Брэдфорд қаласы және метрополиялық округі

Кіріспе

Англияның Батыс Йоркширдегі қала және метрополитендік округ (Батыс Йоркшир графтығының бөлігі).

Брэдфорд (/audio=en uk Брэдфорд.ogg/) – Англияның Батыс Йоркширдегі қала. Ол өзінің ең ірі елді мекені Брэдфордтың атымен аталады, бірақ Кигли, Шипли, Бингли, Илкли, Хаворт, Силсден, Куинсбери, Торнтон және Денхолм қалалары мен ауылдарын қамтитын үлкен аумақты құрайды. Брэдфордтың халқы 528 155 адамды құрайды, бұл оны Англиядағы төртінші ең көп халқы бар метрополитендік округ және алтыншы ең көп халқы бар жергілікті билік округі етеді. Ол 2011 жылы 1 777 934 тұрғыны бар Батыс Йоркшир қалалық агломерациясының бөлігі және 2,393,300 халқы бар Лидс-Брэдфорд ірі қалалық аймағына (LUZ) кіреді, бұл Лондоннан кейін Ұлыбританиядағы төртінші ірі аймақ. Қала Пеннин тауларының шетінде орналасқан, шығысында Лидс қаласы, оңтүстігінде Кирклиз және оңтүстік-батысында Кальдердейл округтері жатыр. Ланкашир графтығының Пендл ауданы батысқа, ал Солтүстік Йоркширдің біртұтас әкімшілік аймағы солтүстік-батыс және солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Брэдфорд – елдегі төртінші ірі метрополитендік округ, ал солтүстікке қарай орналасқан Шепли және Бингли қалаларын қамтитын үздіксіз қалалық аймақ тығыз халқымен ерекшеленеді. Илклидің шипажайлы қаласы солтүстікке қарай, ал Кейли қаласы батысқа қарай жатыр. Округтың үштен екі бөлігі ауылдық жерлерді құрайды, оның ортасы солтүстік және батыстағы сортаңдардан бастап, округ арқылы ағатын өзендер жүйесі қалыптастырған аңғарлар мен су тасқынына бейім жазықтарға дейін әртүрлі ландшафттарды қамтиды. Брэдфордтың жерінің жартысынан астамы – Аирдейл және Уорфдейл аңғарларының бөлігі, төбелер мен Пеннин сортаңдары арасындағы жасыл ашық кеңістіктерді құрайды. Йоркшир Дойлз және Пик Дистрикт ұлттық парктері де жақын жерде орналасқан. Брэдфорд қаласының архитектурасы ерекше немесе тарихи маңызы бар деп танылған, олардың көпшілігі жергілікті таспен салынған. Қала аумағында 5800 тізімделген ғимарат және 59 ескерткіш аймақ бар. Салтаредегі үлгілі ауыл ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Орталық Брэдфорд 19 ғасырда тоқыма өндірісінің халықаралық орталығы ретінде даңққа ие болды, әсіресе жүн өндірісінде. Аймақтың көмір, темір кені және жұмсақ суға қолжетімділігі Брэдфордтың өндірістік базасының өсуіне ықпал етті, тоқыма өндірісінің өсуі халық санының өркендеуіне және азаматтық инвестицияларға серпін берді. Алайда, Брэдфорд Солтүстік Англияның өнеркәсіптен кейінгі аймағының қалған бөлігі сияқты деиндустриализация, тұрғын үй мәселелері және экономикалық қиындықтарға тап болды. Жүн және тоқыма өнімдері қала экономикасында маңызды рөл атқарады, бірақ бүгінгі күні ең қарқынды өсіп келе жатқан салалар – ақпараттық технологиялар, қаржылық қызметтер, цифрлық индустриялар, экологиялық технологиялар, мәдени индустриялар, туризм және бөлшек сауданың бас кеңселері мен дистрибуциялық орталықтары. Брэдфорд 19 және 20 ғасырлар бойы иммиграцияның күшті әсеріне тап болды. 1840 жылдары Брэдфордтың халқы Ирландиядан, әсіресе Майо және Слайго графтықтарының ауылдық аймақтарынан келген көшіп келушілердің есебінен айтарлықтай өсті. 1851 жылға қарай қалада 18 000-ға жуық ирландтық тұрғын болды, бұл халықтың шамамен 10% құрады, Йоркширдегі ең үлкен үлес. Сол кезде қалаға неміс еврейлері де көптеп келді, ал 1910 жылға қарай қалада неміс тегінен шыққан 1500-ге жуық адам тұрды. 1950 жылдары Оңтүстік Азиядан және аз дәрежеде Польшадан үлкен көлемде иммиграция болды. Брэдфорд Англия мен Уэльстегі Лондоннан тыс, халық саны және пайыздық көрсеткіш бойынша (соответственно, Бирмингемнен кейін және Слоу, Лестер, Лутон және Блэкбернмен Дарвеннен кейін) екінші орында тұр. Қала тұрғындарының шамамен 26,83% құрайтын 140 149 адам Оңтүстік Азиядан шыққан. Қала тұрғындарының 67,44% құрайтын поляк және ирланд тегінен шыққан 352 317 адам тұрады. 2025 жылы Брэдфорд 2022 жылдың 31 мамырында жеңіс одержимімен Ұлыбританияның Мәдениет қаласы атағын иеленеді.

