Торнадолардан қорғаныш: жер асты бомбешіктері (storm shelter) туралы толық ақпарат. Құрылыс ерекшеліктері, орналасуы, қауіпсіздік шаралары. АҚШ тәжірибесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоршау түрі
Type of shelter
Дауылдан қоршау немесе жер асты қоршауы – бұл адамдарды күшті қауіпті ауа райынан, әсіресе торнадолардан қорғау үшін арналған жер асты бункерінің бір түрі. Олар көбінесе АҚШ-тың орталық бөлігінде ("Торнадо аллеясы") және оңтүстік-шығысында ("Дикси аллеясы") кездеседі, онда торнадолар жиі болады және жер асты құрылыстарын салуға мүмкіндік беретін су деңгейі төмен.
A storm shelter or storm cellar is a type of underground bunker designed to protect the occupants from violent severe weather, particularly tornadoes. They are most frequently seen in the Midwest ("Tornado Alley") and Southeastern ("Dixie Alley") United States where tornadoes are generally frequent and the low water table permits underground structures.
Орташа дауылдан қорғаныш
Бір отбасы үшін арналған орташа дауылдық жертөле, төтенше жағдай туғанда дереу кіруге мүмкіндік беретіндей үйге жақын салынған, бірақ үй дауыл кезінде есікке құлап, ішіндегілерді қамап қоймауы үшін тым жақын емес. Сондықтан көптеген дауылдық жертөлелердің басты есігі жерге тік бұрышпен орнатылады. Бұрышты есік, есіктің жолын кеспей, қиыршықтардың үстінен ұшып өтуіне немесе құмның сығанақтауіна мүмкіндік береді, сондай-ақ егер үстіне үйінді жиналған болса, есікті ашуға қажетті күшті азайтады. Жер алаңы әдетте шамамен , Quonset сияқты күмбезді шатыры бар, бірақ толығымен жер астында орналасқан. Көбінесе бүкіл құрылыс кірпіштер арасына цемент және арматура қосылған бетон блоктардан тұрады, бұл дауылдан қорғауды қамтамасыз етеді. Осылай жасау кірпіштердің құлауын тиімсіз етеді. Жаңалары кейде болат есік пен желдеткішпен жабдықталған, өңделген септикалық резервуарлардан жасалады. Кейбір жаңа баспаналар полиэтиленнен айналмалы қалыптау арқылы жасалады. Көптеген дауылдық жертөлелерге жабық баспалдақ арқылы кіруге болады, ал құрылыстың қарама-қарсы жағында жер бетіне жететін ауа өткізгіштері және төтенше жағдайға шығуға және жарық беруге арналған кішкентай терезе болуы мүмкін. Үйге жалғасқан дауылдық жертөлелер қауіпсіздікті төмендетуі мүмкін. Толығымен жабық жер асты дауылдық баспаналары, дәстүрлі жертөледен (көшпе) жақсырақ қорғаныс ұсынады, өйткені олар құлап түскен қиыршықтардың тұтқындап қоюы немесе өлтіру қаупі болмай, жеке басқа арналған жамылғыны қамтамасыз етеді. Осы себепті олар "күшті" (EF4 және EF5) дауылдарына қарсы сенімді қорғаныс құралы болып табылады, себебі олар үйді іргесінен жұлып алып, қорғаушы үстіңгі жамылғыны жояды. Дауылдық жертөлелердің бірнеше стилі бар. Жалпы жер асты дауылдық/торнадо жертөлесі, сондай-ақ дауыл немесе торнадо баспаналары, және жаңа жер үсті қауіпсіз бөлмелері бар. "Жертөле" - жер асты құрылысы, бірақ "дауылдық жертөле" жоғары желді дауылдардан қорғау үшін қолданылатындықтан, қауіпсіз бөлмелерді атап өту маңызды. Жер асты дауылдық жертөлелерінің екі негізгі түрі бар: "бөктер" немесе "қабырғалық" және "жалпақ" жер. Тағы бір түрі - гараж астындағы жертөле. Басқа жер асты баспаналарына ұқсас болғанымен, оның басты айырмашылығы - ол сыртта емес, гараж ішінде орнатылған. Гаражға орнату дауыл кезінде сыртқа шықпастан оған қол жеткізуге мүмкіндік береді. Кейде жеткіліксіз орын немесе жергілікті ережелерге байланысты баспананы сыртқа орнату мүмкін болмайды.
