Кіріспе
Chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 477003091
| ImageFile = (R) Pantothenic acid Formula V.1. svg
| ImageSize =
| ImageName = (R) пантотен қышқылының қаңқалық формуласы
| ImageFile1 = Pantothenic acid based on xtal 3D bs 17. png
| ImageSize1 =
| ImageName1 = Пантотен қышқылы молекуласы
| PIN = 3 [(2R) 2,4 Дihydroxy 3,3 dimethylbutanamido]propanoic acid
| SystematicName = 3 [(2R) (2,4 Дihydroxy 3,3 dimethylbutanoyl)amino]propanoic acid
|Section1=
|Section2=Chembox қасиеттері
| C=9 | H=17 | N=1 | O=5
| Density = 1.266 г/см3 1.32 г/см3 (Ca2+ тұзы)
| Appearance = Сары майлы сұйықтық Түссіз кристалдар (Ca2+ тұзы)
| Odor = Иіссіз
| MeltingPtC = 183.833
| MeltingPt notes = ыдырайды (Ca2+ тұзы)
| pKa = 4.41
| pKb = 9.698
| Solubility = Жақсы ерігіш 2.11 г/мл (Ca2+ тұзы) Барлық жануарларға кофермент А (CoA) синтезі үшін пантотен қышқылы қажет, ол жасушалық энергия өндірісі үшін және белоктардың, көмірсулардың және майлардың синтезі мен ыдырауы үшін өте маңызды. Пантотен қышқылының жетіспеушілігі адамдарда өте сирек кездеседі. Пантотен қышқылы пантотеноткиназа ферментімен 4′-фосфопантотенотаға фосфорилирленеді. Бұл CoA биосинтезіндегі міндетті қадам және АТФ қажет. 4′-фосфопантотенатқа цистеинді фосфопантотеноилцистеин синтетазасы ферментімен 4′-фосфо N пантотеноилцистеин (PPC) түрінде қосады. Бұл қадам АТФ гидролизімен бірге жүргізіледі. CoA энергия метаболизмі үшін пируваттың трикарбоксил қышқылы циклына (ТКҚ циклы) ацетилкоА түрінде кіруі және α-кетоглутараттың циклда сукцинилкоА түріне айналуы үшін маңызды рөл атқарады. CoA сонымен қатар ацилирлеу мен ацетилдеу үшін қажет, мысалы, сигналдарды аудару және әртүрлі фермент функцияларына қатысады. Бұл май қышқылдарын синтездеу үшін қажет. Оның синтезі тиамин және фолий қышқылы сияқты басқа витаминдермен де байланысады.
| Verifiedfields = changed
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 477003091
| ImageFile = (R) Pantothenic acid Formula V.1. svg
| ImageSize =
| ImageName = Skeletal formula of (R) pantothenic acid
| ImageFile1 = Pantothenic acid based on xtal 3D bs 17. png
| ImageSize1 =
| ImageName1 = Pantothenic acid molecule
| PIN = 3 [(2R) 2,4 Dihydroxy 3,3 dimethylbutanamido]propanoic acid
| SystematicName = 3 [(2R) (2,4 Dihydroxy 3,3 dimethylbutanoyl)amino]propanoic acid
|Section1=
|Section2=Chembox Properties
| C=9 | H=17 | N=1 | O=5
| Density = 1.266 g/cm3 1.32 g/cm3 (Ca2+ salt)
| Appearance = Yellow oil Colorless crystals (Ca2+ salt)
| Odor = Odorless
| MeltingPtC = 183.833
| MeltingPt notes = decomposes (Ca2+ salt)
| pKa = 4.41
| pKb = 9.698
| Solubility = Very soluble 2.11 g/mL (Ca2+ salt) All animals need pantothenic acid in order to synthesize coenzyme A (CoA), which is essential for cellular energy production and for the synthesis and degradation of proteins, carbohydrates, and fats. Deficiency of pantothenic acid is very rare in humans. Pantothenic acid is phosphorylated to 4′ phosphopantothenate by the enzyme pantothenate kinase. This is the committed step in CoA biosynthesis and requires ATP. A cysteine is added to 4′ phosphopantothenate by the enzyme phosphopantothenoylcysteine synthetase to form 4' phospho N pantothenoylcysteine (PPC). This step is coupled with ATP hydrolysis. CoA is important in energy metabolism for pyruvate to enter the tricarboxylic acid cycle (TCA cycle) as acetyl CoA, and for α ketoglutarate to be transformed to succinyl CoA in the cycle. CoA is also required for acylation and acetylation, which, for example, are involved in signal transduction, and various enzyme functions. which is required for fatty acid synthesis. Its synthesis also connects with other vitamins such as thiamin and folic acid.
