Кіріспе

Star Wars жәндіктері

Банталар – «Жұлдыздық соғыс» франшизасындағы ойдан шығарылған жандар. Олар ұзын, қалың жүнді төрт аяқты сүтқоректілер және алғаш рет «Жұлдыздық соғыс» (1977) фильмінде көрінеді, онда оларды Татуин планетасындағы Таскен шабандыздары жүк тасу үшін пайдаланады. Одан бері олар бірнеше «Жұлдыздық соғыс» туындыларында пайда болды, соның ішінде «Джедайдың оралуының» арнайы нұсқасы (1983), «Фантомдық қатер» (1999) және «Клондардың шабуылы» (2002) фильмдерінің преквелі, сондай-ақ «Жұлдыздық соғыс: Клондар соғысы», «Мандалориан» және «Боба Фетт кітабы» телесериалдары, бейне ойындар мен кітаптар. «Жұлдыздық соғыс» франшизасында алғаш таныстырылған жандардың бірі – банталар, оларды Джордж Лукас жасаған, ол Джон Картердің «Марстағы» романындағы банттар деп аталатын жандардан шабыттанды. Ральф Маккуарри банталардың тұжырымдамалық суреттерін жасады, алғашқы эскиздерде оларды жылқыға ұқсас жаратылыстар ретінде бейнелеген, кейін олардың мөлшерін филдің өлшеміне дейін өзгертті. Арт-директор Леон Эриксон «Жұлдыздық соғыс» үшін банта костюмін жасады, оның негізінде пілдің жабдығы, пальма жапырақтары және як жүні қолданылды, нәтижесінде қалың жүнді жабын пайда болды. Басқа мүшесі тауық торынан жасалған, иілген мүйіздері желдеткіш түтікшелерінен, ал құйрығы қалың қызыл киізбен қапталған ағаштан жасалған. Бантаның зарлы дыбысын дыбыс режиссері Бен Бёртт жасады, ол Вуки кейіпкері Чубакканың даусын жасау үшін жиналған аюдың дыбысын баяулатты. «Жұлдыздық соғыс» фильміндегі банталарды Марджи атты әйел азиялық пілі сомдады, оны Marine World Africa USA ойын-сауық паркі ұсынды. Оның түсірілімдері Калифорниядағы Өлім сарқысы ұлттық паркінде өтті, бірақ қатты ыстықтан Марджи түсірілім кезінде ауыр костюмін жиі шешіп тастады. Пілдің қимылы «Империяның кері шабуылы» (1980) фильміндегі AT-AT жүргіштердің қозғалысының үлгісі болды, сонымен қатар банталар «Жұлдыздық соғыс: Күш оянады» (2015) фильміндегі луггабест және «Соло: Жұлдыздық соғыс тарихы» (2018) фильміндегі кореллиан иті жаратылыстарын жасауға әсер етті. Кейінгі «Жұлдыздық соғыс» фильмдері мен сериалдарында пайда болған банталар «Жұлдыздық соғыс» жаратылысынан үлгі алған цифрлық туындылар болды. Банталардың кейбір ерекшеліктері нақты жануарлармен, соның ішінде бигхорн қойлары, мускоксендер, жүнді мамонттар және үй жануарларымен ортақ. Олардың терісін пайдалану арқылы ыстықтан қорғалануы антилопа, түйе және еркек сияқты жануарларға тән қасиет. Банталар жанкүйерлердің арасында, сондай-ақ фильмдердің актерлері мен түсіру тобы арасында сүйікті жандардың бірі саналады; C-3PO рөлін сомдаған актер Энтони Дэниелс оны «фильмдегі ең жақсы нәрселердің бірі» деп атады. Бұл жануарлардың мүйіздері бигхорн қойларының мүйіздеріне ұқсас. Кітаптар мен басқа да медиада банталардың биологиялық ерекшеліктері, олардың фильмдер мен сериалдардағы көріністерінен асып түседі. Шамамен биіктігі … болатын банталар оттегімен тыныс алады. Банталар өте күшті, 500 килограмға дейін жүк немесе орташа есеппен бес жолаушыны тасымалдай алады. Олар шөлдерден тундраға дейін әртүрлі жерлерде кездеседі. Бұл қасиет антилопа, түйе және еркек сияқты шөл жануарларына тән. Еркек банталардың мүйізінің ені иықтарында 3 метрге жетеді. Олар заттарды ұстап алып тасымалдауға, сондай-ақ түрдің басқа өкілдерімен байланыс жасауға пайдаланады. Банталардың тістері де өте өткір. Әрқайсысы әртүрлі мөлшерде, әлеуметтік мінез-құлқы, метаболизмі және түсіне қарай ерекшеленеді. Килия IV планетасына тән Килиан бантасы да басқа бір түр болып табылады.

