Кіріспе

19 ғасырдағы музыкалық телефон

Рейс телефоны – Филипп Рейстің жасаған телефонға ұқсас құрылғысымен аталған өнертабыс. Рейстің алғашқы сәтті жұмысы 1861 жылдың қазан айында жасалған. Бұл электрондық сигналдар арқылы дауысты жеткізген алғашқы құрылғы және осы себепті алғашқы заманауи телефон саналады. Рейс осы терминнің авторы да болды.

Тарих

1861 жылы Филипп Рейс дыбысты жазып алып, оны электр импульстарына айналдыратын құрылғы жасады. Бұл импульстар электр сымдары арқылы басқа құрылғыға жіберілді, ол оларды бастапқы дыбыс көзіне ұқсас, танылатын дыбыстарға түрлендірді. Рейс өзінің құрылғысын сипаттау үшін «телефо́н» терминін қолданды. 1862 жылы Рейс телефонын Корольдік Пруссия телеграф корпусының инспекторы Вильгельм фон Легатқа көрсетті, ол оның жөнінде есеп жазды (Легат, 1862). Осы есептің аудармасын Томас Эдисон 1875 жылы алды және ол Эдисонның көміртек микрофонын сәтті әзірлеуінде пайдаланды. Легаттың есебінде төмендегі суреттен өзгеше суреттер бар, бұл оның кейінірек жасалған нұсқасы екенін көрсетеді. Эдисон Рейске алғысын былай білдірді:
Телефонды алғаш рет Германиядан Филипп Рейс ойлап тапты, бірақ ол тек музыканы ғана жеткізе алатын, сөзді емес. Адамдарға сөзді жеткізу үшін телефонды алғаш рет көрсеткен адам А. Г. Белл болды. Ал сөзді жеткізуге арналған алғашқы коммерциялық телефонды мен өзім ойлап таптым. Бүкіл әлемде қолданылатын телефондар – менікі және Беллдікі. Менікі хабар таратуға, ал Беллдікі хабар қабылдауға арналған.

Микрофон

Ол өзінің өнертабысын музыка тарату құралы ретінде қарастырғандықтан, микрофонын "әндер станциясы" деп атады. Рейс микрофоны дыбыс түрлендіргіш ретінде көлденең парқ диафрагмасына негізделген. Диафрагма жабық ағаш қораптың үстіне орнатылып, алдыңғы жағында сөйлейтін мүйіз болған. Мүйізден келген дыбыс диафрагманы қозғайды. Оның үстінде екі мыс жолақ, кейін екі платиналық контакті, алғашқыда бір платиналық контакті, ал төменгі контакті бұранда ұшындағы сынап тамшысынан тұрған. Бір жолақ диафрагманың ортасына жабыстырылған, ал екінші жолақ, көбінесе V пішіндес екі жолақ, оның үстіне бекітілген. Жолақтың салмағы контактілер арасында жеңіл қысым жасады. Дыбыс тербелісі диафрагма мен төменгі контактіні бірге қозғалтты. Бұл екі контакті арасындағы кедергіні өзгертіп, телефон желісіне электр сигналын жіберді.

Патент туралы дау

Микрофонның жұмыс істеуіне қатысты бірнеше күмәндар болды. Бүгінде ол контактілердің кедергісін өзгертіп тұрған деп есептеледі. Дегенмен, Рейстің сипаттамасында контактілер ашылып, жабылатыны айтылған. Сол кезде мұндай "қосып-үзу" схемасы түсінікті сөйлеуді таратуға қабілетсіз деп саналды. Рейстің құрылғысы 1861 жылдан бері сөйлеуді тарату үшін қолданылып келді, ал 1863 жылдан бастап көпшілік алдында кеңінен көрсетілді. Бірақ Беллдің патенттік талабы Рейстің телефонды ойлап табудағы басымдылығына қарсы қойылғанда, оның "бұрыс теорияны" пайдаланғанына байланысты жұмыс істеуге "қабілетсіздігі" Рейстің өнертабысын жарамсыз деп (заңды түрде) көрсетуге жеткілікті болды, соның арқасында Белл жаңалыққа ие болуға мүмкіндік алды.