Кіріспе

Жынысты растау хирургиясы – еркек-қыз трансгендер әйелдеріне немесе трансфеминалдық емес бинарлық емес адамдарға арналған, денедегі физикалық белгілерді өзгерту арқылы жеке тұлғаның жыныстық идентификациясын және жалпы денсаулығын жақсартатын әртүрлі хирургиялық процедуралар. Көбінесе вагинопластиканы білдірсе, жынысты растау хирургиясы лазерлік немесе электролиз арқылы денедегі немесе беттегі шаштың қанағаттанарлық деңгейде азайтылуы немесе толық жойылуы, бет әлпетін әйелдікке келтіру хирургиясы, трахеяны қысқарту, вульвопластика, орхиэктомия, дауыс хирургиясы немесе көкірек көлемін арттыру сияқты басқа да жынысты растау процедураларын қамтуы мүмкін. Жынысты растау хирургиясы көбінесе әйелдік гормоналды терапияны бастаудан кейін жасалады. Кейбір хирургиялық араласындар гормоналды терапия қажеттілігін азайтуы мүмкін. Трансгендер әйелдері үшін жынысты растау операциялары 16 ғасырдан бері жүргізіліп келеді, бірақ 20 ғасырда кеңінен танымал болды. Көптеген пациенттер операциядан кейін өмір сапасы мен жыныстық денсаулығының жақсарғанын хабарлайды.

Жыныстық мүшелердегі хирургия

Транс-әйелдер мен трансфемин немесе гендерлік белгісіз адамдар үшін түрлі жыныс мүшелеріне операциялар қолжетімді. Жыныс мүшелеріне жасалатын операция адамның туған жыныс мүшелерімен сезімдік байланыстың жоқтығы немесе дискомфортты жеңілдетуге немесе жоюға көмектесе алады; ал басқалары үшін, оның ішінде туған жыныс мүшелеріне қатысты қатты сезімі жоқтар үшін, операциядан кейін жыныс мүшелерімен байланыс немесе үйлесімділік сезімін тудыруы мүмкін. Вагинапластиканы орындаудың бірнеше техникасы бар. Операциядан кейін әдетте жыныстық сезім сақталады, және түрлі вагинапластика техникалары бойынша хирургиялық нәтижелерге қанағаттану деңгейі жоғары. Ұрық және мойынтірек алынып тасталады, ал пенистің ұрық қабығы клиторға айналдырылады. Операциялық жолмен несеп көпіршігі мен тік ішек арасында канал жасалады. Пенистің қабықшасы кері бұрылып, неовагинаның ішкі қабырғасын құрайды. Егер пациент операцияға дейін сүндеттелген болса, шаш фолликулаларын күйдіргеннен кейін неовагина қабырғаларын құру үшін мойынтіректен алынған тері де қолданылуы мүмкін. Зәр жолы қысқартылады, ал моңғыл тебіс, үлкен және кіші ерін, сондай-ақ зәр жолы ашылуы мойынтірек және зәр жолы тіндерін пайдалана отырып жасалады. Уақыт өте келе кеңейту қажеттілігі азаяды, бірақ неовагина толыққандай жазылғаннан кейін аптасына кемінде бір рет кеңейту ұсынылады. Жыныстық қатынасқа түсу қажетті кеңейту мөлшеріне әсер етуі мүмкін, бірақ пенисті кері инверсиялық вагинапластика арқылы жасалған неовагина өзін-өзі майламайтындықтан, жыныстық қатынас кезінде қосымша майлаушы зат қажет. Басқа жиі кездесетін асқынуларға зәр жолы тарылуы, зәр сақтаудың қиындығы немесе қан кету жатады.