Тамақ ұсыныстары
АҚШ Медицина институты (IOM) 1998 жылы В витаминдері үшін шамамен қажетті мөлшерді (EAR) және ұсынылатын тәуліктік норманы (RDA) жаңартты. Ол кезде пантотен қышқылы үшін EAR және RDA белгілеуге жеткілікті мәлімет болмады. Мұндай жағдайларда, Басқарма жеткілікті мөлшерді (AI) белгілейді, сондай-ақ кейінірек AI нақтырақ мәліметтермен алмастырылуы мүмкін екенін ескереді. Қазіргі уақытта 14 және одан үлкен жастағы жасөспірімдер мен ересектер үшін AI күніне 5 мг құрайды. Бұл, ішінара, әдеттегі диетада күніне шамамен 2,6 мг несеппен шығатыны және тағамдағы пантотен қышқылының сіңу қабілеті шамамен 50% болатыны туралы байқауларға негізделген. Ересектердің тәуліктік қабылдауын бағалау бойынша шамамен 4-7 мг/күн көрінеді.
Қауіпсіздік
Қауіпсіздік тұрғысынан, IOM витаминдер мен минералдар үшін жеткілікті мәліметтер болған жағдайда, қабылдауға болатын ең жоғары мөлшерді (ЖЖМ) белгілейді. Пантотен қышқылына қатысты ЖЖМ белгіленбеген, себебі жоғары дозалардың адамға зиян келтіруі туралы деректер жоқ.
Таңбалау талаптары
АҚШ-та тағамдық өнімдер мен диеталық қосымшаларды таңбалау үшін бір порциядағы мөлшер Күнделікті қабылдау мөлшерінің пайызы (%DV) ретінде көрсетіледі. Пантотен қышқылын таңбалау үшін Күнделікті қабылдау мөлшерінің 100% 10 мг-ға тең болды, бірақ 2016 жылдың мамыр айынан бастап бұл көрсеткіш 5 мг-ға түзетілді, бұл жеткілікті мөлшермен (AI) үйлестіру мақсатында жасалды. Жаңартылған таңбалау ережелерін сақтау, жылдық тағамдық өнімдер сатылымы 10 миллион АҚШ долларынан жоғары өндірушілер үшін 2020 жылдың қаңтарына дейін, ал сатылымы төмен өндірушілер үшін 2021 жылдың қаңтарына дейін міндетті болды. Ересектерге арналған ескі және жаңа Күнделікті қабылдау мөлшерлерінің кестесі Сілтемелік Күнделікті қабылдау көрсеткіштерінде келтірілген.
Тамақ
Пантотен қышқылының тағамдық көздері жануар текті тағамдарды, оның ішінде сүт өнімдері мен жұмыртқаны қамтиды. Картоп, помидор өнімдері, сұлы жармалары, күнбағыс тұқымы, авокадо жақсы өсімдік көздері болып табылады. Саңырауқұлақтар да жақсы көз. Тұтас дәндер де витаминнің бір көзі, бірақ ақ күріш немесе ақ ұн алу үшін ұнтақтау пантотен қышқылының көп бөлігін жояды, себебі ол тұтас дәндердің сыртқы қабаттарында кездеседі. Тағамдық қосымша ретінде пантотен қышқылы, дисульфидтік байланыс арқылы біріккен екі пантотен қышқылы молекуласынан тұратын пантетинмен бірдей емес.
