Кіріспе

Американдық журналист (туған 1934)

Сэмюэл Эндрю Дональдсон-кіші (11 наурыз, 1934 жылы туған) – американдық бұрынғы тілші және жаңалықтар оқушысы, 1967 жылдан 2009 жылға дейін ABC News телеканалында қызмет етті. Ол ең көп танылған Ақ үй тілшісі (1977–1989 және 1998–1999 жылдары) және телеарнаның жексенбілік бағдарламасы «Бұл апта» бағдарламасының топ-менеджері және кейіннен бірлескен жүргізушісі ретінде.

Ерте өмір және мансап

Дональдсон Техас штатының Эль-Пасо қаласында дүниеге келді. Ол Нью-Мексико штатының Одаққа қосылуына екі жыл қалғанда, 1910 жылы әкесі сатып алған Нью-Мексико штатындағы Чембернинодағы отбасылық фермада өсті. Ол Нью-Мексико әскери институтына және Техас Батыс колледжіне (қазір Эль-Пасодағы Техас университеті) оқуға түсті, онда ол кампустың радиостанциясы KTEP станциясының директоры қызметін атқарды және Kappa Sigma студенттік бауырластығына қосылды. 1956 жылдан 1959 жылға дейін Дональдсон АҚШ армиясында артиллерия офицері ретінде міндетті түрде қызмет етіп, капитан (USAR) шеніне жетті. 1958 жылы міндетті түрде қызмет еткен кезде Дональдсон Невададағы сынақ алаңында атомдық сынақтың әскери бақылаушыларының бірі болды. Осы кезде Жапонияға тасталған бомбалардың қуатына шамалас атомдық құрылғы бақылаушыларды қорғайтын окоптан үш мың ярд (шамамен 2743 метр) қашықтықта жарылды. Әскери қызметтен кейін Дональдсон Даллас қаласында (Техас штаты) сол кездегі CBS телеарнасының филиалы KRLD TV (қазіргі KDFW TV) телеарнасына жұмысқа орналасты. Бір жылдан кейін ол жұмыстан кетіп, Нью-Йорк қаласына жаңалықтар тарату саласында жұмыс іздеуге кетті. Бірақ ол жұмыс таба алмады. 1961 жылдың ақпанында Вашингтон қаласында WTOP TV (қазіргі WUSA TV) телеарнасына жұмысқа қабылданды. Ол жергілікті және ұлттық жаңалықтарды жариялады, соның ішінде 1964 жылғы Голдвотердің президенттік науқаны, 1964 жылдың наурыз айындағы азаматтық құқықтар туралы заң жобасы жөніндегі Сенаттағы пікірталастар және келесі жылы Medicare заң жобасы туралы талқылаулар болды. Ол кешкі сағат 18:00-де сенбі және жексенбі күндері кешкі жаңалықтарды жүргізді, ал Джон Дуглас ауа райы болжамын жасады.

ABC News телеарнасының жаңалықтары

Дональдсонды ABC News 1967 жылы қазан айында Вашингтон тілшісі ретінде жұмысқа алды. Ол 1968 жылы екі үлкен партиялық саяси конвенцияны жарыққа шығарды, ал 1969 жылы желідегі сенбі және жексенбі күндері сағат 23:00-де жаңалықтарды жүргізуді бастады. 1971 жылы Дональдсон Вьетнам соғысын ABC News үшін баяндады. 1973-1974 жылдары ол ABC-нің Уотергейт ісі бойынша бас тілшісі болды, Уотергейт тонаушыларының сот процесін, Сенаттағы Уотергейт тыңдауларын және Президент Никсонды импичментке салу жөніндегі Өкілдер палатасының сот комитетінің тергеуін қамтыды.

Ақ үйдің бас тілшісі

Дональдсон 1976 жылы Джимми Картердің президенттік науқанын қамтыды және 1977 жылдың қаңтарында телеарнаның Ақ үй тілшісі болды, ол 1989 жылдың қаңтарына дейін осы қызметте болды. Ақ үйдегі қызметі кезінде ең көп еске түсетін сұрақтарының бірі Рейган әкімшілігі тұсында қойылды: "Мырза Президент, бүгін кешке үдей берген экономикалық төмендеу туралы айтқанда, сіз бұрынғы қателіктерді де, Конгресті де кінәладыңыз. Бұл кінәның бір бөлігі сізге де тиесілі ме?" Рейган оған жауап ретінде: "Иә, себебі көп жылдар бойы мен демократ болдым!" деді. 1998 жылдың қаңтарында Дональдсон қайтадан телеарнаның Ақ үйдің бас тілшісі болып тағайындалды және 1999 жылдың ортасына дейін қызмет етті. Ол Левински жанжалын және президент Клинтонның импичмент процесін жариялады.