Мінез-құлық және мәдениет

"Жұлдызды соғыстар" туындыларында банталар шөпқоректілер, бейбіт және қарапайым мінезді, оларды жабайы және үйретілген күйде кездестіруге болады. Олардың тыныш мінезіне қарамастан, банталардың өлшемі мен күші оларды көбінесе жүк тасуға және соғыс жануарлары ретінде пайдалануға алып келеді, онда олардың үстіне отырғандар қарсыластарына шабуыл жасап, таптап тастауға итермелейді. Анасы қартайғанда, ол малды басқаруды келесі білікті әйел бантаға тапсырады. Егер үйір тым үлкен болып өссе, ол кейде екіге бөлінеді, ал екінші ең қарт және күшті әйел жаңа үйірдің анасы болады. Әр банта мен оның тускендік серігі арасында терең рухани және эмоционалды байланыс қалыптасады. Тускендік жауынгер жеті жасқа толғанда, балаға өмірлік серіктесі ретінде бір жынысты банта сыйға тартылады. Жас тускен бантаға күтім жасайды және өсіреді, ал ол жетілгеннен кейін, тускен оған мініп, оны салтқа бару рәсімдері мен міндеттері үшін шөлге алып кетеді. Тускендік жауынгер қайтыс болғанда, банта басқа серіктес табу үшін шөлге жіберіледі; егер соңғысы орын алса, тускен өз тайпасына оралуға рұқсат алады. Басқа мәдениеттер мен түрлердің бантамен осындай байланысы жоқ. Банта көк сүті бірнеше "Жұлдызды соғыстар" фильмдерінде, кітаптарында, ойындарында және басқа да медиада, соның ішінде "Rogue One" (2016) фильмінде пайда болды және "Star Wars Galaxy's Edge" аймағында, Калифорниядағы Анахайм қаласындағы "Диснейлендте" нақты сусындар ретінде сатылады. Банта терісінен ашытылған дәнді арақпен араласқан алкогольдік сусын дайындалады, ол "Клондар шабуылы" (2002) фильміндегі сахнада Оби-Ван Кенобиге ресторанда ұсынылады. Кейін Люк бинокльмен айналаны қарап, алыстан екі банта мен тускендік жауынгерді көреді, содан кейін тағы бір тускен оған шабуыл жасап, есінен танытады. "Жұлдызды соғыстар" медиасының басқа туындылары фильмде ең көп көрінген бантаның аты R'rrr'ur'R екенін анықтады, оның аты тускен тілінің гырылдаған дыбыстарына ұқсас. Оның тарихы бойынша, R'rrr'ur'R тайпа басшысы URoRRuR'R-дің жеке пайдалануы үшін RR'uruurrr атты тускендік жауынгермен бірге өскенге дейін өз үйірінің жетекшісі болған. Кейінірек фильмде Люк пен Оби-Ван Кеноби қираған құм жұтқыш кемесінің қалдықтарын қарап жатқанда, Кеноби кемеге тускендік жауынгерлер емес, Галактикалық Империяға қызмет ететін Император штурмовиктері шабуыл жасағанын дұрыс бағалайды. Ол бұл тұжырымға шабуылшылардың табан іздері қатар орналасқандығын, ал тускендік жауынгерлер мен олардың банталары санын жасыру үшін бір қатарда жүретіндігін атап өтеді. Chewbacca ұлы Lumpawaroo "Жұлдызды соғыстар" Рождестволық арнайы бағдарламасында (1978) бантаның ойыншық нұсқасымен ойнайды, ал комедиан Харви Корман арнайы бағдарламада төрт қолды ғарыш аспазы ретінде және Джулия Чайлдтың пародиасы ретінде пайда болады, ол "Банта тосын сыйы" деп аталатын тағам дайындайды. Банталар 1987 жылы алғаш рет жарияланған "Жұлдызды соғыстар: рөлдік ойын" ойындарында, соның ішінде тускендік жауынгерлер ойыншыларға қарсы шабуыл ретінде бастаған банталар шабуылында рөл атқарды. Ойын сонымен қатар Дим У-ды таныстырды, ол банталарды құдайлар ретінде қастерлейтін сектаға ұқсас секта, олар жаратылыстардың көптеген әлемдерде кеңінен таралуы жоғары күштен келген хабардың белгісі деп сенді. 1997 жылы шыққан "Джейдидің оралуының" (1983) арнайы нұсқасында Татуин шөлінде жүріп бара жатқан банталар үйірмесінің түсірілімі фильмге қосылды. Банталар "Жұлдызды соғыстар" трилогиясының екі фильмінде пайда болады. Бірінші фильмде, "The Phantom Menace" (1999), кейіпкерлер Qui Gon Jinn, Padmé Amidala және Jar Jar Binks Татуиннің Мос-Эспа қаласына кіргенде, фоннан банта көрінеді. Банта қуыршағы Торра Дозаның ұйықтайтын бөлмесінде "Жоғары мұнарада" көрінеді. Оби-Ван Кеноби Marvel Comics-тің "Жұлдызды соғыстар" комикс кітаптар сериясының 20-шы санында банталар үйірмесінің арасында жүреді. 