Кіріспе

Америкалық саясаттанушы (1937 жылы туған)

Джозеф Сэмюэл Найн (Joseph Samuel Nye Jr.) (19 қаңтар 1937 жылы туған) – американдық саясаттанушы. Ол Роберт Кеоханмен бірге 1977 жылы жарық көрген «Билік және өзара тәуелділік» атты кітабында дамытқан неолиберализмнің халықаралық қатынастар теориясын қалыптастырды. Кеоханмен бірлесіп асимметриялық және күрделі өзара тәуелділік концепцияларын жасады. Сондай-ақ, олар 1970-ші жылдардағы жинақталған еңбектерде трансұлттық қатынастар мен әлемдік саясатты зерттеді. Соңғы кезде ол «жұмсақ күш» теориясын ұсынды. Оның «ақылды күш» («қатаң және жұмсақ күшті табысты стратегияға біріктіру мүмкіндігі») деген түсінігі Клинтон және Обама әкімшіліктерінің өкілдері бұл фразаны қолданған кезде кеңінен танымал болды. Найн Гарвард университетінің Джон Ф. Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінің бұрынғы деканы, қазіргі уақытта университеттегі Құрметті профессор, эмеритус атағын иеленеді. 2014 жылдың қазан айында Мемлекеттік хатшы Джон Керри оны Сыртқы саясат жөніндегі кеңеске мүше етіп тағайындады. Ол сондай-ақ Қорғаныс саясаты жөніндегі кеңестің де мүшесі. 1964 жылдан бері Гарвард университетінің оқытушысы болып жұмыс істеп келеді. Америка өнер және ғылым академиясының, Британ академиясының шетелдік мүшесі және Америка дипломатия академиясының мүшесі. 2011 жылы 1700-ден астам халықаралық қатынастар маманының қатысуымен өткен Оқыту, зерттеу және халықаралық саясат (TRIP) сауалнамасы бойынша Найн халықаралық қатынастар саласындағы соңғы 20 жылдағы ең беделді ғалымдардың алтыншысы деп танылды. Ол сондай-ақ американдық сыртқы саясаттағы ең ықпалды тұлғалардың бірі саналды. 2011 жылы «Foreign Policy» журналы оны әлемдік деңгейдегі жетекші ойшылдар тізіміне енгізді. 2014 жылдың қыркүйегінде «Foreign Policy» басылымы халықаралық қатынастар саласындағы ғалымдар мен саясаткерлердің пікірінше, Найн осы саладағы ең беделді ғалымдардың бірі екенін хабарлады.