Осы аптада

Дональдсон 1981 жылы басталган "This Week with David Brinkley" жексенбілік таңғы телебағдарламасында панель мүшесі ретінде қатысты. 1996 жылы Дэвид Бринкли зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Коки Робертспен бірге "This Week" бағдарламасын жүргізді, ал 2002 жылдың қыркүйегінде екеуінің орнына Джордж Стефанопулос келді. Ол кейде "This Week" бағдарламасында панель мүшесі ретінде қатысып тұрады.

Праймтайм тікелей эфир және 20/20

1989 жылдың тамызында Дональдсон Диана Сойермен бірге Primetime Live жаңа ақпараттық бағдарламасының жүргізушісі болды. Ол және Сойер 1989 жылдан 1998 жылға дейін Primetime Live бағдарламасын, ал 1998 жылдан 2000 жылға дейін оның жалғасы – 20/20 Wednesday бағдарламасын бірлесіп жүргізді. Оның бір репортаждарында екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Аргентинаға қашқан нацистік Гестапо офицері Эрих Прибке туралы айтылды. Дональдсонның командасы 1994 жылы Прибкені тауып, Аргентинаның Барилоче қаласында Адольф Гитлердің тікелей бұйрығымен Римнің сыртындағы үңгірлерде 335 итальян азаматын атқылаған рөлі туралы сұхбат алды. Репортаж эфирге шыққаннан кейін Италия Прибкені экстрадициялауды талап етті, ал Аргентина кейіннен оған келісті. Прибке Италияда жасаған қылмыстары үшін өмір бойына түрмеге кесілді.

Басқа

Дональдсон 1979 жылы басталғаннан бастап 1989 жылдың тамызына дейін ABC Sunday Evening News бағдарламасын жүргізді. 1990-1991 жылдары Дональдсон Перс шығанағындағы соғысты (Десерт қалқаны және Десерт даулы операциялары) жарыққа шығарды және Ирак әскерлері Кувейттен шығарылғаннан кейін екі күн өткен соң Кувейт қаласынан Primetime Live бағдарламасын бірге жүргізді. 1991 жылы ол ABC News Nightline бағдарламасын Совет Одағының әнұранымен, соңғы рет төмен түсірілген Кремль туының және Ресейдің үш түсті туын көтерудің бейнежазбасымен, сондай-ақ Горбачевтің КСРО Президенті лауазымынан кеткенін жариялау арқылы аяқтады. 1992 жылдың тамызында Дональдсон және оның продюсері Дэвид Каплан Сараевоға қызметтік сапармен барды. Әуежайдан қалаға бара жатқан жолда Каплан екінші көлікте отырып, снайпердің оғынан қаза тапты. Сол түні Белградтан Primetime Live бағдарламасын жүргізіп отырған Дональдсон Капланның қазасы туралы хабарлады. 2002 жылы Дональдсон АҚШ-тың алғашқы тұрақты интернеттегі жаңалықтар бағдарламасын жүргізді және кейінірек ABC News Now "Саясат тікелей эфирде" бағдарламасын ұсынды. 2006 жылдың 2 тамызында Ақ үйдің баспасөз қызметінің брифингтік бөлмесіндегі соңғы баспасөз конференциясында Дональдсон: "Мырза Президент, Мел Гибсонды кешіруге бола ма?", – деп сұрады, актер-продюсердің антисемиттік пікірлері туралы хабарларға сілтеме жасап. Президент Джордж Буш күліп, сұрақ қойған адамды анықтау үшін көтерілді. Буш әзілдеп: "Бұл Сэм Дональдсон ба? Есіңнен шығар! Бізге өткенге қатысты сұрақтарға жауап берудің қажеті жоқ". Дональдсон: "Ешқашан болмағаннан, бір кездері болған жақсы" деп жауап берді. 1992 жылдың тамызындағы Республикалық конвенттен басқа, Дональдсон 1964 жылдан 2012 жылға дейін барлық ірі саяси партиялардың конвенттерін қамтыды, 2009 жылы ABC-ден зейнеткерлікке шыққанға дейін. Дональдсон 1985 жылы Washington Journalism Review журналының оқырмандары арасында Ақ үйдің ең үздік тілшісі, ал осы журналдың оқырмандары 1986, 1987, 1988 және 1989 жылдары ең жақсы тележурналисі деп танылды. Оның басқа марапаттарының ішінде төрт Эмми, үш Пибоди, 1997 жылғы Эдвард Р. Мэрроу сыйлығы (WSU), 1998 жылғы Пол Уайт сыйлығы (RTNDA) бар, сондай-ақ ол және оның әйелі Ян 2002 жылы Washingtonian журналының "Жылдың Вашингтониялықтары" тізіміне енді.

