚШ), Джон Х. Хамфрис (Ұлыбритания) және Эрнест Навилл (Швейцария) бар. Hare Clark сайлау жүйесі сол кезден бері Тасманиядағы сайлауларда қолданылып келеді. 1897 жылы ол Аделаидада өткен Федералдық конвенцияға кандидат болып түсті (бірақ жеңіліске ұшырады), осылайша Австралияның алғашқы әйел саяси кандидат атанды. Кейде ол сайлау реформасына толығымен берілген деп есептелгенімен, ол өзінің бұл ниетінің кең және түрлі реформаларға ұмтылысынан туындағанын мәлімдеді, олардың барлығы, оның сөзіне сәйкес, тиімді дауыс беруге (PR) қол жеткізу арқылы жеңіске жетер еді.

Өлім

Ол 1910 жылдың 3 сәуірінде 84 жасында Норвудтағы Куин-стриттегі үйінде қайтыс болды. Өсиеті бойынша, оның денесі Оңтүстік Австралияның Брайтон қаласындағы Бас зиратқа, ағасы Джон Броди Спенстің қабірінің жанына жерленді.

Тану

Оның 80 жасқа толған күні 1905 жылы қоғамдық жиналыс өткізілді, ал Оңтүстік Австралияның бас судьясы Сэмуэль Джеймс Уэй Спенс туралы «Австралиядағы ең көрнекті әйел» деген пікір білдірді. Бұл сурет 2001 жылы шығарылған Австралия Федерациясының жүз жылдығына арналған австралиялық бес долларлық банкнотада патшайымның суретін алмастырып, оның бейнесі ретінде қолданылды. 1975 жылы ол Австралия Посты басып шығарған, оның портреті бейнеленген пошта маркасымен құрметке бөленді. Оңтүстік Австралия үкіметі оның құрметіне Кэтрин Хелен Спенс атындағы стипендияны 20-46 жастағы әйелдерге арнап құрды. Оңтүстік Австралиядағы Аберфойл Паркіндегі төрт мектептің бірі оның құрметіне Спенс деп аталды. Кейіннен бұл мектеп басқа мектеппен бірігіп, Тиле бастауыш мектебін құрды. ACT-дегі Спенс ауданы Спенс есімімен, сондай-ақ туыс еместігімен белгілі Уильям Гатри Спенс есімімен аталды. Алғашында аудан тек Уильям Гатри Спенс есімімен аталған, бірақ 2023 жылы Кэтрин Хелен Спенс есімі де қосылды. Аделаиданың солтүстік жақын маңындағы Спенс федералды сайлау округі Спенс есімімен аталды. Округ 2018 жылы құрылды және алғаш рет 2019 жылғы федералды сайлауда сайланды.