Перитонеалды вагинопластика

Трансгендерлік перитонеалдық вагинопластика, перитонеумды төмен түсіру немесе тарту әдісі, 1970 және 80-жылдары агенезия/атрезияға байланысты аналық каналсыз туған цисгендер әйелдері үшін құжатталған неовагинальдық техникаларға негізделген. Бұл процедуралар "Давыдов" әдісі немесе "Ротман" әдісі деп аталды. 2022 жылғы шолуда былай делінген: "Соңғы 5 жылда перитонеалдық жақтамалы вагинопластика перспективті техника ретінде пайда болды". Вагинопластиканың осы түрі неовагинаның канал қабырғасын құру үшін перитонеум тінін пайдаланады. Перитонеалдық вагинопластика бұрын вагинопластика жасаған адамдарда вагиналды тереңдікті арттыру немесе қалпына келтіру үшін хирургиялық түзету ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл техника белгілі бір деңгейде вагиналды майлауды қамтамасыз етеді. Алайда, бұл майлау жыныстық қоздырылуға жауап бермейді және туа біткен вагиналды сұйықтықтарға толыққанды ұқсамаса да, қалыпты вагиналды шығарылым сияқты жұмыс істейді. Пенильді инверсиялық вагинопластикадағыдай, ұрықтар мен ұрық қапшығы алынып тасталады, ұрық қабықшасы клиторға айналдырылады және неовульва ұрық қапшығы мен уретра тінінен жасалады. Дегенмен, ішек вагинопластикасында ректосигмоидты ішектің бөлігі хирургиялық жолмен жасалған каналға имплантацияланып, неовагина қабырғаларын құрайды. Ішек вагинопластикасы ішектен неовагина құрылымын жасағандықтан, операциядан кейінгі тереңдік операцияға дейінгі қаңқаның ұзындығына байланысты емес. Бұл оны қаңқаны жойған, ұрықтандырудан өткен немесе операцияға дейін қаңқасы қажетті неовагина тереңдігінен кішірек болған адамдар үшін қолайлы етеді. Ұрықтар, ұрық қапшығы және қаңқа алынып тасталады, ал ұрық қабықшасы клиторға айналдырылады. Уретра қысқартылады, ал монс пубис, үлкен және кіші ерін, сондай-ақ уретра ашылуы ұрық қапшығы және уретра тінін пайдалана отырып жасалады.

Орхиэктомия

Орхиэктомия – денеден ұрықтарды алып тастау процесі. Эстроген майдың көкірек, жамбас және қалың бөктерге таралуына жауапты, ал прогестерон сүт бездерінің қалыптасуына жауапты. Прогестерон сонымен қатар көкіректің пішінін ересектердегі 5-ші сатыдағы Таннер кезеңіне дейін толықтырып, ареоланың жетілуіне және қараюына көмектеседі.

Дауысты әйелшелендіру хирургиясы

Кейбір МТФ тұлғалар дауыс хирургиясын таңдауы мүмкін, ол адамның дауыс диапазонын немесе ырғағын өзгертеді. Дегенмен, бұл процедура транс әйелдің дауысын қанағаттандырмайтын жағдайға түсіру қаупін тудырады. Эстроген ғана адамның дауыс диапазонын немесе ырғағын өзгерте алмайды, сондықтан кейбір адамдар дауысты әйелдік ету операциясының тәуекелін қабылдайды. Басқа да мүмкіндіктер бар, мысалы, дауысты әйелдік ету сабақтары, еркектік ерекшеліктері аз сөйлегісі келетін адамдарға қолжетімді.

Трахеялық қырқу

Трахеялық қырқу процедурасы кейде мойын аймағындағы шеміршек мөлшерін азайту және әйел дене бітіміне ұқсату мақсатында Адам алмасының көрінуін азайту үшін қолданылады.

Артқы жамбас

Кейбір МТФ тұлғалары анатомиялық ерекшеліктеріне байланысты, еркек жамбасы мен кенті әдетте әйелдерге қарағанда кіші болып келеді, сондықтан кентті үлкейту процедурасын таңдауы мүмкін. Алайда, егер пациент жасөспірім шағын аяқталар алдында тиімді гормоналды терапиядан өтсе, жамбасы сәл кеңейеді, тіпті пациент жасөспірім кезеңін өткен болса да, тері асты май қабаты денеге таралып, контурларды дөңгелетеді. Транс әйелдерде әдетте бел мен жамбас арақатынасы шамамен 0,8 құрайды, ал егер естроген "сүйек пластиналары жабылмастан бұрын" жеткілікті жаста берілсе, кейбір транс әйелдерде бұл көрсеткіш 0,7 немесе одан да төмен болуы мүмкін. Гормоналды терапия кезінде естроген жасөспірім шақтағы жамбастың кеңеюіне ықпал етеді, тіпті қаңқа анатомиялық тұрғыдан еркек болса да.