Bradford (/audio=en uk Bradford. ogg/'/b//r//æ//d//f//ər//d/), also known as the City of Bradford, is a metropolitan borough in West Yorkshire, England. It is named after its largest settlement, Bradford, but covers a larger area which includes the towns and villages of Keighley, Shipley, Bingley, Ilkley, Haworth, Silsden, Queensbury, Thornton and Denholme. Bradford has a population of 528,155, making it the fourth most populous metropolitan district and the sixth most populous local authority district in England. It forms part of the West Yorkshire Urban Area conurbation which in 2011 had a population of 1,777,934, and the city is part of the Leeds Bradford Larger Urban Zone (LUZ), which, with a population of 2,393,300, is the fourth largest in the United Kingdom after London, Birmingham and Manchester. The city is situated on the edge of the Pennines, and is bounded to the east by the City of Leeds, the south by the Metropolitan Borough of Kirklees and the south west by the Metropolitan Borough of Calderdale. The Pendle borough of Lancashire lies to the west whilst the unitary authority of North Yorkshire lie to the north west and north east of the city. Bradford is the 4th largest metropolitan district in the country, and the contiguous urban area to the north which includes the towns of Shipley and Bingley is heavily populated. The spa town of Ilkley lies further north, whilst the town of Keighley lies to the west. Roughly two thirds of the district is rural, with an environment varying from moorlands in the north and west, to valleys and floodplains formed by the river systems that flow throughout the district. More than half of Bradford's land is green open space, stretching over part of the Airedale and Wharfedale Valleys, across the hills and the Pennine moorland between. The Yorkshire Dales and the Peak District are both in close proximity. The City of Bradford has architecture designated as being of special or historic importance, most of which were constructed with local stone, with 5,800 listed buildings and 59 conservation areas. The model village of Saltaire has been listed as a UNESCO World Heritage Site. Central Bradford rose to prominence during the 19th century as an international centre of textile manufacture, particularly wool. The area's access to a supply of coal, iron ore and soft water facilitated the growth of Bradford's manufacturing base, which, as textile manufacture grew, led to an explosion in population and was a stimulus to civic investment. However, Bradford has faced similar challenges to the rest of the post industrial area of northern England, including deindustrialisation, housing problems, and economic deprivation. Wool and textiles still play an important part in the city's economy, but today's fastest growing sectors include information technology, financial services, digital industries, environmental technologies, cultural industries, tourism and retail headquarters and distribution. Bradford has experienced significant levels of immigration throughout the 19th and 20th centuries. In the 1840s Bradford's population was significantly increased by migrants from Ireland, particularly rural County Mayo and County Sligo, and by 1851 around 18,000 people of Irish origin resided in the town, representing around 10% of the population, the largest proportion in Yorkshire. Around the same time there was also an influx of German Jewish migrants to the town, and by 1910 around 1,500 people of German origin resided in the city. In the 1950s there was large scale immigration from South Asia and to a lesser extent from Poland. Bradford has the second highest proportion in England and Wales outside London, in terms of population (behind Birmingham) and in percentage (behind Slough, Leicester, Luton and Blackburn with Darwen). An estimated 140,149 people of South Asian origin reside in the city, representing around 26.83% of the city's population. An estimated 352,317 of all White ethnic groups reside in the city which includes people of Polish and Irish origin, representing around 67.44% of the city's population. In 2025, Bradford will become the UK City of Culture having won the UK City of Culture designation on 31 May 2022.

