Кіріспе

Төмен энергиялы фотондардың зарядталған бөлшектерден шашырауы

Томсон шашырауы – классикалық электромагнетизммен сипатталатын, еркін зарядталған бөлшектерден электромагниттік сәулеленудің серпімді шашырауы. Бұл Комтон шашырауының төмен энергиялық лимиті: шашырау нәтижесінде бөлшектің кинетикалық энергиясы мен фотонның жиілігі өзгермейді. Бұл лимит фотон энергиясы бөлшектің массалық энергиясынан әлдеқайда кішкентай болғанда қолданылады: , немесе, балама ретінде, жарықтың толқын ұзындығы бөлшектің Комптон толқын ұзындығынан әлдеқайда ұзын болса (мысалы, электрондар үшін, қатты рентген сәулелерінен ұзақ толқын ұзындығы).

құбылыстың сипаттамасы

Томсон шашырауы – электромагниттік өрістердің электрондарға тигізетін әсерін сипаттайтын модель, онда өріс энергиясы электронның тыныштықтағы массасынан әлдеқайда төмен болады. Модельде келіп түсетін толқынның электр өрісі зарядталған бөлшекті жылдамдатады, ол өз кезегінде келіп түсетін толқынмен бірдей жиілікте сәуле шығарып, толқынның шашырауына себеп болады. Томсон шашырауы – плазма физикасының маңызды құбылысы және оны алғаш рет физик Дж. Дж. Томсон түсіндірген. Бөлшектің қозғалысы релятивистік емес болғанда (яғни оның жылдамдығы жарық жылдамдығынан әлдеқайда төмен болғанда), бөлшектің жылдамдауының басты себебі келіп түсетін толқынның электр өрісі болып табылады. Алғашқы жуықтауда магнит өрісінің әсерін ескермеуге болады.

Томсон шашырауының мысалдары

Космикалық микротолқынды фон Томсон шашырауына байланысты шағын сызықтық поляризацияланған компонентті қамтиды. E режимдерін бейнелейтін осы поляризацияланған компонентті DASI алғаш рет 2002 жылы анықтады. Күннің К-коронасы – Күннің короналық электрондарының күн сәулесін Томсон шашыратуының нәтижесі. ЕКА және НАСА SOHO миссиясы, сондай-ақ НАСА STEREO миссиясы осы К-коронаны үш жеке спутниктен өлшеу арқылы Күн төңірегіндегі электрон тығыздығының үш өлшемді бейнесін құрайды. Токамактарда, инерттік термоядролық синтез нысаналарының коронасында және басқа да тәжірибелік термоядролық құрылғыларда, жоғары интенсивті лазер сәулесінің Томсон шашырауының әсерін анықтау арқылы плазмадағы электрон температурасы мен тығыздығын жоғары дәлдікпен өлшеуге болады. Вендельштейн 7 X гелиотронында жаңартылған Томсон шашырату жүйесі Nd:YAG лазерлерін пайдаланып, бірнеше импульстарды тікелей қатарынан шығарады. Әрбір импульстар тізбегінің аралығы 2 мс-тан 33,3 мс-қа дейін өзгеруі мүмкін, бұл он екі ретке дейін тізбектеп өлшеуге мүмкіндік береді. Плазмалық құбылыстармен синхронизациялау үшін жаңадан қосылған триггерлік жүйе қолданылады, ол плазмалық құбылыстарды нақты уақыт режимінде талдауды жеңілдетеді. Суняев-Зельдович эффектісінде, фотон энергиясы электронның тыныш массасынан әлдеқайда төмен болған жағдайда, кері Комптон шашырауы электронның тыныш жағдайындағы Томсон шашырауы ретінде жуықтастырылуы мүмкін. Рентгендік кристаллография модельдері Томсон шашырауына негізделген.