Кіріспе

Британдық теңіз офицері

Адмирал Уильям Генри Смит (21 қаңтар 1788 – 8 қыркүйек 1865) – ағылшын Корольдік теңіз күштерінің офицері, гидрограф, астроном және нумизмат. Ол көптеген ғылыми қоғамдардың алғашқы тарихына қатысқандығы, гидрографиялық карталары, астрономиялық еңбектері және көптеген жарияланымдары мен аудармаларымен танымал.

Шығу тегі

Уильям Генри Смит – Джозеф Смиттің (1788 жылы қайтыс болған) және Джорджина Кэролайн Питт Пилкингтонның (1838 жылы қайтыс болған) жалғыз ұлы, Джон Картерет Пилкингтонның қызы және Лэтиция Пилкингтон мен оның күйеуі Мэтью Пилкингтонның немересі. Оның әкесі, Джозеф Смит, Нью-Джерсиден шыққан американдық лоялист, революциялық соғыс кезінде Нью-Йорк корольдік полкінде лейтенант болып қызмет еткен. Ол Бенджамин Смиттің (1769 жылы қайтыс болған), қазіргі Блэрстаун ауданының жер иесі және оның бірінші әйелі Кэтерина Схунховеннің (1750 жылы қайтыс болған) алтыншы ұлы еді. Әкесін ешқашан танымаған адмирал, ағасы Август Эрл және әпкесі Фиби Эрлмен бірге өсті. Ата-анасының жаман беделін және оның заңды емес туғандығын жасыру үшін оның ұрпақтары, әсіресе қызы Генриетта Грейс Смит, қиялданған тегін ойлап тапты. Олардың, мысалы, Берк пэрлігі сияқты еңбектерде жарияланған талаптарында, баласыз капитан Джон Смиттен таратылғандығы және Лорд Нельсонмен туыстық қатынасы бар екендігі айтылды. Олар оның гербін де қабылдады. 1813 жылдың 25 наурызында (25 жасында) лейтенант қызметіне көтеріліп, Сицилия флотилиясына тағайындалды, онда ол Неапольден француздерге қарсы күресті, сонымен қатар көптеген ресми емес гидрографиялық зерттеулер мен антиквариаттық зерттеулер жүргізді. Сицилияны қорғауда көрсеткен қызметі үшін ол екі Сицилия королі Фердинанд I-нің Сент-Фердинанд және Мерит ордендерімен марапатталды және оны тағуға патшалық регенттен рұқсат алды. 1815 жылдың 18 қыркүйегінде (27 жасында) командир болып тағайындалды және бригтің басқарушысы ретінде Сицилия жағалауын, Италияның іргелес жағалауларын және Африканың қарсы жағалауларын зерттеуді жалғастырды. 1817 жылы оның зерттеу жұмысы ресми статусқа ие болды, ол 1821 жылы Adventure деп аталған кемеге тағайындалды. Бұл кемемен Смиттің туған ағасы Август Эрл ресми суретші болған Бигльдің алғашқы сапарына қатысты. Aid кемесінде Смит Италия, Сицилия, Грекия және Африка жағалауларының гидрографиялық зерттеуін жүргізіп, Корольдік флот және басқа да мекемелер 20 ғасырдың ортасына дейін қолданған көптеген карталар жасады. Осының нәтижесінде ол «Жерорта теңізінің Смиті» деп танылды. Адриатика теңізіндегі гидрографиялық жұмыстары Австрия және Неаполь билігімен бірлесіп жүргізіліп, 1822–1824 жылдары жарық көрген Carta di Cabottaggio del Mare Adriatico картасын жасады. 1817 жылы Сицилияда болған кезде ол итальяндық астроном Джузеппе Пиаццимен Палермода кездесіп, оның обсерваториясын аралады. Бұл оның астрономияға деген қызығушылығын оятты және ол екінші ұлына (кейін танымал астроном болған) Пиацци есімін берді. Смит өзінің кейбір жұмыстарын «Сицилия және оның аралдарының ресурстары, халқы және гидрографиясы» (Лондон, 1824) атты естелік сипаттамасында жариялады, одан кейін 1828 жылы «Сардиния эскизі» жарық көрді. Кейін 1854 жылы ол Жерорта теңізіндегі зерттеу жұмыстары үшін Корольдік географиялық қоғамның негіздеушісінің медалімен марапатталды. 1824 жылдың 7 ақпанында (36 жасында) пост капитаны болып тағайындалды, ал қарашада Adventure кемесін демалысқа жіберді. Ол толық жалақымен белсенді тізімде қалды, жаңа қызметке дайын болды, бірақ бұл теңіздегі қызметінің соңы болды және ол әдеби және ғылыми ізденістерге көшті. 1853 жылдың 28 мамырында контр-адмирал, 1858 жылдың 17 мамырында вице-адмирал, ал 1863 жылдың 14 қарашасында 75 жасында адмирал дәрежесіне көтерілді.

