Кіріспе

Сантал көтерілісінің (1855–1856) басшылары

Сидо Мурму мен Канху Мурму 1855–1856 жылдарғы Сантал көтерілісінің басшылары болды. Бұл көтеріліс қазіргі Жаркханд және Бенгалда (Пурулия, Бирбхум және Банкура) шығыс Үндістанда британдық отаршылдық билікке де, сыбайлас жемқор заминдари жүйесіне де қарсы бағытталған болатын.

Көтеріліс

Санталдар орман ішінде өмір сүріп, орманға тәуелді болды. 1832 жылы британдықтар қазіргі Жаркханд штатындағы Дамин-и-кох аймағын белгілеп, Санталдарды осы аймаққа қоныстануға шақырды. Жер және экономикалық мүмкіндіктер туралы уәделерге байланысты, К.К., Далхум, Манбхум, Хазарибаг, Миднапур және басқа да жерлерден көптеген Санталдар қоныс аударды. Көп ұзамай, британдықтардың салық жинаушылары ретінде тағайындалған махажандар мен заминдар экономикаға үстемдік етті. Көптеген Санталдар сыбайлас ақша берудің құрбаны болды. Оларға тым жоғары пайызбен ақша қарыз берілді, бірақ олар оны қайтара алмады, содан кейін олардың жерлері күштеп тартып алынды және олар мәжбүрлі еңбекке итермеленді. Бұл Сантал көтерілісіне себеп болды. 1855 жылдың 30 маусымында екі Сантал көтерілісшілері Сидо Мурму мен Канху Мурму (туысқандар) Чанд пен Байрабпен бірге шамамен 10 000 Санталды жұмылдырып, британ отаршыларына қарсы көтеріліс жариялады. Санталдар бастапқыда біршама сәттілікке қол жеткізді, бірақ британдықтар осы көтерілісшілермен күресудің жаңа жолын тапты. Олар оларды орманнан шығуға мәжбүрледі. Соңынан болған шешуші шайқаста британдықтар заманауи оттық қарулармен және соғыс пілдерімен жабдықталып, төбенің етегіне орналасты. Шабуыл басталғанда, британдық офицер әскеріне оқсыз оқ атуға бұйрық берді. Санталдар британдық соғыс стратегиясымен қойылған бұл тұзақты сезбеді және бар күшімен шабуылға шықты. Бұл қадам олар үшін апатқа әкелді. Олар төбенің етегіне жақындағанда, британдық әскер толық күшпен шабуылдады, бұл жолы олар оқтарды қолданды. Көтеріліс басылып тасталса да, ол отаршылдық билік пен саясатта үлкен өзгерістерге әкелді. Бұл күн әлі де Сантал қауымы арасында тойланады.

Мұра

Сидо Канху Мурму университеті олардың құрметіне аталған. 2002 жылы Үндістан почтасы оларды еске алу үшін 4 рупилік марка шығарды. Олардың құрметіне Раңчиде Сидо Канху еске алу паркі де бар. Орталық Калькуттадағы Эспланададағы Сидо Канхо Дахар олардың есімімен аталған.