Тарих

Брэдфорд 1847 жылы Брэдфорд, Хортон және Маннингэм приходтарын қамтитын қалалық муниципалитет ретінде құрылды. 1888 жылғы Жергілікті басқару туралы заң қабылданғаннан кейін ол округтік қала мәртебесіне ие болды. Брэдфорд қаласының мәртебесі 1897 жылы патенттік жарлық арқылы берілді. 1882 жылы Брэдфорд кеңейтілді, оған Аллертон, Болтон, Боулинг, Хитон, Торнбери және Тайерсолл қосылды. 1899 жылы Солтүстік Биерли, Экклшилл, Идл, Торнтон, Тонг және Уайк қалалары қосылып, одан әрі кеңейтілді. 1930 жылы Клейтон қосылды. Бронте әпкелері – Эмили, Энн және Шарлотта, ағасы Бранвеллмен бірге Торнтон қаласындағы 74 Market Street мекенжайында дүниеге келді (қазір Брэдфорд қаласының құрамында), содан кейін Батыс Йоркширдегі Бронте өлкесінің ортасындағы Хаворттағы пасторлық үйге көшіп, «Боранды биіктер» және «Джейн Эйр» сияқты ағылшын әдебиетінің көптеген классикалық туындыларын жазды. Қала Еңбек партиясының ерте тарихында маңызды рөл атқарды. Кіші Германиядағы Пристли өнер орталығының қабырғасындағы сурет 1893 жылы Брэдфордта Тәуелсіз Еңбек партиясының құрылған күнінің 100 жылдығын еске салады. «Брэдфорд достары» – бірінші дүниежүзілік соғыста Китченер армиясының үш батальоны. Батальондар Британ армиясының құрамына өткен кезде, олар ресми түрде 16-шы, 18-шы және 20-шы батальондар, Уэльс принцінің Батыс Йоркшир полкі деп аталды. 1916 жылдың 1 шілдесі күні таңертең Брэдфорд және ауданынан 1394 жас жігіт – «Брэдфорд достары», Уэльс принцінің Батыс Йоркшир полкінің 16-шы және 18-шы батальондары Солтүстік Франциядағы траншеяларынан шығып, «Ешкімнің жері» арқылы шабуылға көшті. Бұл Сомма шайқасының бірінші күнінің алғашқы сағаты еді. Сере ауылына жасалған шабуыл кезінде 1394 адамның ішінде 1094-і қаза тапты немесе жарақат алды. Сомма шайқасына қатысқан басқа Брэдфорд батальондары – Маннингэмдегі Белл Вью казармасында орналасқан Уэльс принцінің Батыс Йоркшир полкінің 1/6-шы аумақтық батальоны және Уэльс принцінің Батыс Йоркшир полкінің 10-шы батальоны. Уэльс принцінің Батыс Йоркшир полкінің 1/6-шы аумақтық батальоны алғаш рет 1915 жылы Неув-Шапельде әрекетке кіріп, содан кейін Ипрге жақын, Исер каналына қарай жылжыды. Уэльс принцінің Батыс Йоркшир полкінің 10-шы батальоны Фрикуртқа шабуылға қатысты. 1-ші шілдеде Соммадағы 10-шы Батыс Йорк батальонының құрбандықтары ең көп болды және соғыс бойындағы бір күндік ең жоғары батальондық құрбандықтар тізіміне ие болды. Батальонның құрбандықтарының шамамен 60%-ы қаза тапқандардың арасында болды. 1919 жылы Брэдфорд епархиясы құрылды, ал Санкт-Петер шіркеуі собор мәртебесіне көтерілді. Қазіргі қала шекарасы 1974 жылдың 1 сәуірінде белгіленді, ол кезде Брэдфорд округі Кейгли округімен, Бейлдон, Бингли, Денхолм, Илкли, Шипли және Силсден қалалық аудандарымен, Квинсбери және Шельф қалалық округінің Квинсбери бөлігімен, сондай-ақ Скиптон ауылдық округінен Аддингем және Ститон-Истберн приходтарымен біріктірілді. Килдвик бұл кезде Брэдфордтың бір бөлігі болды, бірақ кейіннен Крейвен ауданына (Солтүстік Йоркширдің бір бөлігі) қосылды. Ұлттық ғылым және медиа мұражайы (бұрынғы Ұлттық фотосурет, кино және теледидар мұражайы) 1983 жылы қалада құрылды. Лондоннан тыс жерлердегі алғашқы кинотеатрлардың бірі қазіргі музей орналасқан жерде, «Халық сарайы» деп аталған музыка залында көрсетілді. Бүгінде Ұлттық ғылым және медиа мұражайы жыл сайынғы Widescreen Weekend кинофестивалін қабылдайды. 1980-ші жылдары Оңтүстік Азиядан көптеген иммигранттардың келуіне және Брэдфорд кеңесінің көпмәдениеттілік саясатын ұстануына байланысты этникалық қауымдастықтар арасындағы сепаратизм мәселесі туындады, бұл мәселені Брэдфорд мектеп директоры Рей Хонифорд атап өтті. 2001 жылдың шілдесінде этникалық шиеленістер көтеріліске ұласты. Толқулар басталғанға дейін жазылған Оусли есебінде Брэдфордтың мектептердің бөлінуі арқылы терең бөлініп кеткендігі, қауымдастықтардың бір-бірін мүлдем білмейтіндігі және Батыс Йоркшир полициясының расистік деп айыпталудан қорқып, қылмыс пен зорлық-зомбылықты тиімді шеше алмағандығы айтылды. Бір жағдайда, дінін қабылдағаннан кейін машинасы өртенген Брэдфорд тұрғыны полицияға шағымданды, бірақ офицер оған «жауынгерлікке тоқтап, басқа жерге көшуді» кеңес берді. Оусли есебіне жауап ретінде Ішкі істер министрлігі мен Көршілікті жаңарту қоры қаланы жаңғырту үшін шамамен 3 миллион фунт стерлинг көмек берді. Қала орталығын жаңғыртуға, банкет залын, жаңа тұрғын үйлер мен демалыс орындарын салуға тағы 2 миллиард фунт стерлинг инвестицияланды. 2001 жылдың желтоқсанында Салтер қаласы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұрасы тізіміне енгізілді. Бұл үкіметтің осы нысанды қорғауға міндетті екенін білдіреді. Үлгілі ауылға тиесілі ғимараттардың әрқайсысы тізімге енгізілген, ең жоғары қорғау деңгейі 1972 жылдан бері Біріккен реформаланған шіркеуге (бұрынғы Конгрегациялық шіркеу) берілген. Ауылға Салтс Милл (суретте оң жақта) және солтүстік жағындағы Робертс паркі кіреді, ол жақында Брэдфорд кеңесімен қайта жаңартылды. 2007 жылдың қазанында Брэдфорд Ұлыбританияның ең жасыл қаласы деп танылды. Forum for the Future ұйымы құрастырған Тұрақты қалалар индексінде қаланың кез келген британ қаласынан ең аз экологиялық әсерге ие екені анықталды. Өнеркәсіп революциясындағы үлкен рөліне қарамастан, Брэдфорд өзендері толығымен ластанбады, ал қаланың айналасындағы ағындар қазірде фаунаның мекеніне айналды. Брэдфорд қаласында жасыл кеңістіктер мен қайта өңдеу схемалары бар. 2009 жылы Брэдфорд ЮНЕСКО-ның Кино қаласы атанды. Бұл белгілеу қаланың осы тарихты және киноның жергілікті халыққа таралуын және қолжетімділігін жаңғырту, мәдени даму және әлеуметтік интеграция үшін маңызды құрал ретінде пайдалану мақсатын мойындайды. Қаланың кино байланыстары (сонымен қатар Ұлттық ғылым және медиа мұражайының үйі) тарихи және қазіргі заманғы, қаланың кино мұрасын сақтау, насияттау және байыту бойынша үздіксіз жұмыстар жүргізілуде. Брэдфорд киноның басталғаннан бері түсірілім алаңы болды, ал оның жергілікті кино индустриясы бірінші дүниежүзілік соғыстың жылдарына дейін жетеді. Оған дейін Брэдфорд тұрғындары кино дамуына қосқан үлкен үлес көрді, мысалы, 1896 жылы Маннингэмде Сиероскоп ойлап табылды. 2021 жылдың сәуір айында Кіші Германия «All Creatures Great and Small» сериалының екінші маусымының түсірілім алаңдарының бірі болды. Articulate театр мектебінің кейбір бала және ересек актерлері кейбір эпизодтарда көрінетін болды.