Астрономия

Англияға оралып, Бедфордта қоныстанғаннан кейін, 1825 жылы ол 6 The Crescent мекенжайындағы үйінде 5,9 дюймдік рефракторлық телескоппен жабдықталған жеке обсерватория құрды. Ол бұл құралды 1830 жылдар бойында терең ғарыштағы әртүрлі нысандарды – қос жұлдыздарды, жұлдыз шоқтарын және тұмандықтарды бақылау үшін пайдаланды. 1844 жылы ол өзінің байқауларын "Аспан денелерінің циклы" еңбегінде жариялады, бұл оған 1845 жылы Корольдік астрономиялық қоғамның алтын медалін және қоғам президенті лауазымын әкелді. Бұл жұмыстың бірінші томы жалпы астрономияға арналған, ал екінші томы "Бедфорд каталогы" деп белгілі болды және 1604 қос жұлдыз бен тұмандықтың байқауларын қамтыды. Ол көп жылдар бойы стандартты анықтамалық еңбек ретінде қызмет етті; ешбір астроном бұрын осындай мөлшерде әлсіз нысандардың каталогын жасаған емес. 1986 жылы ол қайта басылды, ал кіріспесінде былай делінген:

Өзінің байқауларын аяқтағаннан кейін, ол 1839 жылы Кардиффке көшіп, өзі жобалаған Бьют догының құрылысын қадағалады. Оның обсерваториясы бұзылып, телескопы доктор Джон Лиге сатылды, ол оны Букингемширдегі Стоун ауылының жанындағы Хартвелл үйінде Смит жобалаған жаңа обсерваторияда қайта орнатты. Смит 1842 жылы Стоунға көшіп, телескопқа қол жеткізе отырып, 1839 жылдан 1859 жылға дейін көптеген қосымша астрономиялық байқаулар жасады. Телескоп қазір Лондондағы Ғылым мұражайында сақталады. Ол олардың табиғатын, Жер атмосферасының әсерін және Доплер эффектісі салдарынан түс өзгерісінің мүмкіндігін түсіндіруге тырысты. Оның болжамы ақиқатын жоғалтса да, ол "Хартуэлл эксперименті" деп аталатын көптеген қос жұлдыздардың жұлдыздық түстерін бақылау бойынша жиынтық жасады. Оның кейбір идеялары 20 ғасырдың басында да талқыланды, бірақ астрономиялық спектроскопиядан алынған мол дәлелдерге сүйене отырып, көптеген жағдайларда қабылданбады.

Ғылыми мекемелермен байланыс

1821 жылы ол Лондонның Антикварлар қоғамының және Корольдік астрономиялық қоғамның (RAS) мүшесі болды. 1826 жылғы 15 маусымда Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, ал 1830 жылы Корольдік географиялық қоғамның (RGS) негізін қалаушылардың бірі атанды. 1845–46 жылдары ол РАН президенті, ал 1849–50 жылдары РГС президенті болды. Ол Корольдік қоғамның вице-президенті және шетелдік хатшысы, Антикварлар қоғамының вице-президенті және директоры, сондай-ақ Еуропадағы әдеби және ғылыми қоғамдардың кем дегенде төрттен үш бөлігінің құрметті немесе корреспондент-мүшесі болды. Ол сонымен қатар Нью-Йорк теңіз академиясының мүшесі де болды. Гринвич обсерваториясының қонақтар кеңесінде де қызмет етті. Ол "Философиялық еңбектер" және РАН мен РГС-тің мәмілелеріне көптеген мақалалар жариялады, сондай-ақ 1829 жылдан 1849 жылға дейін "Бірлескен қызмет журналына" үнемі жазды.

Портреттер

Джеймс Гриннің 1818 жылғы акварель портреті сақталған, бірақ 1861 жылы Е. Э. Эддистің оны және оның әйелін Нортумберленд герцогының нумизматикалық жинағын тізімдеген майлы бояумен салған портреті Лондон бомбалау кезінде қирады.