2016 жылдың 15 маусымында жарық көрген басылымда Кеноби банталармен достар сияқты сөйлеседі, екеуін Доло және Нара деп атайды. "5-тарау: Қарулы атқыш" деп аталатын эпизод алғаш рет 2019 жылдың 6 желтоқсанында жарияланды. Онда басты кейіпкер және Торо Каликан есімді сыйлық аулаушы Татуинді Феннек Шэнд есімді жалдамалыны іздейді. Іздеу кезінде Торо бинокль арқылы екі банта мен олардың жанындағы тускендік жауынгерлерді алыстан көреді, бұл бірінші тұлға камера бұрышы, Люк Скайуокер бинокль арқылы банталарды бақылаған кездегі бастапқы "Жұлдызды соғыстар" фильміндегі ұқсас кадрға сілтеме жасайды. Олар "Жұлдызды соғыстар" Jedi Knight: Jedi Academy (2003), Lego Star Wars II: The Original Trilogy (2006), Star Wars: The Old Republic (2008), Disney Infinity 3.0 (2015) және жақында шығатын Lego Star Wars: The Skywalker Saga (2020) ойындарында да пайда болады. "Жұлдызды соғыстар: Battlefront" (2004) ойынында, кейбір ойындарда ең көп өлтірілген ойыншыға "bantha fodder" ("банта жемі") деп аталатын жүлде беріледі. "Банта" сөзі басқа "Жұлдызды соғыстар" туындыларында да қолданылады. Jabba the Hutt-тың құлдары болған Люк Скайуокер, Хан Соло және Chewbacca-ны Сарлак монстрге тасымалдау үшін пайдаланған hovercraft "Bantha II cargo skiff" деп аталды. Jabba сарайында жиі ішілетін алкогольдік сусын "Bantha Blaster" деп аталды, ал бір типтегі ғарыш кемесі Bantha кластың шабуылдық шаттлы деп аталды. Сонымен қатар, "Жұлдызды соғыстар: Клондық соғыстар" телесериалында, Anakin Skywalker өз шайқас эскадрильясына "Банта формациясы" деп белгіленген бір қатарлы шайқас эскадрилья формациясын пайдалануға бұйрық береді. Олар "Жұлдызды соғыстар" әлеміндегі ең алғашқы жаратылыстардың бірі болды, "банта" сөзінің вариациясының алғашқы пайдалануы 1974 жылдың мамырындағы ерте "Жұлдызды соғыстар" фильмінің жобасында пайда болды, онда антагонист сит кейіпкері "Banta Four" деп белгіленген. Осы жобаның 1978 жылғы қаңтардағы екінші нұсқасында Өлім жұлдызына шабуыл кезінде "Banta One" деп белгіленген бүлікші шайқас эскадрилья пилоты болды. Суретші Леон Эриксон банта костюмін жасады, жұмыстың өзіне алты адамнан тұратын команда жетекшілік етті. Оны аяқтауға шамамен бір ай уақыт кетті. Костюмнің салмағы шамамен 300 фунтқа жетеді. Бантаның ағыны дыбысын дыбыс режиссері Бен Бёрт жасады, ол Вуки кейіпкері Chewbacca-ның даусы үшін көптеген аю дыбыстарын жинады. Бёрт бантаның шуын документальды фильмдер жасаушы Джордж Кейси оған берген нақты аю жазбасын баяулату арқылы жасады. Фильм жасаушылар бантаны stop motion анимациясы арқылы жасау немесе банта костюмін киген пілді түсіру мүмкіндігіне ие болды, ал Лукас соңғысын таңдады, өйткені ол тускендік жауынгердің сахнада бантаның үстіне секіріп түсуін қалады, бұл stop motion анимациясымен орындау қиын болар еді. Банта Татуин шөліндегі сахналарда пайда болды, олардың көп бөлігі Тунис елінде түсірілді. Алайда, өндіріс тобының Солтүстік Африка еліне пілді тасымалдауға жеткілікті қаржысы болмады, ал ондағы үлкен дауылдар олардың оны тасымалдауына мүмкіндік бермес еді, егер олар мұны істей алса да. Сондықтан Лукас банта сахналарын АҚШ-та түсіруге және дыбысты кейін қосуға шешім қабылдады, осылайша сахналарды Тунис елінде түсірілген сахналармен монтаждауға болады. Калифорниядағы Өлім сарқырамасы ұлттық паркі түсірілім үшін көрініс ұсынды, және пілді алуға келісім берілді. "Жұлдызды соғыстар" түсірілімі кезінде 22 жаста болған азия пілі Mardji банта рөлін орындады, бұл Mardji-дің алғашқы табиғатқа шығуы болды. Команда мүшелері бастың маскасының салмағы Mardji-ге қиындық тудыруы мүмкін деп алаңдады, сонымен қатар оның мүжігі кейде костюмнен шығып көрінетін.

