Ред Даттон: Хоккей өмірі мен мансабы

Кіріспе

Норман Александр Даттон (23 шілде 1897 – 15 наурыз 1987) – канадалық хоккейші, жаттықтырушы және басшы. Көптеген адамдар оны Red Dutton деп біледі, ал бұрын "Мервин" деген лақап атымен танымал болған. Ол Батыс Канада хоккей лигасының (WCHL) «Калгари Тайгерс» командасы мен Ұлттық хоккей лигасының (NHL) «Монреаль Маруны» және «Нью-Йорк Американс» командаларында ойнады. Қатал және физикалық тұғыр қорғаушысы болған Даттон көбінесе командасын айыппұл минуты бойынша жетектеп, 1924 жылы «Тайгерс» құрамында WCHL чемпионатын жеңіп алды және екі рет WCHL құрамасының құрамына іліккен. Даттон «Американс» командасын жаттықтырып, басқарды, кейіннен команданы сатып алды, бірақ 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан команданың жұмысы тоқтатылды. 1943-1946 жылдар аралығында ол NHL президентінің орынбасары болды, содан кейін NHL иелері соғыстан кейін «Американс» командасына жұмысты қайта бастауға рұқсат беру туралы уәделерін орындамағаннан кейін лауазымынан кетті. Ол 37 жыл бойы Стэнли кубогының қорғаншысы болды, бірақ «Американс» командасы таратылғаннан кейін NHL-мен байланысын шектеді. 1958 жылы ол Хоккей даңқы залына енгізілді. Сәтті кәсіпкер болған Даттон 1960 жылы Калгаридегі Мак-Махон стадионын салған құрылыс компаниясын басқарды, сондай-ақ ол бір кезде «Калгари Стампедерс» футбол клубының президенті, кейін «Калгари Экспозициясы және Стампедінің» президенті болды. 1981 жылы ол Канада орденімен марапатталды және Манитоба хоккей және Альберта спорт даңқы залдарында құрметті азамат ретінде еске алынды. 1993 жылы ол АҚШ-тағы хоккейге қосқан үлесі үшін Лестер Патрик кубогымен марапатталды. Ол «Калгари Тайгерс» командасының соңғы тірі ойыншысы еді.

Ерте өмір

Даттон 1897 жылғы 23 шілдеде Манитоба штатының Рассел қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Билл – Канаданың трансконтиненталдық темір жол жүйесін салуға көмектескен табысты мердігер болған, ал кіші Даттон бала кезінде әкесінің жұмысына көбінесе көмектескен. Оның кем дегенде екі үлкен ағасы мен бір әпкесі болған. Оның толық аты – Норман Александр Даттон, бірақ оның туғандағы есімдері тез ұмытылып кетті. Даттон отбасының бір досы оны Норман деп атаудан бас тартты, себебі бұл есім оған ұнамады, сондықтан ол оны «Мервин» деп атады, бұл ат қалып қойды. Достары шашының түсіне байланысты оны «Қызыл» деп атады, ал көпшілікке ол Мервин «Қызыл» Даттон ретінде танымал болды. Даттон Виннипегтегі Сент-Джон колледжінде оқыды. 1915 жылы ол мектепті тастап, Бірінші дүниежүзілік соғыста Канада экспедициялық корпусына (CEF) ерікті болып, Принцесса Патрицияның Канадалық жеңіл жаяу әскерінде қызмет етті. Даттон одан бас тартты және аяғының толық қызметін қайтару үшін келесі 18 ай жұмыс істеді. Ол күшін қайтару үшін үнемі хоккей ойнады, бірде жеті түрлі Виннипег лигасында бір уақытта ойнады. Екі маусымнан кейін, 1923–1924 жылдары Даттон мен «Тигрлер» WCHL чемпионатын жеңіп алды. Ол Регина «Капиталз» командасымен 2:0 есебімен жеңіске жету үшін шайбаны мұздың бойымен алып жүріп, гол соққан Кулли Уилсонға пас берді. Содан кейін команда Тынық мұхитының жағалауындағы хоккей лигасының «Ванкувер Марунс» командасын жеңіп, 1924 жылғы Стэнли кубогының финалында Ұлттық хоккей лигасының (NHL) «Монреаль Канадиенс» командасына есе жіберді. Даттон «Тигрлер» үшін бес маусым ойнады. Өзінің агрессивті, физикалық ойын стилімен танымал болған ол осы бес жылдың әрқайсысында команданы айыппұл минуты бойынша жетекке шығарды, ал маусымда ауыр тізе жарақатын алғаннан кейін Даттон өзінің болашағына күмәнданды. Даттон «Марунс» клубында төрт маусым ойнап, 15 гол мен 41 ұпай жинады. Келесі маусымда ол айыппұл минуты бойынша лиганың көшбасшысы болды. 