An average storm cellar for a single family is built close enough to the home to allow instant access in an emergency, but not so close that the house could tumble on the door during a storm, trapping the occupants inside. This is also the reason the main door on most storm cellars is mounted at an angle rather than perpendicular with the ground. An angled door allows for debris to blow up and over the door, or sand to slide off, without blocking it, and the angle also reduces the force necessary to open the door if rubble has piled up on top. The floor area is generally around , with an arched roof like that of a Quonset hut, but entirely underground. In most cases the entire structure is built of blocks faced with cement and rebar through the bricks for protection from the storm. Doing so makes it nearly impossible for the bricks to collapse. New ones are sometimes made of septic tanks that have been modified with a steel door and vents. Some new shelters are rotationally molded from polyethylene. Most storm cellars are accessible by a covered stairwell, and at the opposite end of the structure there can be conduits for air that reach the surface, and perhaps a small window to serve as an emergency exit and also to provide some light. Storm cellars, when connected to the house, may potentially compromise security. Fully enclosed underground storm shelters offer superior tornado protection to that of a traditional basement (cellar) because they provide separate overhead cover without the risk of occupants being trapped or killed by collapsing rubble from above. For this reason they also provide the only reliable form of shelter against "violent" (EF4 and EF5) tornadoes which tend to rip the house from its foundation, removing the overhead cover which was protecting the occupant. There are several different styles of storm cellars. There are the generic underground storm/tornado cellar, also called storm or tornado shelters, as well as the new above ground safe rooms. A "cellar" is an underground unit, but for the sake of the specified use of a "storm cellar" to protect one from high wind storms, it seems relevant to mention saferooms. There are two basic styles of underground storm cellars. One is the "hillside" or "embankment" and the other is the "flat" ground. One other style of shelter is the under garage. While similar to other underground shelters, its main difference is that it is installed in a garage rather than outside. Having it installed in the garage allows access to it without having to go outside during a storm. It is sometimes not an option to have a shelter installed outside either due to insufficient space, or local ordinances.
Төбе беткейлері/қалқалардағы баспаналар
Тау беткейлері немесе жартастар үлгілері әдетте екі тәсілдің бірімен орнатылады. Оны бар төбеге/жартасқа орнатуға болады немесе топырақ жеке тұрған құрылымның айналына үйіліп, оның айналасында төбе жасайды. Есік бұрыштап немесе тік орнатылуы мүмкін. Құрылымға кіретін баспалдақтар болуы мүмкін, немесе еден сыртқы жермен бір деңгейде болуына орнатуға болады. Жартасты дауылдық бомбтық жағдайдан қорғайтын жер бетоннан, болаттан, шыны талшықтан немесе кез келген басқа берік құрылымдық материалдан немесе композиттен жасалуы мүмкін және әдетте төбеге немесе жартасқа орнатылады, сыртқа тек есігі ғана көрінеді. Кейбір жағдайларда олар бүкіл ауылды немесе қаланы, мысалы, қоғамдық паналау орны сияқты сыйдыра алады. Көбінесе олар бір немесе екі отбасыға арналған, тұрғын үй паналау орны ретінде белгіленген. Барлық жер астындағы "дауылдан немесе торнадодан" қорғаныш орындары дұрыс бекітілуі тиіс.
