Кіріспе

Канадалық автор және ғалым Руди Генри Вибе (Rudy Henry Wiebe; 4 қазан 1934 жылы туған) – канадалық автор және 1992 жылдан бері Альберта университетінің ағылшын тілі кафедрасының зейнеткер профессор. Руди Вибе 2000 жылы Канада орденінің офицері болды.

Ерте өмір

Виб Феерхолмға жақын Спидуэллде, Саскачеван штатында, кейіннен оның отбасының тауық қорасына айналған жерде дүниеге келді. Он үш жыл бойы ол Канада батысына қоныс аударған соңғы буынның бір бөлігі ретінде, шамамен 250 адам тұратын оқшауланған қауымда өмір сүрді. Меннониттер сол кезде үйде төменгі неміс тілінде, ал шіркеуде стандартты неміс тілінде сөйлегендіктен, ол алты жасқа дейін ағылшын тілінде сөйлей алмады. Ол өзінің шаруашылығынан 5 шақырым жердегі кішкентай мектепке және Спидуэлл меннониттік бауырлар шіркеуіне қатысты. 1947 жылы ол отбасымен бірге Альберта штатының Коалдейл қаласына көшті. 1956 жылы Альберта университетінен бакалавр дәрежесін алды, содан кейін Штутгарт маңындағы Батыс Германиядағы Тюбинген университетінде Ротари Халықаралық стипендиясы бойынша оқыды. Германияда ол әдебиет және теологияны оқыды, сондай-ақ Англия, Австрия, Швейцария және Италияға саяхат жасады. 1962 жылы Виннипегтегі меннониттік бауырлар Киелі кітап колледжінен – қазіргі Канада меннониттік университетінен – теология бакалавры дәрежесін алды.

Мансап

Виннипегте ол меннониттік бауырлар хабаршысының редакторы болып жұмыс істеді. Ол өзінің даулы тұңғыш романы «Peace Shall Destroy Many» (1962) жарыланғаннан кейін қызметтен босатылды. Бұл кітап келесі онжылдықтарда меннониттік әдебиеттің жаңа толқынының бастауын берді. Вибе 1963 жылдан 1967 жылға дейін Индиана штатының Гошен қаласындағы Гошен колледжінде оқытты, содан кейін көп жыл бойы Эдмонтон қаласындағы Альберта университетінде дәріс берді. «Peace Shall Destroy Many» романынан басқа, Вибенің романдарына «Бірінші және маңызды шам» (1966), «Қытайдың көк таулары» (1970), «Үлкен аюдың азғырылуы» (1973), «Көйген ағаштар халқы» (1977), «Жабайы аулаушы» (1980), «Менің сүйікті жауым» (1983), «Бейтаныстарды ашу» (1994), «Бүкіл әлемнен тәтті» (2001) және «Қайтып келу» (2014) кіреді. Ол сонымен қатар әңгімелер жинағын, эсселерді және балалар кітаптарын жариялаған. 2006 жылы ол балалық шағы туралы естеліктер жинағын «Осы жердің: Бореалдық ормандағы меннониттік балалық шақ» деген атпен шығарды. Оның туындылары Прерия провинцияларындағы адамдардың дәстүрлері мен күресін, соның ішінде көшпенділердің, көбінесе меннониттердің және жергілікті халықтардың өмірін зерттейді. Вибе «Үлкен аюдың азғырылуы» (1973) және «Бейтаныстарды ашу» (1994) романдары үшін екі рет Governor General's Award for Fiction сыйлығына ие болды. Томас Кинг «Үлкен аюдың азғырылуы» туралы былай дейді: «Вибе белгілі бір тарихи кезеңдегі жергілікті халықтың қайғысын және эмоцияларын шеберлікпен бейнелейді. Вибе Канаданың жергілікті халықтармен толық келісімге келмегенін, әлі де аяқтауға тиіс мәселелер бар екенін көрсетеді». Вибе 1986 жылы Канада Корольдік қоғамының Лорн Пирс медалімен марапатталды. 2000 жылы ол Канада орденінің офицері атанды. 2003 жылы Вибе Гиллер сыйлығының қазылар алқасының құрамына кірді. 2023 жылы Guernica Editions басылымы Бьянка Лакоселяк өңдеген «Руди Вибе: Оның шығармалары туралы эсселер» жинағын жариялады, онда Вибеге арналған 20 мақала бар.

Жеке өмір

1958 жылы ол Тена Исаакқа үйленді, және олардан үш бала дүниеге келді.