1928–1929 жылғы NHL маусымынан кейін Даттон «Марунс» және «Чикаго Блэк Хоукс» командалары арасындағы сауда келіссөздерінің тақырыбы болды. Командалар Даттон мен Бейб Сибертке алмасу үшін Циклон Вентвортты Монреальге жіберу туралы келіссөздер жүргізді. «Марунс» оны қолжетімді етуді жалғастырды, ал Торонто «Мейпл Лифс» 1929–1930 жылғы маусымнан кейін қызығушылық танытты. Ақырында ол Майк Невилл, Хап Эммс және Фрэнк Карсонмен бірге 35 000 долларға «Нью-Йорк Американс» командасына сатылды. Өзінің шарпыған мінезіне қарамастан, Даттон Нью-Йоркте жанкүйерлердің де, әріптестерінің де арасында ең танымал ойыншылардың бірі болды. Ол «Американс» командасының мұздағы тағдырын өзгерте алмады, өйткені команда алғашқы бес маусымда плей-оффқа жолдама ала алмады. Оның басшылығымен «Американс» 16–25–7 есебімен Канада дивизионында үшінші орынға ие болды және плей-оффқа жолдама алды. Содан кейін «Американс» «Блэк Хоукс» командасын екі ойынның жалпы есебімен 7:5 есебімен жеңіп, лиганың жартылай финалында «Мейпл Лифс» командасымен кездесті. Даттон жамбас жарақатынан кейін Торонтоға қарсы серияның бір бөлігіне қатыса алмады, ал «Американс» үш ойындық серияны екі ойынға бірдей ұтырып қалды. Даттон осы маусымнан кейін ойыншы ретінде зейнеткерлікке шықты және өзінің назарын толық уақытты жаттықтырушылыққа аударды. Даттон 1937–1938 жылдары 19–18–11 есебімен аяқтаған «Американс» командасын құрды. Бұл команданың 13 жылдық тарихында үшінші рет жеңіске жетуі еді. Бұл «Американс» командасының плей-оффқа үшінші рет қатысқаны еді. Олар плей-оффтың бірінші раундында қарсыластары «Нью-Йорк Рейнджерс» командасын жеңіп алды, ал лиганың жартылай финалында «Блэк Хоукс» командасынан жеңілді. Даттон әуедегі саяхатты пайдалануды енгізді, өйткені «Американс» 1938 жылы ойындар арасында ұшып жүрген алғашқы хоккей командасы болды. Олар плей-оффқа тағы да жолдама алды, бірінші турда Торонтодан жеңілді, ал Даттон жаттықтырушы ретінде NHL екінші командасының жұлдызы атанды. Даттон «Американс» соғыстың қиын кезеңінде сақтап қала алса, «Рейнджерс» командасынан гөрі танымал болатынына сенді. «Тағы бірнеше жыл өтсе, біз «Рейнджерс» командасын мұз аренасынан тікелей шығарып тастаған болар едік», – деді ол. 1943 жылы Франк Кальдердің кенеттен қайтыс болуынан кейін NHL Даттоннан лиганың президенті қызметін атқаруды өтінді. Иелері Даттонды осы лауазымға алғысы келді, себебі ол ойыншылар арасында танымал болды және оны басқаруға болатынына сенді. Даттон соғыстан кейін «Американс» командасын қайтадан жұмысқа орналастыратыны туралы уәдемен президенттікке келісті. Бірақ ол NHL-де қызмет етуге әрдайым дайын бола бермейтінін түсініп, шешімін өзгертті. Ол осы лауазымды қабылдауға келіспеді, бірақ ол NHL-дегі лауазымды атқаруға әрдайым дайын болмайтынын түсіндірді. Осы келісімге қарамастан, ол 1944 жылғы желтоқсанда тағы да қанағаттанбады және маусымды аяқтауға көндірілуі керек болды. Оның президенттікке келуі мүмкін болған кезде, Канадалық хоккей қауымдастығының басшылары У.