Bradford was incorporated as a municipal borough in 1847, covering the parishes of Bradford, Horton and Manningham. It became a county borough with the passing of the Local Government Act 1888. The County Borough of Bradford was granted city status by Letters Patent in 1897. Bradford was expanded in 1882 to include Allerton, Bolton, Bowling, Heaton, Thornbury and Tyersall. In 1899 it was further expanded by adding North Bierley, Eccleshill, Idle, Thornton, Tong and Wyke. Clayton was added in 1930. The Brontë sisters, Emily, Anne and Charlotte were born along with their brother Branwell at 74 Market Street in Thornton, now in Bradford, before moving to the parsonage at Haworth in the heart of West Yorkshire's Brontë Country where they wrote a range of classics of English literature including "Wuthering Heights" and "Jane Eyre". The city played an important part in the early history of the Labour Party. A mural on the back of the Priestley Centre For The Arts in Little Germany commemorates the centenary of the founding of the Independent Labour Party in Bradford in 1893. The Bradford Pals were three First World War Pals battalions of Kitchener's Army raised in the city. When the three battalions were taken over by the British Army they were officially named the 16th, 18th and 20th Battalions, The Prince of Wales's Own West Yorkshire Regiment. On the morning of 1 July 1916, an estimated 1,394 young men from Bradford and District The Bradford Pals, the 16th and 18th Battalions of the Prince of Wales Own West Yorkshire Regiment left their trenches in Northern France to advance across No Man's Land. It was the first hour of the first day of the Battle of the Somme. Of the estimated 1,394 men who left the trenches 1,094 were either killed or injured during the ill fated attack on the village of Serre. Other Bradford Battalions involved in the Battle of the Somme were 1st/6th Territorial Battalion of The Prince of Wales's Own West Yorkshire Regiment, based at Belle Vue barracks in Manningham and the 10th Battalion of The Prince of Wales's Own West Yorkshire Regiment. The 1st/6th Territorial Battalion of The Prince of Wales's Own West Yorkshire Regiment first saw action in 1915 at Neuve Chapelle before moving north to Yser Canal near Ypres. The 10th Battalion The Prince of Wales's Own West Yorkshire Regiment was involved in the attack on Fricourt, the 10th West Yorks suffered the highest casualty rate of any battalion on the Somme on 1 July and perhaps the highest battalion casualty list for a single day during the entire war. Nearly 60% of the battalion's casualties were deaths. In 1919 the Diocese of Bradford was founded, the Church of Saint Peter was then elevated to cathedral status. The current city boundaries date from 1 April 1974, when the County Borough of Bradford was merged with the borough of Keighley, the urban districts of Baildon, Bingley, Denholme, Ilkley, Shipley and Silsden, along with the Queensbury parts of Queensbury and Shelf Urban District and the parishes of Addingham, and Steeton with Eastburn from Skipton Rural District. Kildwick was part of Bradford at this time, but has since been moved into the Craven District (part of North Yorkshire). The National Science and Media Museum (formerly the National Museum of Photography, Film and Television) was established in the city in 1983. One of the first cinema shows outside London took place on the site where the museum now stands, in a music hall known as the People's Palace. Today, the National Science and Media Museum hosts the annual Widescreen Weekend film festival. With a large influx of South Asian immigrants and the Bradford Council's pursuit of a policy of multiculturalism in the 1980s, separatism between ethnic communities became an issue, an issue highlighted by Bradford headteacher Ray Honeyford. In July 2001, ethnic tensions led to rioting. The Ouseley Report, written shortly before the riots broke out, noted that Bradford had become deeply divided by segregated schooling, with communities deeply ignorant of each other, and there was widespread fear of crime and violence which West Yorkshire Police had insufficiently tackled for fear of being branded racist. In one case, a Bradford man whose car was set on fire following his conversion complained to police, but the officer advised him to "stop being a crusader and move to another place." In response to the Ouseley Report, approximately £3 million was provided by the Home Office and the Neighbourhood Renewal Fund to regenerate the city. A further £2 billion was invested in regenerating the city centre, building a banqueting hall, new housing and leisure facilities. In December 2001, Saltaire was designated a World Heritage Site by UNESCO. This means that the government has a duty to protect the site. The buildings belonging to the model village are individually listed, with the highest level of protection given to the Congregational church (since 1972 known as the United Reformed Church) which is listed grade I. The village which includes Salts Mill (pictured right) has survived remarkably complete with Roberts Park on the north side of the river recently restored by Bradford Council. In October 2007, Bradford was voted the greenest city in the United Kingdom. In the Sustainable Cities Index, compiled by Forum for the Future, the city was revealed to have the lowest environmental impact of any British city. In spite of its undeniably large role in the Industrial Revolution, Bradford's rivers were not polluted beyond redemption, and the streams surrounding the city are now a haven of wildlife. The City of Bradford has areas of green space, and recycling schemes. Bradford became the world's first UNESCO City of Film in 2009. The designation recognises Bradford's aim to use this history and the local popularity and accessibility of film as a major tool for regeneration, cultural development and social inclusion. The cinema connections in the city (which is also the home of the National Science and Media Museum) are both historical and contemporary, with ongoing efforts to preserve, promote and enrich the city's heritage of film. Bradford has been a film location since the beginning of cinema, with its indigenous film industry being traced back to the years around the First World War. By then the residents of Bradford had already witnessed important contributions to cinema development, such as the invention of the Cieroscope in Manningham in 1896. In April 2021, Little Germany was one of the areas where scenes for the second series of All Creatures Great and Small were being filmed. Some child and adult actors from the theatre school Articulate were to appear in some episodes.