Hillside or embankment models are usually installed in one of two ways. It can be installed in an existing hill/embankment or dirt is built up around a freestanding unit, forming a hill around it. The door can be set at an angle or vertically. There can be steps leading into the unit, or it can be installed to where the floor is level with the ground outside. The embankment storm cellar can be made from concrete, steel, fiberglass, or any other structurally sound material or composite and is usually installed in a hill or embankment, leaving only the door exposed. In some situations, they can hold an entire neighborhood or town as with a community shelter. More often, they are built to hold one or two families, specified as a residential shelter. All underground "storm or tornado" shelters must be properly anchored.
Жер үсті баспаналары
Жер үстіндегі баспаналар елдің көптеген аймақтарында және әртүрлі үй иелері мен кәсіпорындары қолданылады. Жер асты сулары баспана салуға немесе орнатуға мүмкіндік бермеуі мүмкін, қарттар немесе қимыл-қозғалысы шектеулі адамдар жер асты баспанасына қол жеткізе алмайды, немесе адамдар жер асты баспанасына қатысты үлкен қорқыныш сезінуі мүмкін. FEMA P 320, "Дауылдан қорғану: Үйіңіз немесе шағын бизнесіңіз үшін қауіпсіз бөлме құру" (2014) және ICC/NSSA дауылдық баспаналарды жобалау және құрылыс стандарты, инженерлік және сынақ талаптарын ұсынады, осылайша жарияланған талаптарға сәйкес жасалған жер үсті баспаналары (EF5 құйыны) күшінен асатын желге төтеп бере алатынына кепілдік береді. Жер үсті баспаналары әртүрлі материалдардан, мысалы, болат арматурасы бар темір бетоннан немесе 1/8" 10 калибрлі ыстық прокатталған болаттан салынуы мүмкін және үйдің ішінде, гаражда, шаруашылық ғимаратта немесе жеке құрылым ретінде орнатылуы мүмкін. Бұл типтегі баспаналар әдетте алдын ала дайындалады және үй немесе коммерциялық учаскеде орнатылады. Қорғалатын аймаққа енуге дейін дауыл қалдықтарының жолы екі соққыға төзімді бетке тиюі керек, бұл қабаттар қорғаныш шебін құрайды. Техас Технологиялық Университетінің Ұлттық Жел Институтының жел инженерлері FEMA Pub. 320 және 361 және ICC/NSSA дауылдық баспаналарды жобалау және құрылыс стандартында баяндалған инженерлік талаптарға сәйкес жер үсті дауылдық баспанасында қорғану, EF4 және EF5 құйындары кезінде жер асты баспана іздеумен бірдей қауіпсіз екенін көрсететін кең ауқымды зерттеулер жүргізді. ТТУ инженері Джозеф Даннемиллер 2014 жылдың ақпан айында TEDxTexasTechUniversity симпозиумында зерттеу нәтижелерін ұсынды.
Above ground shelters are used in many areas of the country and by a wide variety of homeowners and businesses. Groundwater tables may make it impossible to install or build a shelter below ground, elderly or people with limited mobility may be unable to access a below ground shelter, or people may have significant phobias pertaining to below ground sheltering. FEMA P 320, Taking Shelter from the Storm: Building a Safe Room for Your Home or Small Business (2014) and ICC/NSSA Standard for the Design and Construction of Storm Shelters provide engineering and testing requirements to ensure that above ground shelters manufactured to the published specifications will withstand winds in excess of (EF5 tornado). Above ground shelters may be built of different materials such as steel reinforced concrete or 1/8" 10 ga. hot rolled steel and may be installed inside a home, garage, or outbuilding, or as a stand alone unit. These types of shelters are typically prefabricated and installed on a home site or commercial location. Walls can be provided which form a deflector baffle entry so that the path of the storm debris must touch two impact resistant surfaces before it penetrates into the protected area of the occupants. Wind engineering specialists from Texas Tech University's National Wind Institute have done extensive research that concludes that sheltering in an above ground storm shelter that meets the engineering criteria outlined in FEMA Pub. 320 and 361 and ICC/NSSA Standard for the Design and Construction of Storm Shelters is as safe as seeking below ground shelter during massive EF4 and EF5 tornadoes. TTU engineer Joseph Dannemiller presented the research findings at a TEDxTexasTechUniversity symposium in February 2014.