Мохар субсидиясы

1995 жылы Вашингтондағы бюджет тапшылығын қысқарту жөніндегі тартыс Дональдсонға тікелей әсер етті. «Chicago Sun Times» және «The Wall Street Journal» газеттерінің жүлделі журналисі Брюс Ингерсолл «Конгресс егінге берілетін субсидияларды қысқартуды қарастырып жатқанда, бай қалалық фермерлер күдік тудыруда» деген мақала жариялады. Онда Дональдсон федералдық субсидиялардың бай, қатыспайтын иегерлерінің бірі ретінде, өңіріндегі федералдық қаражаттың үшінші ірі алушысы ретінде көрсетілді. Конгресте «артық шығындарды» қысқарту мәселесі талқыланғанда, бұл мақала Конгресс протоколына енгізілді, және сенатор Аль Д’Амато Дональдсонды «Ақшаны қайтарып бер» деп айыптады. Бұл сөз тіркесі оның сөйлеген сөзінде және басқа да жерлерде бірнеше рет қайталанды. Дональдсон 1 миллион долларға дейін субсидия алғаны туралы мәлімдемелер жасалды. Нақты сан 188 000 долларды құрады, бірақ миллионердің өзі болмаған ферма үшін ақша алғаны туралы жаңалық көпшіліктің назарына ілікті. Бұл субсидия артық шығындардың мағынасыздығын көрсетті, себебі федералдық үкімет 1960 жылы, тек жеті жыл субсидия бергеннен кейін, униформа үшін мохерді қолдануды тоқтатты, бірақ үш онжылдықтан кейін оның өндірісіне субсидия берді және көріне бері «кедей шаруа отбасыларына» емес, басқа адамдарға да ақша берді. Ауыл шаруашылығы министрлігі де бағдарламаны тоқтатуды қалаған. Дональдсон бастапқыда ешқандай түсіндірме беруден бас тартты, бірақ кейіннен өзін қорғап, мохер субсидиясын «қой бағасына кіріктірілген» деп сипаттады және ол «жылдар бойы субсидияларға қарсы болғанын» және бағдарламаның ақыры «тоқтатылғанына» қуанғанын айтты, бірақ шындығында мохерге берілетін субсидиялар 2012 жылға дейін жалғасты.

Жеке өмір

Дональдсон 2014 жылдың желтоқсанынан бері Сандра Марторелли Дональдсонға үйленген. Олар Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласында тұрады. Дональдсонның Жан Смитпен некесі 2014 жылы ажырысумен аяқталды. Дональдсонның бұрынғы некелерінен төрт баласы бар: Сэмюэл III, Дженнифер, Томас және Роберт Дональдсон. 1995 жылы Дональдсон лимфа түйінінен меланоманы алып тастады. Содан бері ол қатерлі ісіктерді зерттеуді белсенді түрде қолдап келеді. Дональдсон Линкольн округінде, Нью-Мексикода отбасылық мал шаруашылығын жүргізеді. 2004 жылдың 5 шілдесінде шаруашылық басшысының отбасынан үш адам өлтірілген. 14 жасар Коди Пози, отбасының жалғыз тірі қалған мүшесі, қамауға алынып, кісі өлтіруде айыпталды, кейіннен сотталып, 21 жасқа дейін жасөсперімдерге арналған түзету мекемесіне жіберілді. 2010 жылдың 8 қазанында Пози босатылды. Дональдсон 2008 жылы Ли Атвотер туралы "Бұги Мэн: Ли Атвотердің тарихы" атты саяси деректі фильмде пайда болды. Фильмде ол былай дейді: "Оперативтік қызметкер ешқашан келіп, "Міне, мен сіздер үшін жариялауымды қалайтын мақала, бірақ жеке әңгімеде, сіздер бұл туралы білесіздер ме, біз әлі де тексеріп жатырмыз, бірақ, бірақ бұл шындыққа айналуы мүмкін". Сіз бәсекелесіңізден жеңіліске ұшырап, олар хабарлағанша күтіп отыруға тілемейсіз. Олар оны конвейерге қойып, сіз оны жай ғана жариялайсыз". Дональдсон Америка радио хабарларын тарату кітапханасы директорлар кеңесінің бұрынғы мүшесі, Америка жетістіктері академиясы кеңесінің мүшесі; Вудро Вильсон халықаралық ғалымдар орталығының кеңесші кеңесінің бұрынғы президенті; және Флорида штатының Тампа қаласындағы Х. Ли Моффитт қатерлі ісік орталығының кеңесші кеңесінің төрағасы. Қазіргі уақытта ол Нью-Мексиконың бірінші кеңесінің мүшесі, штаттың екі партиялық қолдау ұйымы және Форд театрының консультативтік кеңесінің мүшесі. 2012 жылдың 1 желтоқсанында Дональдсон Делавэр штатының Лиуэс қаласында мас күйде көлік жүргізгені үшін тұтқындалды. 2013 жылдың 8 қарашасында Делавэр штатының судьясы тұтқындауға негіз болмағандықтан айыптауды тоқтатты.