География

Брэдфорд қаласы Пеннин тауларының шетінде орналасқан. Шығысынан Лидс қаласы, оңтүстігінен Кирклиз метрополиялық округі және оңтүстік-батысынан Кальдердейл метрополиялық округімен шектеседі. Батысында Ланкашир графтығының Пендл ауданы, ал солтүстік-батысында Солтүстік Йоркшир графтығының Крейвен және солтүстік-шығысында Харрогейт аудандары жатыр. Брэдфорд ауданының 3636 гектары биік таулы далалық жерлерді құрайды, оның ішінде Икли Мур – мұндағы торфты батпақтар теңіз деңгейінен 402 метр (1319 фут) биіктікке жетеді. Брэдфорд ауданының 5%-дан азы орманмен жабылған. Жасыл кеңістіктер Брэдфорд қаласының жалпы аумағының 73,8%-ын құрайды, тұрғын үйлер мен бақшалар 12,1%-ын құрайды, ал қалғаны жолдар мен тұрғын емес ғимараттардан тұрады. Брэдфорд қаласын үш өзен жүйесі және 23 шақырым каналмен қамтамасыз етеді. Эйр өзенінің бойында Кейли, Бингли және Шипли қалалары орналасқан. Уорф өзені Икли және Уорфдейлдегі Берли қалаларынан ағып өтеді, ал Кальдер өзенінің салалары аудан арқылы өтеді. Көптеген ірі елді мекендерден ерекшелік ретінде, Брэдфорд ешқандай ірі су қоймасының үстіне салынбаған. Оның атынан шыққан форд (Броуд Форд) – Брэдфорд Бек атымен белгілі өзенді кесіп өту орыны болған.

Парламент сайлау округтері

Брэдфорд тұрғындары Ұлыбритания парламентіне бес бөлек парламенттік округтер бойынша Парламент мүшелері (депутаттар) арқылы өкілдік етеді. Брэдфорд Шығысы округін Имран Хуссейн (Лейборист партиясы), Брэдфорд Батысы округін Наз Шах (Лейборист партиясы), Брэдфорд Оңтүстігі округін Джудит Камминс (Лейборист партиясы), Шипли округін Филип Дэвис (Консерватив партиясы), ал Кейли округін Робби Мур (Консерватив партиясы) өкілдік етеді. Қала Еңбек партиясының алғашқы тарихында маңызды рөл атқарды. Пристли өнер орталығының қабырғасындағы сурет (Лидс жолынан көрінеді) 1893 жылы Тәуелсіз Еңбек партиясының құрылғанына 100 жыл толуын еске салады.

Сайлау округтері

Қалалық округ 30 сайлау округтеріне бөлінеді. Ауданның атауы Аймақ (га)/км2 Халық саны Халық тығыздығы (гектарға адам) Сілтеме. Байлдон 12,067 14,33 Бингли 13,675 11,01 Бингли ауылдық 15,142 4,79 Болтон және Андерклифф 15,445 47,38 Боулинг және Баркеренд 17,917 94,3 Брэдфорд Мур 17,497 73,52 Қала 18,485 39,80 Клейтон және Фэрвэзер Грин 15,191 26,24 Крейвен 15,875 3,17 Эклшелл 13,278 46,58 Ұлы Хортон 16,019 50,47 Олтон 16,913 27,59 Идл және Такли 14,366 20,97 Илкли 13,828 7,25 Кигли Орталық 16,426 32,33 Кигли Шығыс 15,000 6,4 Кигли Батыс 16,281 17,33 Кіші Хортон 16,431 53,17 Мэннингэм 17,522 48,94 Куинсбери 17,573 18,54 Ройдс 15,266 43,99 Шипсли 13,822 23,19 Торнтон және Аллертон 15,108 10,98 Толлер 18,951 70,24 Тонг 13,823 10,25 Уорфдейл 11,126 7,07 Уибси 13,447 48,35 Виндхилл және Уроз 15,244 34,03 Уорт Вэлли 15,546 2,6 Уайк 15,897 18,33

