Кіріспе

Оттавадағы обсерватория

Канада үкіметі 1918 жылы Британдық Колумбияның Саанич қаласындағы Обсерватория төбесінде Доминион астрофизикалық обсерваториясын аяқтады. Ғимаратты жобалауға жауапты Доминион сәулетшісі Эдгар Льюис Хорвуд болды. Басты құрал – Джон С. Пласкетт 1910 жылы Күн зерттеулері жөніндегі халықаралық ынтымақтастық одағының қолдауымен ұсынған және жобалаған Пласкетт телескопы. Обсерватория Канаданың ұлттық тарихи орны деп жарияланды, себебі ол әлемге әйгілі ғимарат, онда Самағай жолының табиғаты туралы көптеген жаңалықтар ашылды және 1960 жылға дейін әлемдегі негізгі астрофизикалық зерттеу орталықтарының бірі болды.

Мемлекеттік бағдарламалар

Канада Корольдік астрономиялық қоғамының Виктория орталығы, 1914 жылдан бері Доминион астрофизикалық обсерваториясымен байланыста болып, халыққа астрономияны таныстыру жұмыстарын жүргізіп келеді. Олар DAO-да таңдалған жазғы сенбі кештерінде тегін "жұлдызды кештер" ұйымдастырады. Бұл шараларға RASC және DAO телескоптары арқылы күн және түндегі байқаулар, презентациялар, лекциялар мен көрмелер кіреді.

Ғаламның орталығы

Ғалам орталығы – мамыр және қыркүйек айлары аралығында тұрақты түрде жұртшылыққа ашық болған обсерваторияның ақпараттық-таныстыру орталығы болды. Орталықта астрономия, обсерваторияның жұмысы және оның бас ұйымы – Ұлттық зерттеу кеңесінің Герцберг астрофизика институты туралы интерактивті көрмелер ұсынылды. Сонымен қатар, телескопқа экскурсиялар, планетарийдегі және бейнетеатрдагы бағдарламалар өткізілді. Орталық 2013 жылдың тамызында федералдық үкімет тарапынан қаржылық қиындықтарға байланысты жабылды. Доминион астрофизикалық обсерваториясының достары қоғамы (FDAO) 2015 жылы Ғалам орталығы жабылғанда тоқтатылған бағдарламаларды қайта іске қосу мақсатымен құрылды. 2016 жылдың мамыр айында FDAO Ұлттық зерттеу кеңесімен Ғалам орталығын пайдалануға лицензиялық келісімге қол қойды.

Телескоптың құрылысы

Телескоп орналасқан ғимаратты Ванкувердегі McAlpine Robertson компаниясы 75 000 долларға салды. Warner & Swasey компаниясы жасаған ғимарат пен күмбез екі қабатты. Диаметрі және қалыңдығы белгілі бір шамада, салмағы шамамен бірдей, Saint Gobain компаниясы Бельгиядағы Антверпендегі Charleroi шыны зауытында жасады және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға бір апта бұрын жеткізілді. Кейін оны Питтсбургтегі John A. Brashear Co. (астроном және телескоп саласындағы пионер Джон А. Брасшир құрған) компаниясында АҚШ-та тегістеді. Айна екі рет қайта тегістеуге түсті, біріншісі – түсініксіз сызақтан, екіншісі – тегістеу кезіндегі ақаудан. Бұл телескоптың аяқталу мерзімін екі жылға ұзартты, осылайша аяқталу күні 1918 жылға ықпалдасты. Айна Викторияға пойызбен жіберілді, ол алты күннен кейін жетті. Аяқталған айнаны ат пен арбамен Кіші Саанич тауына жеткізді. Құрылыс процесінің суреттері қолжетімді.

Қолдану

Аяқталғаннан кейін Пласкетт 1935 жылға дейін обсерваторияның басшысы болып қалды. Кассегрен фокусына спектрограф орнатылған, ал Ньютон фокусына бейнелеу зарядты қосарланған құрылғы (CCD) қосылған. 1962 жылы обсерваторияға оптикалық телескоп қосылды. 1957 жылы тапсырыс берілген телескопты Англияның Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Grubb Parsons жасаған. Оның Coude фокусы бөлме көлеміндегі спектрографпен қолданылады. 1995 жылы обсерватория NRC Herzberg астрофизика институтының бас кеңсесіне айналды, ол бірнеше канадалық телескоптарды – оптикалық және радио телескоптарды басқарады. NRC Канада-Франция-Гавай телескобы сияқты халықаралық серіктестермен ынтымақтасады. Телескоптар үздіксіз пайдаланылады және жыл бойы келушілерге ашық. 2002 жылы «Ғалам орталығы» деп аталатын ақпараттық орталық ашылды, бірақ бюджеттік себептерге байланысты 2013 жылы жабылды. «Ғалам орталығы» 2014 жылы жабылуға жауап ретінде, көпшілік өкілдерінен құралған жұмыс тобымен, сондай-ақ Канада Корольдік астрономиялық қоғамының Виктория орталығымен және Виктория университетінің Science Venture орталығымен келісім арқылы қайта ашылды. Доминион астрофизикалық обсерваториясының достары коммерциялық емес қайырымдылық ұйымының жұмысы 2014 жылы Ұлттық зерттеу кеңесінің «Ғалам орталығы» мәселесі бойынша бір ұйыммен жұмыс істеуге ниет білдіруіне байланысты басталды және ол 2015 жылы ресми түрде құрылып, тіркелді. Доминион астрофизикалық обсерваториясының достары қазіргі таңдағы білім беру бағдарламаларын орындап жүзеге асыруда. 2022 жылдың қазанына қарай Доминион астрофизикалық обсерваториясының директоры доктор Джеймс Де Франческо болды.