Г. Харди мен Джордж Дадли оның орнына тағайындалуы мүмкін екені туралы әңгімелер тарады. Президенттік лауазымды сақтап қалуға бұрынғы ықыласынан кейін, Даттон 1945 жылы NHL президенті ретінде бес жылдық келісімге қол қойды. Ол әлі де командасының жағдайы туралы сұрақтар қоюын жалғастырды, бірақ 1946 жылы иелері уәделерін бұзып, франшизаны жойғанын анықтады. Даттон Бруклиндегі жаңа аренаны салу үшін 7 миллион долларлық қаржыландыруды ұйымдастырған. Иелері келісімдерде оған осы туралы айтқанда, Даттон әріптестеріне «Сіздер өз франшизаңызды маңайына тығып қоюға болады», – деп айтып, келісімдерден шығып кетті. Даттон президенттік лауазымнан кетті, бірақ оның орнына Кларенс Кэмпбеллді тағайындағанға дейін лауазымда қалды. Оның серті «Даттон қарғысы» деп белгілі болды. Сонымен қатар, ол 1980 жылға дейін NHL аренасына аяғын баспады, ол «Калгари Тайгерс» командасының соңғы тірі мүшесі ретінде «Калгари Флеймс» командасының тарихындағы алғашқы ойын алдында салтанатты допты тастауға шақырылды. Осыған қарамастан, ол 1950 жылы Стэнли кубогының екі сенімді тұлғасының бірі болуға келісім берді және осы лауазымды өмірінің соңына дейін сақтап қалды. Даттон 1958 жылы Хоккей залының мүшесі болып сайланды. 1960 жылға қарай компания «Стандарт Холдингс» Ltd. болып өсті, ол сол жылы 70 миллион долларлық келісімдері бар 20 түрлі компанияны басқарды. Даттон жергілікті бизнесмендер тобын басқарып, команданы сатып алды. Команданың президенті болып тағайындалған ол команданың кірісін арттыруға және қанадалық футболдағы әріптестері арасында кәсібиліктің деңгейін көтеруге жұмыс істеді. Ол 1959 жылға дейін команда президенті қызметін атқарды. Даттонның компаниясы «Чинук Центр» сауда орталығын салды және 1960 жылы «Стемпедерс» командасының жаңа үйі ретінде «МакМахон стадионының» құрылысын жүзеге асыруға келісім берді. Ол стадионның демеушісі Джордж МакМахонға стадионды төрт айдың ішінде аяқтай алатынына 1000 долларға тікелей бәс тікті. Ол бәс тілгенін үш күн бұрын жеңіп алды. Сондай-ақ 1960 жылы Даттон екі жылдық мерзімге «Калгари көрмесі мен шілде айының» президенті болып тағайындалды және оның бас келіссөзшісі болды. Оның жұмысы мен қоғамдық рухы арқасында Даттон Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі 25 жылдың ішінде Калгари мен айналасындағы аймақтың ауылдық бейнесінен құтылуына үлкен үлес қосты. Норман Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде теңіз күштерінде қызмет етті; ол 1973 жылы қайтыс болды. Даттон ондаған жылдар бойы таза тұқымды жылқыларды жарыстырды және бір кезде хоккейшілерден құралған бейсбол командасын демеледі, ол хоккей маусымынан тыс кезеңде сәттілікке жетті. Оның гуманитарлық әрекеттерінің ішінде Даттон ұзақ жылдар бойы қатерлі ісіктерді зерттеу мен емдеуді қолдады. Ол 1953 жылы «Аль-Азар» храмның потентаты болды, соның арқасында ол мүгедек балаларға көмектесе алды. 1972 жылы жаңа салынған «Ред Даттон аренасы» Альберта штатының Спрингбанк қаласында (Калгаридің батысында) оның құрметіне аталды. Ол 1981 жылы Канада орденінің мүшесі болып табылды. 1993 жылы NHL оған хоккейдегі үлесі үшін Лестер Патрик кубогының төрт иегерінің бірі ретінде постүмі түрде марапаттады. Ол 1998 жылы Манитоба спорт залының және 2005 жылы Альберта спорт залының мүшесі болып сайланды.