Ауданның ықтимал бөлінуі

2020 және 2022 жылдар аралығында Шипли және Кейли округтерінің консервативті депутаттары Филип Дэвис пен Робби Мур бастаған Брэдфордтан бөлініп шығу науқаны болды. Олар кеңес Брэдфорд қалалық аймағына тым көп назар аударып, Бингли, Илкли, Кейли және Шипли сияқты кіші орталықтарға зиян келтіргенін айтты. Олардың пікірінше, бұл орталықтар инвестиция жетіспеушілігімен, қызметтердің қысқартылуымен және кеңес салығының өсуімен күресіп жатыр. Брэдфорд қалалық кеңесі тәуелсіздікке ұмтылысты сынады. Мур мәселе бойынша референдум өткізуге мүмкіндік беретін жеке мүшелік заң жобасын ұсынды, бірақ 2022 жылы Халық палатасында екінші оқылымнан өте алмады.

Елтаңба

Брэдфорд қалалық кеңесінің гербі бұрынғы қалалық және округтік кеңесінің гербіне негізделген, бірақ он бір Йоркшир кеңесінің бірігуін көрсететін қосымша элементтер енгізілді. Шошқаның басы, бұрынғы қалалық кеңестің гербіндегідей, Клифф Вудтағы шошқа туралы аңызға сілтеме жасайды. Бұл халықты қорқытып, жер мен мүлікке көп зиян келтірген қатыгез жабайы шошқа еді. Сондықтан, шошқаны өлтіріп, басын Қожайын үйіне әкелген әркімге сыйлық беруге уәде берілді. Қабырға тәжі – жергілікті биліктің кең таралған символы, бірақ бұл жағдайда ол құдық басын да білдіреді. Елік Денхолм қалалық округінің және бұрынғы Кейгли ауданының гербтерінен алынған, алайда ол ауданды тұтастай көрсетеді. Бұрынғы гербтен сақталған ақ ангора ешкісі, осы малдың жүні жергілікті өнеркәсіпте қолданылғанын еске салады. Жағадағы розалар Йоркшир розасын білдіреді, ал гербтің төменгі бөлігі аймақтың төбелері мен аңғарларын еске түсіреді. 2011 жылғы Ұлыбритания халық санауы бойынша Брэдфорд қаласының халқы 522 452 адамды құрады. Брэдфордтағы 180 246 үйдің 36,5% -ы бірге тұратын отбасылар, 28% -ы жалғыз тұратын адамдар, 10,8% -ы жалғыз ата-аналар және 8,4% -ы бірге тұратын жұбайлар болып табылады, бұл Англияның қалған бөлігіндегі тенденцияға ұқсас. Халық тығыздығы шаршы километрге 1290 адамды құрайды (3341 адам/шаршы миль), ал әр 100 әйелге 92,8 еркек шалысады. 16-74 жастағы азаматтардың 24,5% академиялық білімі жоқ, бұл Англия бойынша 28,9% көрсеткіштен төмен. Брэдфорд тұрғындарының 11,8% Ұлыбританиядан тыс жерде дүниеге келген, бұл Англияның орташа көрсеткіші 9,2% -дан жоғары. Сонымен қатар, ауданның 41% ең нашар жағдайдағылардың қатарында екені анықталды, ал ауданның 11% ең жақсы жағдайдағылардың қатарында. Брэдфорд Англиядағы жұмыссыздық деңгейі ең жоғары қалалардың бірі, мұнда қара, азиялық және этникалық азаматтардың экономикалық белсенділігі еңбекке жарамды жастағы халықтың 50% -дан астамын құрайды. Брэдфорд қаласындағы қылмыс деңгейі ұлттық орташа көрсеткіштен едәуір жоғары, бірақ Манчестер немесе Лидс сияқты басқа қалалармен салыстырғанда төмен.

The coat of arms of Bradford City council is based on that of the former City and County Borough Council, with additions to indicate the merger of eleven Yorkshire councils. The boar's head, as in the former city council's crest, refers to the legend of the boar of Cliffe Wood. This was a ferocious wild boar that terrorised the populace and caused much damage to land and property; so much so that the Lord of the Manor offered a reward for anyone brave enough to slay the boar and bring its head to the Manor House. The mural crown is a frequent symbol of local government, but here also suggests a well head. The stag is derived from the device of the Denholme Urban District Council and the arms of the former Borough of Keighley, but represents the District as a whole. The white angora goat is retained from the former arms, recalling that the wool of this animal was used in the local industries. The roses on the collars refer to the Yorkshire rose and the compartment resembles the area's hills and dales.]] At the 2011 UK census, the City of Bradford had a population of 522,452. Of the 180,246 households in Bradford, 36.5% were married couples living together, 28% were one person households, 10.8% were lone parents and 8.4% were co habiting couples, following a similar trend to the rest of England. The population density was 1,290 inhabitants per square kilometre (3,341/sq mi) and for every 100 females, there were 92.8 males. Of those aged 16–74, 24.5% had no academic qualifications, lower than the 28.9% in all of England. 11.8% of Bradford residents were born outside the United Kingdom, higher than the England average of 9.2%. and 41% of the district as a whole were among the most deprived in the country, it also showed that 11% of the district as a whole were among the least deprived in the country. Bradford has one of the highest unemployment rates in England, with the economic inactivity rates of Black, Asian and Minority Ethnic groups standing at over 50% of the working age population. The crime rate in the City of Bradford is significantly higher than the national average, but lower than that of similar cities such as Manchester or Leeds.