Мәдени сілтемелер

"Жұлдызды соғыстар" жанкүйерлер клубының алғашқы жаңалықтарының бастапқы аты "Банта Трекс" болды, бұл атау осы жаңалықтың түпкілікті атауына шабыттандырды. 1978 жылы жарық көрген кезде "Ресми Жұлдызды соғыстар жанкүйерлер клубы" деп аталған жаңалық бюллетені, екінші нөмірінде жанкүйерлерді жаңа атаулар ұсынуға шақырып өткізілген сайыстан кейін қайта аталды. Огайо штатының Авон қаласынан Престон Постол "Банта Трекс" атауын ұсынған жеңімпаз атанды. Австралиялық панк-топ "Bantha Fodder" осы атаудан өзінің атын алды. "Финес және Ферб: Жұлдызды соғыс" – 2014 жылы шыққан "Финес және Ферб" анимациялық сериалының "Жұлдызды соғыстар" тақырыбындағы эпизодында, жаман кейіпкер доктор Хайнц Дуфеншмирц "Дарт Вейдер менің бантамды өбе алады!" деген сөздермен аяқталатын ән орындайды. 2014 жылдың 18 қыркүйегінде "Сезам көшесі" білім беру балалар телехикаясының эпизодында "Жұлдызды соғыстар" рухындағы бөлім көрсетілді, онда Мистер Снаффлпагаус – жүнді мамонтқа ұқсас қуыршақ кейіпкері банта рөлінде пайда болды.

Тауарлар

1985 жылы Kenner Products компаниясы "Жұлдызды соғыстар: Күштің күші" ойыншықтар желісі үшін банта экшн-фигурасын жасауды жоспарлаған, және ойыншық үшін эскиздер дайындалған, бірақ Kenner ойыншықтар желісін тоқтатуға дейін ол ешқашан өндірілмеді. Банта фигурасы 1995 жылы Hasbro компаниясы "Күштің күші" желісін қайта жаңғыртқанға дейін жасалмады. Содан бері бірнеше кішкентай банта фигуралары "Жұлдызды соғыстар" рөлдік ойындары үшін шығарылды, оның ішінде West End Games және Wizards of the Coast компаниясының "Жұлдызды соғыстар миниатюралары" ойыншықтары арқылы бес дюймдік мүсін де бар. "Жұлдызды соғыс" жанкүйерлер клубының ресми мүшелеріне арналған футболкаларда бантаның суреті бейнеленген. 2014 жылы Hallmark компаниясы өзінің Itty Bittys ойыншықтар желісі арқылы екі данадан тұратын жиынтықта Tusken Raider-мен бірге кішкентай банта плюш ойыншықтарын шығарды. Disneyland-тағы "Жұлдызды соғыстар" галактикасының шеті үшін бантамен саяхаттау жоспарланған, бірақ ол ақырында жасалмады. Жоспарланған аттракцион келушілерге үлкен аниматроникалық банталардың үстінде платформада отырып, аймақты аралап көруге мүмкіндік беретін болған.