Dutton was born in Russell, Manitoba on July 23, 1897. His father, Bill, was a successful contractor who helped build Canada's transcontinental railway system, and the younger Dutton often helped his father at his work when he was a boy. He had at least two elder brothers, and a sister. His given name was Norman Alexander Dutton, but his birth names were quickly ignored. A family friend of the Duttons refused to call him Norman as the name had a negative connotation for her, so she instead called him "Mervyn", a name that stuck. His friends called him "Red" after the colour of his hair, and to most, he was known as Mervyn "Red" Dutton. Dutton attended school at St. John's College in Winnipeg. He left school in 1915 to volunteer with the Canadian Expeditionary Force (CEF) in World War I and served with the Princess Patricia's Canadian Light Infantry. Dutton refused and spent the following 18 months working to recover full use of his leg. He played hockey almost constantly to regain strength, at one point playing in seven different Winnipeg leagues at the same time. Two seasons later, in 1923–24, Dutton and the Tigers won the WCHL championship. He assisted on the championship winning goal in a 2–0 victory over the Regina Capitals by carrying the puck the length of the ice before passing to Cully Wilson who scored. The team then defeated the Pacific Coast Hockey Association's Vancouver Maroons before losing to the Montreal Canadiens of the National Hockey League (NHL) in the 1924 Stanley Cup Finals. Dutton played five seasons for the Tigers. Known for his aggressive, physical style, he led the team in penalty minutes in each of those five years, and having suffered a serious knee injury during the season, Dutton was left unsure of his future. Dutton played four seasons with the Maroons, scoring 15 goals and 41 points. He led the league in penalty minutes the following season. Dutton was the subject of trade talks between the Maroons and the Chicago Black Hawks following the 1928–29 NHL season. The teams had been negotiating to send Cyclone Wentworth to Montreal in exchange for Dutton and Babe Siebert before the Black Hawks purchased the contract of Taffy Abel, which ended the Hawks pursuit of Dutton. The Maroons continued to make him available, with the Toronto Maple Leafs showing interest following the 1929–30 season. Finally, he was sold to the New York Americans along with Mike Neville, Hap Emms and Frank Carson for $35,000. Despite his fiery temper, Dutton became one of the most popular players in New York amongst both the fans and his fellow players. He was not able to turn the Americans' fortunes on the ice around, however, as the team failed to qualify for the playoffs in his first five seasons with the team. Under his leadership, the Americans finished third in the Canadian Division with a 16–25–7 record and qualified for the postseason. The Americans then went on to defeat the Black Hawks 7–5 in a two game, total goal series to face the Maple Leafs in the league semi final series. Dutton was unable to play parts of the series against Toronto due to a hip injury, and the Americans lost the best of three series two games to one. Dutton retired as a player following the season and turned his focus to coaching full time. Dutton built an Americans team in 1937–38 that finished with a 19–18–11 record. It was only the third time in the team's 13 year history they finished with a winning record. It was also only the third time the Americans qualified for the playoffs. They faced, and defeated, their rival New York Rangers in the first round of the playoffs before losing to the Black Hawks in the league semi final. Dutton pioneered the use of air travel as the Americans became the first hockey team to fly between games in 1938. They again qualified for the playoffs, losing to Toronto in the first round, while Dutton was named an NHL Second Team All Star as coach. Dutton believed that if the Americans could have held on through the war, his team would become more popular than the Rangers. "A couple of more years and we would have run the Rangers right out of the rink," he said. Following the sudden death of Frank Calder in 1943, the NHL