Туризм

Бронте өлкесі – қаланың батыс бөлігін және одан батысқа қарай созылған аймақты қамтиды. Брэдфорд қаласы Хаворт қаласын және Бронте әпке-қарындастарының туған жері Торнтон ауылын кіріктіреді. Кейли және Уорт аңғары темір жолы, Ильклидің «Сиыр мен Бұзау» тастары, Брэдфордтың Ұлттық ғылым және медиа мұражайы, Брэдфорд қалалық саябағы, Картрайт залы, Салтаер ауылы (ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы) және Тұз фабрикасы әлемнің түкпір-түкпірінен келушілерді қызықтыратын маңызды тарихи орындар. Брэдфорд қаласы ЮНЕСКО-ның алғашқы «Кино қаласы» мәртебесін алды. Аудан бойынша жыл сайын Брэдфорд әдебиет фестивалі, Брэдфорд кинофестивалі, Брэдфорд фестивалі, Брэдфорд Меласы, Бинглидегі музыкалық фестиваль, Илькли әдебиет фестивалі, Хаворттағы 1940 жылдарға арналған мереке, Салтаер фестивалі және арнайы Рождестволық шаралар өтеді. Туризмнің аудан экономикасына тигізетін пайдасы жылына 500 миллион фунт стерлингтен асып, аудан ішінде 8,6 миллион күндік саяхат тіркелген. Бұл туризм және бөлшек сауда секторында 13 500-ден астам жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді.

Экономика

Брэдфорд экономикасының құны шамамен 9,5 миллиард фунт стерлингті құрайды, бұл аймақтың жалпы өнімінің шамамен 8,4%-ын білдіреді және ауданды Йоркшир және Хамбердегі Лидс пен Шеффилдтен кейін үшінші орынға қояды. Дәстүрлі түрде жүн және тоқыма өнеркәсібіне негіделген, өндіріс әлі де күшті, және барлық жұмыс орындарының шамамен 1/5 бөлігін құрайды. Қаланың қызмет көрсету секторы экономикасы ауданның 195 000 жұмыс орнының 77%-ын құрайды, ал қазіргі таңдағы ең қарқынды дамып жатқан салалар – ақпараттық технологиялар, қаржылық қызметтер, туризм және бөлшек сауданың бас кеңселері мен тарату орталықтары. Ауданда Morrisons, Pace Plc және Hallmark Cards сияқты ұлттық және халықаралық деңгейде танымал брендтері бар көптеген ірі компаниялар орналасқан. Ұлыбританияның үш ірі қаржы институты Брэдфордта орналасқан: Йоркшир құрылыс қоғамы, Сантандер тобы және Vanquis банктік тобы. Сонымен қатар, ұлттық деңгейдегі көрнекті мәдени кәсіпорындар, жаңа медиа компанияларының күшті тобы және Ұлттық ғылым және медиа мұражайы сияқты маңызды ұлттық мекеме бар. Туризм жергілікті экономикаға 400 миллион фунттан астам пайда әкеледі және 10 000-нан астам адамды жұмыспен қамтиды. Брэдфордтың экспорты шамамен 700 миллион фунт стерлингке бағаланады. OMIS зерттеу тобы Брэдфордты болашақ өсімге дайын Ұлыбританиядағы алты үздік қаланың бірі деп атады, ал CBI бизнеске деген сенім Брэдфордта Ұлыбританияның жалпы көрсеткіштерінен жоғары екенін хабарлады. Сондай-ақ, 1,5 миллиард фунт стерлингтік құрылыс жұмыстары Брэдфордты одан әрі инвестиция тарту мақсатымен өзгертіп жатыр. Брэдфорд қаласының экономикалық белсенділігі Батыс Йоркшир, Йоркшир және Хамбер аймағының орташа көрсеткіштерінен және ұлттық орташа көрсеткіштен төмен. Керісінше, Брэдфордта экономикалық белсенділік жоғары, ал жұмыспен қамту деңгейі төмен. Өндіріс Брэдфордта әлі де күшті және барлық жұмыс орындарының шамамен 12%-ын құрайды, ал қаланың қызмет көрсету секторы экономикасы ауданның 192 000 жұмыс орнының 82%-ын құрайды. Кәсіпкерлік рухы Брэдфордта Ұлыбританиядағыдан көбірек байқалады, жаңадан құрылған компаниялар бизнес қауымдастығының 12%-ын құрайды.

