Кіріспе

Корольдік теңіз флотының адмиралы (1762–1820) Контр-адмирал Сэр Хоум Риггс Попхэм, ККБ, КХ (12 қазан 1762 – 20 қыркүйек 1820), Революциялық және Наполеон соғыстары кезінде француздарға қарсы қызмет еткен Корольдік теңіз флотының командирі. Ол ғылыми жетістіктерімен, әсіресе 1803 жылы Корольдік теңіз флоты қабылдаған сигнал кодын дамытуымен есте қалады.

Балалық шақ

Хоум Попхэм 1762 жылғы 12 қазанда Гибралтарда туды, ол Мароккодағы Тетуандағы британдық консул Джозеф Попхэмнің және оның бірінші әйелі Мэри Риггстің он бесінші баласы еді. Баланың аты Гибралтардың бұрынғы губернаторы Уильям Хоумның құрметіне берілген болуы мүмкін. Мэри Попхэм Хоум дүниеге келгеннен кейін бір сағаттан соң, босануға байланысты туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Тоғыз айдан кейін Джозеф Кэтрин Лэмпкеге үйленді, ол Хоум мен оның бауырларын тәрбиелеуге жауапкер болды. Олардың тағы алты баласы болды. 1769 жылы Джозеф Попхэм марокколық императормен ағылшын сауда кемелеріне қарсы пираттыққа қатысты жеке даудан кейін консулдық қызметінен кетуге мәжбүр болды. Британ үкіметі кейіннен Джозеф Попхэмді келіспеушілікке кінәлады, Гибралтар губернаторы Эдвард Корнуоллис оны «шындығын айтушы, жақсы ниетті адам» деп сипаттап, «сәл табысқа» жеткенін және одан әрі «Оның Әлдестелігіне [консул ретінде] қызмет етуге лайық емес» деп атады. Попхэм отбасы Англияға оралып, алдымен Чичестерде, содан кейін Гернсиде қоныстанды. Джозеф дипломатиялық лауазымдар іздеді, бірақ Мароккодағы консулдық қызметі кезінде алған қарыздарын жабуға жеткіліксіз болған 200 фунт стерлингтік жылдық мемлекеттік зейнетақыны алуға ғана қол жеткізді. Отбасы Хоумның ағаларының табысына, әсіресе сол кездегі сәтті адвокат Стивен Попхэмге сүйенуге мәжбүр болды. 1772 жылы Хоум Лондонның Вестминстер мектебіне жіберілді, онда ол үш жыл бойы оқыды. Оның әкесі Джозеф 1774 жылы Гернсиде қайтыс болды. 1776 жылғы 3 қаңтарда Хоум Кембридждегі Тринити колледжінде оқуға қабылданды. Оның білімін ағасы Стивен немесе отбасы досы капитан Эдвард Томпсон төлеген болуы мүмкін. Хоум Кембриджде тұрғандығына және лекцияларға қатысқандығына ешқандай жазба жоқ. 1778 жылғы сәуірде ол оқуын тастап, Томпсонның жаңадан салынған фрегатында білікті теңізші ретінде Корольдік теңіз күштеріне қосылды.

Ертедегі саяхаттар

Попхэм американдық Тәуелсіздік соғысының соңына дейін адмирал Джордж Роднидің туымен қызмет етті. 1781 жылы граф де Грасс бастаған француз күштері оны Сент-Люсия аралының жанында тұтқындағанда кемеде болды. Попхэм алмастырылып, қайтадан қызметке кірісті. 1783 жылы лейтенант шеніне көтерілді және біраз уақыт Африка жағалауында картографиялық жұмыстармен айналысты. 1787 мен 1793 жылдар аралығында ол Шығыс теңізінде бірнеше коммерциялық кәсіпкерлікке қатысты, бастапқыда Императорлық Остенд компаниясы үшін, содан кейін ол сатып алған және өзі жүктеген кемемен жүзіп жүрді. Осы кезеңде ол бірнеше зерттеулер жасады және Британдық Шығыс Үндістан компаниясына қызметтер көрсетті, олар ресми түрде мойындалды. Алайда, 1793 жылы оның кемесі контрабандалық тауар тасымалдады деген айыппен және Шығыс Үндістан компаниясының монополиясын бұзғаны үшін тәркіленді. Оның шығыны 70 000 фунт стерлингке бағаланды және ол сот процесіне тартылды. 1805 жылы ол 25 000 фунт стерлинг көлемінде өтемақы алды. Бұл іс қиын болды, өйткені ол Үндістандағы шенеуніктердің білімімен жүзіп отырғаны анық болды.