asked Dutton to serve as acting president of the league. The owners wanted Dutton in the post both because he was popular with the players, and because they felt they could control him. Dutton agreed to take the presidency on the promise that the league would reinstate the Americans following the war. but reversed his decision on the understanding that he would not always be available to serve the NHL post. Despite this agreement, he again attempted to resign in December 1944, and again had to be persuaded to complete the season. On both occasions of his potential resignation, Canadian Amateur Hockey Association executives W. G. Hardy and George Dudley were rumoured as likely replacements. In spite of his earlier reluctance to retain the presidency, Dutton signed a five year agreement to remain as NHL president in 1945. He continued to make inquiries on the status of his team, but found in 1946 that the owners had reneged on their promise and cancelled the franchise. Dutton had arranged $7 million in financing for a new arena in Brooklyn. When the owners told him during a league meeting that they weren't interested, Dutton told his peers "You can stick your franchise up your ass", and left the meeting. Dutton then resigned the presidency, but remained in the position until he convinced the league to accept Clarence Campbell as his replacement. His vow became known as "Dutton's Curse". Additionally, he never set foot in an NHL arena again until 1980 when, as the last surviving Calgary Tiger, he was asked to drop the puck for the ceremonial faceoff prior to the first game in Calgary Flames' history. In spite of this, he accepted a nomination in 1950 to become one of two Stanley Cup trustees, a position he held until his death in 1987. Dutton was inducted into the Hockey Hall of Fame in 1958, By 1960, the company had become Standard Holdings Ltd., operating 20 different companies that had $70 million in contracts for that year alone, Dutton led a group of local businessmen in purchasing the team. Named the president of the team, he worked to increase the team's revenues and to force a greater level of professionalism amongst his peers in Canadian football. He served as team president until 1959. Dutton's company built the Chinook Centre shopping mall, and in 1960, was contracted to build McMahon Stadium as the new home of the Stampeders. He bet George McMahon, the stadium's benefactor, $1,000 that he could complete the 19,000 seat facility within four months. He won the bet with three days to spare. Also in 1960, Dutton was named president of the Calgary Exhibition and Stampede on a two year term. and was its chief negotiator. Through his work and community spirit, Dutton played a major role in helping Calgary and the surrounding area shed its rural image in the 25 years following World War II. Norman served in the navy during World War II; he died in 1973. Dutton raced thoroughbred horses for decades, and once sponsored a baseball team made up of hockey players known as the Calgary Puckchasers that enjoyed success during the hockey off seasons. Among his humanitarian efforts, Dutton was a longtime supporter of cancer research and treatment, He became the potentate of the Al Azhar Shriner Temple in Calgary in 1953 so that he could help crippled children. In 1972, the newly built Red Dutton Arena in Springbank, Alberta (just west of Calgary) was named after him. He was invested as a member of the Order of Canada in 1981. In 1993, the NHL posthumously named him one of four recipients of the Lester Patrick Trophy in recognition of his contributions to hockey in the United States. He was inducted into the Manitoba Sports Hall of Fame in 1998, and the Alberta Sports Hall of Fame in 2005.

Жаттықтырушылық мансап

Маусым Команда Лига Тұрақты маусым Плей-офф G W L T Pct Дивизиядағы орны Нәтижесі 1936–37 Нью-Йорк Американс НХЛ 48 15 29 4 .354 4-ші Канадтық Ілікпеді 1937–38 Нью-Йорк Американс НХЛ 48 19 18 11 .510 3-ші Канадтық Екінші раундта жеңілді 1938–39 Нью-Йорк Американс НХЛ 48 17 21 10 .458 4-ші жалпы Бірінші раундта жеңілді 1939–40 Нью-Йорк Американс НХЛ 48 15 29 4 .354 6-шы жалпы Бірінші раундта жеңілді НХЛ бойынша барлығы 192 66 97 29 .419