Жер асты баспаналары
Жер астындағы баспаналардың есігі жермен тегіс болуы үшін жасалған және бұрын сипатталған материалдардың кез келгенінен тұрғызылуы мүмкін. Бұл құрылғы төменгі бөлігін жабуға жеткілікті тереңдіктегі шұңқырға орнатылады, содан кейін қазылған топырақ жоғары бөлігіне толтырылып, тығыздалады. Дауылдан қорғайтын баспаналар АҚШ-тың FEMA 320, ICC 500, NPCTS (Торнадо баспаналары үшін ұлттық өнімділік критерийлері) немесе ICC/NSSA стандарттарының біріне сай болуы үшін дұрыс жобаланып, салынып, сыналып және орнатылуы тиіс.
The below ground shelters are designed so that the door is flat with the ground and can be made from any one of the materials previously described. This unit is put in a hole deep enough to cover the bottom section, and then the excavated dirt is filled in around the top and packed down. Storm shelters must be designed, built, tested, and installed properly for them to meet any of the US FEMA 320, ICC 500, NPCTS (National Performance Criteria for Tornado Shelters), or ICC/NSSA Standards.
Геодеректеу қызметі
Көптеген дауылға қарсы баспана өндірушілер дауыл немесе басқа да апатты жағдайлардан кейін баспанадан шығуға көмектесу үшін геолокациялық қызметтерді қосады немесе GPS технологияларын пайдаланады. Сонымен қатар, баспана иелері өз баспаналарына қосымша геолокациялық қызметтерді орнатуға құқылы. Баспана иелері өз баспанасының GPS координаталарын бүкіл ел бойынша қауіпті ауа-райы туралы хабарлайтын жүйеге қосылған төтенше жағдайларға жауап беру орталығына беруге болады. Дауыл болған жағдайда, төтенше жағдайларға жауап беру орталығы баспана иесіне телефон соғып, содан кейін қосымша байланысқа шығып, егер баспана иесімен байланыса алмаса, жергілікті төтенше жағдайлар қызметімен байланысады.
Many storm shelter manufacturers include geolocation services or incorporate GPS technologies to assist in ensuring recovery from the shelter after a storm or other catastrophic event. In addition, shelter owners may opt to incorporate their own geolocation services in their shelter. Shelter owners can provide their shelter's GPS coordinates to an emergency response center that is linked to a nationwide severe weather notification system. If a storm occurs, the emergency response center places a phone call to the shelter owner and then secondary contacts, lastly contacting local emergency response if unable to contact the shelter owner.
Қосымша пайдалану
Функционалды түрде жер асты бункері болғандықтан, дауылдық жертөлелерді импровизацияланған бомбадан қорғаныш жайы немесе радиоактивтік жарылыстан қорғаныш жайы ретінде де пайдалануға болады (дегенмен, олар көбінесе осы мақсатта тым терең қазылмайды және сүзгіленген желдету жүйесімен жабдықталмайды). Жер астындағы құрылысының арқасында салқын әрі қараңғы болатын дауылдық жертөлелер Орта Батыстағы шаруашылықтарда қыс айларында жеу үшін консервіленген өнімдерді сақтауға арналған тамырлық жертөле ретінде дәстүрлі түрде қолданылады.
Since it is functionally just an underground bunker, storm cellars can also be used as improvised bomb shelters or fallout shelters (although they are not usually dug as deeply or equipped with filtered ventilation). Since the underground construction makes them cool and dark, storm cellars on farmsteads in the Midwest are traditionally used as root cellars to store seasonal canned goods for consumption during the winter.