Франциямен соғыста қызмет ету

Осы дау-дамай кезінде Попхэм теңіз офицері ретінде мансабын қайта бастады. Ол Фландриядағы Йорк герцогының әскерімен бірге "Ішкі су жолдарының бақылаушысы" қызметін атқарды және оның сенімін жеңіп алды. Герцогтың қолдауы соншалықты тиімді болды, нәтижесінде Попхэм 1794 жылы командир, ал 1795 жылы капитан шенін алды. Содан кейін ол бірнеше жыл бойы Ұлыбритания мен оның одақтастарының әскерлерімен теңізде бірлесіп жұмыс істеді. Оның Калькуттадағы кемесін жөндеуге кеткен шығындары оған шабуыл жасауға және сомасын талап етуге себеп болды. Бұл кезең кемежайларды реформалаудың жалпы уақыты болды және ауада күдік күшті болды. Сонымен қатар, Лорд Сент-Винсент Попхэмді ұнатпады, ал адмиралдың хатшысы болған Бенджамин Такер (1762–1829) адмиралдың жақын адамы және құлшыны болды. Дегенмен, Попхэм оңай жеңіліп қалмайтын адам еді. Ол өзінің мәселесін Парламентке жеткізіп, шабуылдаушыларының кем дегенде, өте бейхабар болғанын, тіпті қасақана адалдық жасамағанын дәлелдеді. 1798 жылдың көктемінде Адмиралтейство Попхэмнің жоспары бойынша жағалау милициясы – Теңіз қорғаушыларын құрды. 8 мамыр күні 1798 жылы Попхэм Остендке экспедиция ұйымдастырып, Брюгге каналының шлюздерін бұзуға кірісті. Экспедиция майор-генерал Куттың басшылығымен 1300 британдық әскерден тұратын отрядты жеткізді. Әскерлер арнадағы құлыптар мен қақпаларды жарғаннан бұрын порттағы бірнеше кемелерді өртеп жіберді. Оның күштеріне кері желдің салдарынан қайта кемеге отыру мүмкін болмағандықтан, қарсыластарына жеңіліп беруге тура келді. Осы кезеңде, мүмкін, тұтқындықтан кейін, үйге оралғаннан кейін Попхэм Корольдік теңіз флоты үшін стандартты сигнал нұсқаулық кітабын жасауға кірісті. Кемелер арасындағы байланыс өте жарамсыз болды: станциядағы осал фрегаттарды қорғау үшін уақытты және материалды үнемдеуге мүмкіндік беретін флот жүйесі маңызды болды. Әскери-теңіз флотының жаһандық сипаты үлкен флоттық құралымдармен байланысуды қажет етті. Копенгаген шайқасында қызмет еткен кезде Попхэм өзінің телеграфтық құралдарын сынақтан өткізді. Ол Эльсинордан Дания сарайымен байланыс офицері ретінде жұмыс істеді. Попхэм адмирал Арчибальд Диксонның басшылығымен екі немесе үш ту көтеру жүйесін ойлап тапты, онда әр сигнал сан болып, әр комбинация дайындық деңгейін көрсетеді. Сөздік қоры шектеулі және тікелей бұйрықтарға қатысты теңіз терминологиясынан тұрды. Копенгагенде жағаға қайықтар жіберуге болатын, бірақ тек жалау сигналдарын пайдалану жеткілікті болды. Попхэм Адмиралтействоның бірінші лорды Лорд Спенсердің ынталы қолдауын алды, ол сигнал кітаптарын жариялауға кеңес берді. Жаңа сигналдар Нельсонға Трафальгар шайқасында жаңа теңіз тактикасын құпия дамытуға өте пайдалы болды. Попхэм өзінің сыншысы және бәсекелесі МакАртурдың қате екенін дәлелдеді; Попхэмнің кітаптары шайқастан кейін бірнеше рет қайта басылды.

Қызыл теңіз экспедициясы

1801 жылдың басында Попхэм бірнеше полктарды Жақсы Үміт мүйісіне жеткізді. Содан кейін ол 22-ші және 61-ші жаяу әскер полкі мен гарнизонды өз көліктеріне мінгізіп, 28 ақпанда құпия экспедицияға аттанады деп күтілді. Ол Рио-де-ла-Платадағы испан колонияларына шабуыл жасауға барады деген болжамдар тарады. Бірақ Попхэм генерал Ральф Аберкромбидің француздарды Мысырдан қууға көмектесу үшін генерал Бэрдтің экспедициясын қолдау мақсатымен Қызыл теңізге бет бұрды. 1801 жылдың 23 мамырында ол экспедициядағы Ұлыбритания корольдігінің кемелері үшін Куверадағы қазынадан 6000 испан долларын алды, ол Джудда жолында болған кезде. 1802 жылдың 14 маусымында "Калкутта" көлігі Қызыл теңізде, Мысыр жағалауында сүңгіп кетті. Оның бортында 80-ші жаяу әскер полкінен 331 сарбаз және 79 түпкілікті үнділік ілесуші болды. Ертесі күні екі көлік келді. Тек "Ромни" ғана қайықтарын шығара алды, бірақ олар жеті адамнан басқа барлық адамдарды құтқарып, жағалауға жеткізе алды, олар жағалауға жетуге жасаған алғашқы әрекетте қаза тапқан еді. Попхэм "Ромниде" құтқаруға болатын нәрсені іздеуге кетті, содан кейін Суэцке барып, 15-і күні әскерлерді жинап, оларды Үндістанға қайтару үшін жіберді.