Абсорбция, метаболизм және секреция
Тамақта кездесетін пантотен қышқылының көп бөлігі CoA түрінде немесе ацил тасымалдаушы белокқа (ACP) байланысқан күйде болады. Ішек жасушалары бұл витаминді сіңіру үшін оны еркін пантотен қышқылына айналдыру қажет. Ішек қуысының ішінде CoA және ACP 4' фосфопантетинге гидролизденеді. 4'-фосфопантетеин содан кейін пантетеинге дефосфорилирленеді. Пантетеиназа – ішек ферменті, ол пантетеинді гидролиздейді, нәтижесінде еркін пантотен қышқылы түзіледі. Еркін пантотен қышқылы қанықтырылатын, натрийге тәуелді белсенді тасымалдау жүйесі арқылы ішек жасушаларына сіңіріледі. Олар қол-аяқтарда ұю сезімі, парестезия және бұлшық еттердің құрысуы сияқты белгілерді қамтиды. Қосымша симптомдарға көңілсіздік, дененің нашарлауы, ұйқының бұзылуы, жүрек ауруы, құсу және іш ауруы жатуы мүмкін. Кеміргіштерде түк түсінің өзгеруі байқалады, бұл пантотен қышқылын шаштың ағаруын болдырмауға немесе емдеуге көмектесетін диеталық қоспа ретінде сатуға әкелді (адамдардағы клиникалық сынақтардың нәтижелерінің болмауына қарамастан). Бүркіт төлдерінің ішегіндегі пантотен қышқылының микробтық синтезі күніне шамамен 2,2 мг/кг жеңілдетілген органикалық заттарға тең деп есептелді. Пантотен қышқылын теориялық қажеттіліктерден 5-10 есе артық мөлшерде қосымша беру малдың өсу көрсеткіштерін жақсартпады.
Биосинтез
Бактериялар пантотен қышқылын аспартат аминқышқылынан және валин аминқышқылының прекурсорынан синтездейді. Аспартат β-аланинге айналады. Валиннің амин тобы кето тобымен алмастырылып, α-кетоизовалерат түзіледі, ол метил тобының ауысуынан кейін α-кетопантоатқа, ал тотығудан кейін D-пантоатқа (пантоин қышқылы деп те аталады) айналады. β-аланин мен пантоин қышқылынан конденсацияланып пантотен қышқылы пайда болады (суретті қараңыз). Витамин синтезі, мысалы, хинин қолданып лактонды ажырату арқылы және содан кейін β-аланиннің кальций немесе натрий тұзымен өңдеу арқылы аяқталады.
Тарих
Витамин термині 1912 жылы поляк биохимигі Казимир Фанк өмір үшін қажетті суда еритін микроэлементтердің кешенін бөліп шығарған кезде пайда болды, ол барлығын амин деп есептеген. Бұл болжам кейіннен дұрыс емес екені анықталған соң, атаудан "е" әрпі алынып тасталды, соның нәтижесінде "витамин" деген сөз туды. Витаминдердің номенклатурасы әліпбилік тәртіппен жүргізілді, Эльмер Макколлум оларды майда еритін А және суда еритін В витаминдері деп атады. Үш жыл өткен соң Эльвехем мен Жукс оның тауықтардың өсуіне және дерматиттен қорғауға қатысты фактор екенін көрсетті. Уильямс бұл қосылысты "пантотен қышқылы" деп атады, бұл атау грек тіліндегі "пантотен" сөзінен шыққан, яғни "барлық жерден" деген мағынаны білдіреді. Оның себебі, ол сынаған дерлік барлық тағамда осы затты тапқан болатын.