Тарих

Лили Эльбе 1930 жылы Германияда еркектен әйелге жынысын өзгерту операциясын жасаған алғашқы белгілі адам болды, ал алғашқысы Дора Рихтер еді. Оған төрт операция жасалды: біреуі - орхиэктомия, біреуі - аналық безін трансплантациялау, біреуі - пенектомия, және біреуі - вагинапластика мен жатыр трансплантациясы. Дегенмен, ол соңғы операциядан үш ай өткен соң қайтыс болды. Кристин Йоргенсен жынысын өзгерту операциясын жасаған ең танымал адам болды, ол 1952 жылдың соңында Данияда операция жасады және одан кейін бірден жарияланды. Ол трансгендерлердің құқықтарын белсенді түрде қорғады. Француз актрисасы және әншісі Кокцинель 1958 жылы Жорж Бурудан вагинапластика жасату үшін Касабланкаға сапар шекті. Кейін ол былай деді: "Доктор Буру табиғаттың қатесін түзеп, мен сыртқы және ішкі жағынан нағыз әйелге айналдым. Операциядан кейін дәрігер жай ғана: «Bonjour, Mademoiselle!» деді, сонда мен операция сәтті аяқталғанын түсіндім". Тағы бір танымал адам, еркектен әйелге жынысын өзгерту операциясын жасаған Рене Ричардс еді. Ол 1970-ші жылдардың ортасында трансгендер болып өтті және операция жасады, сондай-ақ АҚШ спортында трансгендерлерді мойындау үшін сәтті күш салды. АҚШ-та жынысын өзгерту операциясын жасаған алғашқы дәрігер Лос-Анджелестегі уролог Элмер Белт болды, ол 1950 жылдардың басынан 1968 жылға дейін операцияларды жасырын түрде жүргізді. 1966 жылы Джонс Хопкинс университеті Америкадағы алғашқы жынысын өзгерту хирургиясы клиникасын ашты. Хопкинс гендерлік сәйкестік клиникасы екі пластикалық хирург, екі психиатр, екі психолог, гинеколог, уролог және педиатрдан тұрды. 1997 жылы сержант Сильвия Дюран Канада Қарулы күштерінің еркектен әйелге ауысқан алғашқы әрекеттегі мүшесі болды және әлемдегі кез келген әскери ұйымның туы астында қызмет етіп жүргенде ашық түрде ауысқан алғашқы мүшесі болды. 1998 жылы Канада күнінде әскерилер оның заңды атын Сильвияға өзгертті және оның барлық жеке іс қағаздарындағы жыныстық белгісін өзгертті. 1999 жылы әскерилер оның жынысын өзгерту операциясы үшін төлем жасады. Дюран қызметін жалғастырып, уоррант-офицер шеніне көтерілді. Ол 2012 жылы 31 жылдан астам қызмет еткен соң зейнеткерлікке шықты, соңғы қызмет орны Канада Қарулы күштерінің бас байланыс операторының көмекшісі болды. 2017 жылы АҚШ Қорғаныс денсаулық сақтау агенттігі белсенді қызметтегі АҚШ әскери қызметшісіне жынысын өзгерту операциясы үшін төлемді алғаш рет мақұлдады. Науқас, өзін әйел деп танитын жаяу әскер сарбазы, жынысын өзгерту үшін емделуді бастаған еді. Дәрігер медициналық тұрғыдан қажет деп санаған процедура 14 қарашада жеке ауруханада жасалды, себебі АҚШ әскери ауруханаларында қажетті хирургиялық тәжірибе болмады.