Білім

Най Нью-Джерси штатының Мористаундағы Мористаун дайындық мектебінде (қазіргі Мористаун–Бард мектебі) оқыды және 1954 жылы бітірді. Содан кейін Принстон университетіне түсіп, 1958 жылы тарих мамандығы бойынша summa cum laude белгісімен бітірді. Ол Фи Бета Каппа қоғамының мүшесі болды және Майрон Т. Херрик диссертациялық сыйлығын жеңіп алды. Оның жоғары оқу орнындағы диссертациясы "Отбасылық фирманың құлауы: Америка консервілеу компаниясының кәсіпкерлік тарихы" деп аталды. Принстонда оқыған кезінде Най Колониялық клубтың вице-президенті, The Daily Princetonian газетінің авторы және Америкалық Whig–Cliosophic Society's Debate Panel мүшесі болды. Философия, саясат және экономика (PPE) мамандығын оқығаннан кейін, 1964 жылы Гарвард университетінде саяси ғылымдар докторы ғылымын қорғады. Найдың докторлық диссертациясы Шығыс Африкадағы аймақтық интеграцияға арналған. Най мен оның әріптесі Кеохан халықаралық саяси экономика ғылымын дамытудағы маңызды тұлғалар ретінде танылды, бұл олардың "Билік және өзара тәуелділік" еңбегінің нәтижесінде болды. Найға Карл Дойч пен Эрнст Хасс үлкен әсер еткен. 1977 жылдан 1979 жылға дейін Най қауіпсіздікке көмек көрсету, ғылым және технология жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болды және Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің ядролық қаруды таратпау жөніндегі тобын басқарды. Осы қызметі үшін 1979 жылы Мемлекеттік департаменттің Ерекше құрмет сыйлығымен марапатталды. 1993 және 1994 жылдары ол Президентке барлау мәліметтерін ұйымдастыратын Ұлттық барлау кеңесінің төрағасы болды және барлау қауымдастығының Ерекше қызмет медалімен марапатталды. 1994-1995 жылдары Клинтон әкімшілігінде Най Халықаралық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі қорғаныс министрінің көмекшісі қызметін атқарды және Департаменттің Емен жапырақты кластерімен Ерекше қызмет медалімен марапатталды. Көптеген сарапшылар Найды 2004 жылғы Джон Керридің президенттік науқанында Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі лауазымына басты үміткер деп санайтын. Ол үш жақты комиссияның Солтүстік Америкалық бөлімшесінің төрағасы және Аспен стратегиялық тобының тең төрағасы. Сонымен қатар, ол Атлантик кеңесінің директорлар кеңесінің мүшесі. Най Радклифф колледжі мен Уэллс колледжінің сенімділер кеңесінде де қызмет етті. Ол Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес, Ұлттық қауіпсіздік реформасы жобасының жетекші коалициясы, Кибера үшін Каролинаның консультативтік кеңесі және Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының басқармасында болды. Ол Принстон университетінің Вудро Вильсон сыйлығымен және Америка саяси ғылымдар қауымдастығының Чарльз Э. Мерриман сыйлығымен марапатталды. 2005 жылы ол Дублин Тринити колледжінің университеттік философиялық қоғамының құрметті демеушісі атанды және он колледж мен университеттің құрметті дәрежесіне ие болды. 2010 жылы Най Халықаралық зерттеулер қауымдастығының Сыртқы саясат бойынша ерекше ғалым сыйлығын жеңіп алды. 2009 жылы ол Америка саяси және әлеуметтік ғылым академиясының Теодор Рузвельт мүшесі болды. 2014 жылдың қазан айында Мемлекеттік хатшы Джон Керри Найды Сыртқы істер саясаты жөніндегі кеңеске мүше етіп тағайындады. Бұл топ стратегиялық мәселелерді талқылау және хатшы мен Департаменттің басқа да жоғары лауазымды қызметкерлеріне тәуелсіз және толыққанды ақпарат пен идеяларды ұсыну үшін мерзімді түрде жиналады. Най Интернет басқару жөніндегі әлемдік комиссияның комиссары болып қызмет етеді және 2017 жылдан 2019 жылға дейін киберкеңістіктің тұрақтылығы жөніндегі әлемдік комиссияда жұмыс істеді. Қазіргі уақытта ол Кенияның бейресми елді мекендерінде жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйым CFK Africa-ның әлемдік консультативтік кеңесінің мүшесі. Най 1980-ші жылдардың соңында "жұмсақ күш" терминін енгізді, ол 1990 жылы Foreign Policy журналында жариялаған мақаласынан кейін кеңінен танылды. Най 2002 жылдан бері Project Syndicate журналына тұрақты түрде мақалалар жазады.

Жеке өмір

Най мен оның әйелі Молли Хардинг Найдың үш ересек ұлы бар. Ол Унитарлық-Универсалистік қауымдастығының шіркеуіне мүше.

Маңызды көріністер

Най – неолиберал. Найдың пікірінше, ұжымдық қауіпсіздік жүйелерін талдау экономикалық мәселелерді ескеруді қажет етеді. Ұжымдық экономикалық қауіпсіздік мәселелеріне ортақ иеліктер, сауда шектеулерінің болуы немесе болмауы, сондай-ақ елдер арасындағы табыстың бөлінуі жатады.