The economy of Bradford is worth around £9.5 billion, contributing around 8.4% of the region's output, and making the district the third largest after Leeds and Sheffield in Yorkshire & Humber. Traditionally based on the wool and textile industries, manufacturing is still strong, accounting for around 1 in 5 jobs. The city's service sector economy accounts for 77% of the district's 195,000 jobs, with today's fastest growing sectors including information technology, financial services, tourism and retail headquarters and distribution. The district is home to a number of large businesses with recognised brands operating on a national and international scale such as Morrisons, Pace Plc and Hallmark Cards. Three of the UK's biggest financial institutions are based in Bradford: Yorkshire Building Society, Santander Group and Vanquis Banking Group. It is also home to nationally outstanding cultural businesses, a strong group of new media companies, and a significant national institution in the National Science and Media Museum. Tourism is worth over £400 million to the local economy, and employs over 10,000 people. Bradford's exports are worth almost £700 million. Bradford has been named by research group OMIS as one of the top six cities in the UK equipped for future growth, and the CBI reports that business confidence is higher in Bradford than in the UK as a whole, whilst £1.5 billion of construction work is transforming Bradford in a bid to attract further investment. The City of Bradford has a lower economic activity rate than West Yorkshire, the regional average for Yorkshire and the Humber and the national average. Conversely Bradford has a higher economic inactivity rate than all these areas and also has a lower employment rate. Manufacturing is still strong in Bradford and accounts for almost 12% of all jobs, and the city's service sector economy accounts for 82% of the district's 192,000 jobs. The entrepreneurial spirit is more present in Bradford than generally in the UK, with start ups accounting for 12% of the business community.

Қоғамдық көлік

Брэдфордтағы қоғамдық көлік жүйесі Metro арқылы үйлестіріледі. Жергілікті пойыз қызметтерінің көп бөлігі Northern компаниясымен жүзеге асырылады, ал Лондон Кингс-Кросс теміржол станциясына қатынайтын ұзақ қашықтыққа бағытталған пойздарды Grand Central (Брэдфорд Интерчейндж станциясынан) және London North Eastern Railway (Брэдфорд Форстер сквер станциясынан) қамтамасыз етеді. Wharfedale желісі тікелей Ilkley, Ben Rhydding, Burley in Wharfedale, Menston, Guiseley, Baildon, Shipley және Frizinghall теміржол станцияларын Брэдфорд Форстер скверімен байланыстырады. Airedale желісі Морекэмбе, Ланкастер, Сетл, Карлайл, Скиптон, Ститон және Сильсден, Кейли (Бронте еліне және Кейли мен Уорт аңғары теміржолына ауысу пункты), Кросфлатс, Бингли, Салтер (ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы) және Шипли станцияларын қосады, содан кейін Frizinghall және Брэдфорд Форстер скверіне немесе ауданның шығысында орналасқан Лидс қаласына дейін жалғасады. Брэдфорд Форстер сквері және ауданның ірі әрі көлемді теміржол станциясы – Брэдфорд Интерчейндж Лидс-Брэдфорд желілері арқылы Лидс, Селби, Йорк, Броу және Халл қалаларына тікелей бағыттармен қызмет көрсетеді. Брэдфорд Интерчейндж, Кальдер Вэлли желісі арқылы, Манчестер, Галифакс, Рочдейл, Бёрнли, Блэкберн, Престон, Пултон-ле-Файлд, Блэкпул, Хаддерсфилд, Уэйкфилд, Донкастер, Честер, Уоррингтон және Лондон Кингс-Кросс станцияларымен де тікелей байланысқа ие. Брэдфорд, Илкли, Кейли және Шипли қалаларында автобус станциялары бар. Қызметтердің көп бөлігі First Bradford және Keighley Bus Company компанияларымен ұсынылады.

Әуе және су көлігі

Лидс Брэдфорд әуежайы Йедонда, қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай 10 миль (16 км) қашықтықта орналасқан. Одан Еуропа елдеріне, сондай-ақ АҚШ, Египет, Пәкістан және Түркияға чартерлік және жоспарлы рейстер бар. Әлемнің басқа бөліктерімен байланыс Лондон Хитроу, Париж Шарль де Голль және Амстердам Схипхол әуежайлары арқылы жүзеге асырылады. Ауданы арқылы кеме жүретін су жолдары да бар. Лидс және Ливерпуль каналы ауданның көптеген қалалары мен ауылдарынан өтеді, ал Бинглидегі I санаттағы бес қадамды шлюздер елдегі канал құрылысының ең көрнекті жетістіктерінің бірі деп есептеледі. Сонымен қатар, 1922 жылы жабылған Брэдфорд каналын қайта жаңарту және ашу туралы ұсыныстар бар, бұл қаланың жалпы жаңару жобасының бір бөлігі болып табылады.

Жолдар

M606 автожолы M62 автожолынан басталып, ауданды ұлттық автожол желісімен байланыстырады. M606 жолы бастапқыда Брэдфорд қаласының орталығына және одан әрі созылуы жоспарланған, бірақ оның орнына A6177 Брэдфорд сыртқы айналма жолымен жалғасады, нәтижесінде 5 километрден кем ұзындықтағы елдегі ең қысқа автожолдардың біріне айналды. 1970 жылдары Брэдфорд, ауданның солтүстігіндегі Эйр аңғары және Колндегі M65 автожолын байланыстыратын тағы бір автожол салу жоспарланған, ол қазіргі A650 жолымен шамамен бірдей бағытта өтуі тиіс еді. Кейіннен, Бингли және Кейли қалаларын айналып өтетіндей етіп, оның көп бөлігі екі бағытты қозғалысқа арналған жолға жаңартылды. A658 жолы Брэдфордтан Кнаресбороға қарай солтүстік-шығысқа бет алғанда, Лидс-Брэдфорд әуежайының басты ұшу-қону жолағының астынан өтетін туннельге кіреді.