Рио-де-ла-Плата экспедициясы

1805 жылы премьер-министр Питттен венесуэлалық революционер Франсиско де Миранданың британ үкіметіне ұсынған әскери жоспарларын зерттеуді тапсырған Попхэм, испан колонияларының наразылығын пайдаланып, Буэнос-Айресте көтеріліс ұйымдастыру оңай болады деп билік органдарын көндірді. Ол генерал Бересфордтың 1500 сарбаздық бригадасы және өз эскадрильясымен Рио-де-ла-Платаға британдық шабуылдарын жетекшілік етті. Келген кезде 100-ден астам сарбаз аурудан қайтыс болды, нәтижесінде 1400 әлсіз әскер қалды; бірақ испан отаршылары, наразы болғанымен, британдық үкімді қабылдауға мүдделі емес еді. Олар жағаға түскен сарбаздарға қарсы көтеріліп, оларды тұтқынға алды. Попхэмнің кемелері басып алынған бекіністі бомбалады, бірақ ол қызметінен шақырылып, әскери сотта кінәлі деп танылды. Оның ұятқа қалғанына қарамастан, Лондон қаласы оған "жаңа нарықтар ашуға" жасаған тырыстары үшін құрметті қылыш сыйлады, ал сот үкімі оған көп зиян тигізбеді.

Испаниядан Солтүстік Америкаға

1806 жылы Попхэм Глостер герцогының жеке бөлмесіндегі күзетші болып тағайындалды. Джон Гудхьюмен бірлесіп, ол Ұлыбритания Корольдік Теңіз Флотының қолдануы үшін «Сигналдардың жалпы кодексін» жариялады. Кодексте он екі ту, екі рет қайырылғанда жиырма төрт ту қолданылды және сандар жоқ еді. Әртүрлілік үшін шапан қолданылды, ал құпиялылықты сақтау үшін кілтке өзгерістер енгізілді. Бірақ Попхэмнің бастапқы жүйесі Адмиралтействоға әлемнің әр жерінде белгіленген орындармен кестелер арқылы жіберілетін көптеген сигналдарды ұсынды. Попхэмнің жүйесі сол кездегідей күрделі және жетілген болғанымен, екіге бөлінген әліпбимен шектелген еді. 1807 жылы лорд Гамбиер оны Екінші Копенгаген экспедициясының флот капитаны етіп тағайындады. 1812 және 1813 жылдары ол Испанияның солтүстік жағалауында орналасты, онда испан партизандарымен бірге француз әскерлерін сәтті мазақтауға және Веллингтон Испания арқылы ілгері жылжуда Баск жағалауындағы француз бекіністеріне шабуыл жасауға жұмыс істеді. Бұл 1818 жылы Корольдік Гелф орденінің кавалер-командоры ретінде Регенттің жеке сыйлығымен аяқталды.

Парламент

Попхэм 1804 жылдан 1806 жылға дейін Ярмут округінен, 1806 жылдан 1807 жылға дейін Шафтсбери округінен және 1807 жылдан 1812 жылға дейін Ипсвич округінен Парламент депутаты болды.

Өлім және мұра

Ол 1820 жылы 20 қыркүйекте 57 жасында Челтенхемде қайтыс болды, үлкен отбасын қалдырып кетті. 25 қыркүйекте ол Беркширдегі Саннингхилл қаласындағы Сент-Михаэль және барлық періштелер шіркеуінің қорымда, үйіне жақын орналасқан Титтнесс паркіне жерленді. Оның әйелі 1866 жылы 94 жасында Бат қаласында қайтыс болды. Попхэм өз заманының ең ғылыми білімі бар теңізшілерінің бірі болды. Ол көптеген пайдалы зерттеу жұмыстарын атқарды және 1803 жылы адмиралтейство қабылдаған, көп жылдар бойы қолданылған сигналдық тулармен кодталған жүйенің авторы болды. Бұл код ең әйгілісі «Англия әрбір адамнан өзінің міндетін орындауын күтеді» сигналы үшін қолданылды. Адмиралдар Худ және Сент-Винсент адмиралтействоның осы кодексті қабылдауына қарсылық көрсетті. Бірінші лорд сэр Джон Лоттон адмирал Нельсон қабылдаған бұл кодексті жоққа шығару үшін бар болғаны 29 сөз қолданды. Попхэмнің бұрынғы әскери трибуналына байланысты пікір қалыптасуы 1816 жылға дейін тоқтатылмай, жүйенің тиімділігі толыққанды мойындалды.