Кіріспе

Вионье (vjɔɲje) – ақ шарап жасауға қолданылатын жүзім сорты. Ол Рона аңғарындағы Кондриё француз шарабына рұқсат етілген жалғыз жүзім. Ронадан тыс жерлерде Вионье Солтүстік және Оңтүстік Америкада, сондай-ақ Австралияда, Жаңа Зеландияда, Оңтүстік Африкадағы Кейп Виньлендс аймағында, Чехиядағы Оңтүстік Моравия аймағында, Израильде және Австриядағы Weingut Roland Minkowitsch шарап зауытында кездеседі. Кейбір шарап өндіру аймақтарында бұл сорт қызыл шарап жүзімі Сирамен бірге ашытылады, бұл шараптың түсі мен хош иісіне әсер етеді. Шардоне сияқты Вионье де толық денелі, жұмсақ сипаттағы шараптар жасауға мүмкіндік береді. Шардонеден айырмашылығы, Вионье сортының өзіне тән хош иісі бар, оған шабдалы, алмұрт, құлпынай және минералдық ноталар кіреді. Дегенмен, бұл хош иістің иіс-ароматына тым көп мөлшерде оттегі тиюінен оңай зардап шегуі мүмкін, сондықтан бочкада ашыту – бұл сортпен жұмыс істейтін шарапшыдан жоғары деңгейдегі шеберлікті талап ететін шарап жасау технологиясы. Вионье шарабының сапасы жүзім шаруашылығы тәжірибесі мен климатқа да байланысты, себебі жүзімнің толық пісуі үшін ұзақ, жылы өсу маусымы қажет, бірақ оның хош иісі дами бастағанға дейін қант пен спирттің деңгейі тым жоғары болмауы үшін климат тым ыстық болмауы керек. Бұл сорттың өнімділігі табиғи түрде төмен, бұл кейбір шарап шаруашылықтары үшін оны экономикалық тұрғыдан тиімсіз етеді. Аңыз бойынша, Рим императоры Пробус 281 жылы осы аймаққа жүзімді әкелген; тағы бір аңыз бойынша, жүзім Рона өзенімен келе жатқан жүк кемесінде Сирамен бірге, Божоле аймағына бағыт алғанда, қазіргі Кондриё орнына жақын жерде, жергілікті қарақшылар тобына түсіпті. Вионье атауының шығу тегі де белгісіз. Ең көп таралған нұсқа бойынша, атау француз қаласы Виеннен шыққан, ол Римнің маңызды бекінісі болған. Тағы бір аңыз бойынша, атау «Тозақ аңғарының жолы» деген мағына беретін via Gehennae сөзінің римдік айтылысынан туындаған. Бұл жүзімді өсірудің қиындығына сілтеу болуы мүмкін. Жүзім толық піскенде терең сары түске ие болады және күшті хош иісі мен жоғары спирт құрамы бар шарап береді.

Өңірлік өндіріс

Вионье 1990-шы жылдардың басынан бері әлемде көптеген жерлерде кеңінен отырғызылды. Калифорния мен Австралияда қазір Вионье жүзіміне арналған үлкен аумақтар бар. Сонымен қатар, Вирджинияның Монтичелло АВА аймағы сияқты қоңыржай климатты аймақтарда да отырғызу көлемі артып келеді. Францияда Вионьедің тарихи деңгейден төмендеуі 19 ғасырдың ортасы мен соңында Солтүстік Америкадан келген филоксера жәндіктерінің салдарынан және Бірінші дүниежүзілік соғыстың тудырған хаосынан кейін жүзімдіктерді тастаумен байланысты. 1965 жылға қарай Францияда Вионье жүзімінің қалдығы шамамен бір бөлігі ғана қалды, сорт құрып кетуге айналды. 1980-ші жылдардың ортасына дейін Францияда Вионье өнімі қауіпті жағдайда болды. Әлемде Вионье өсімімен бірге Франциядағы отырғызулар да содан бері күрт өсті. Бұл жүзім Оңтүстік Африка, Жаңа Зеландия, Грекия және Жапонияда да сәтті өсіп жатыр.

Франция

Францияда Вионье – Лионнан оңтүстікке қарай 40 шақырым жерде орналасқан Кондриу және Шато Грилле Рон аймақтарында рұқсат етілген жалғыз жүзім сорты. Рон шарап аймағының қалған бөлігінде бұл жүзім көбінесе Руссан, Марсан, Гренаш Блан және Рольмен қосылады. Солтүстік Ронда Вионье кейде Шардоннемен араластырылады. Францияның басқа аймақтарындағы шарапшылар Вионьеді гранитті топыраққа бай, жылуды жақсы сақтайтын жерлерге отырғызуға тырысады, себебі бұл жүзім сорты осындай жағдайда жақсы өседі. Қазіргі таңда француз Вионьелерінің көп бөлігі Лангедокта өсіріліп, Vin de Pays ретінде сатылады.

Солтүстік Америка

1980 жылдардың соңынан бастап АҚШ пен Канадада вионье өсімдігінің егілген ауданы күрт өсті. Калифорнияның Орталық жағалауы осы жүзімнің ең ірі өндірушісі болып табылады. Калифорниялық вионье шараптары осы жүзімнен жасалған басқа шараптарға қарағанда алкоголь құрамы бойынша айқын жоғары. Вирджиния штатында өсіп келе жатқан бұл жүзім халықаралық деңгейде назар аударды және 2011 жылы Вирджинияның ерекше ақ жүзімі деп жарияланды. Бұл жүзімді Джорджия, Солтүстік Каролина, Техас, Вашингтон, Орегон, Мичиган, Айдахо, Колорадо, Нью-Мексико, Пенсильвания, Мэриленд, Нью-Джерси, Нью-Йорк, Миссури, Аризона, Баха Калифорниядағы Гвадалупе аңғары, сондай-ақ Британдық Колумбия және Онтарионың Ниагара және Эри көлінің солтүстік жағалауында да кездестіруге болады.

Тамақпен жұптастыру

Вионье жүзімінің күшті хош иісті және жемістік сипаттары Тай тағамы сияқты өте дәмді тағамдармен үйлесуге мүмкіндік береді.