Кіріспе
Riget (ағылшынша атауы: The Kingdom) – Ларс фон Триер мен Томас Гисласон жасаған даниялық абсурдтық, табиғаттан тыс қорқынышты мини-сериалдар трилогиясы. Копенгагендегі Rigshospitalet ауруханасының (, «Riget» лақап аты) нейрохирургиялық бөлімінде өтетін оқиғалар, әрбір эпизодта аурухананың ерекше қызметкерлері мен пациенттерінің таңғажайып және кейде табиғаттан тыс құбылыстарға тап болуы көрсетіледі. Сериал өзінің еңкейтілген юморымен, сөйлемейтін сепия түстерінің схемасымен және Даун синдромы бар ыдыс-аяқ жуушылар хорының болуымен ерекшеленеді, олар ауруханадағы есімсіз оқиғаларды егжей-тегжейлі талқылайды. Сериалдың басты әнін фон Триер өзі жазған. Төрт эпизодтан тұратын алғашқы серия 1994 жылдың қараша-желтоқсанында DR телеарнасында көрсетілді, одан кейін 1997 жылдың қарашасында Riget II сериясы эфирге ұшты. Фон Триердің режиссерлігімен және Нильс Ворселмен бірлесіп жазылған «Экзод» атты бес эпизодтан тұратын үшінші және соңғы серия 2021 жылы түсірілімге кірісті, 2022 жылдың қыркүйегінде Венеция кинофестивалінде және «Сериалдық кісі өлтірушілер» фестивалінде көрсетілді, ал 9 қазанда Viaplay стриминг платформасында Скандинавияда алғашқы екі эпизодымен премьераланды. Сериалдың премьерасы таңдалған аймақтарда 27 қараша мен 25 желтоқсан аралығында MUBI стриминг платформасында өтті. Фон Триер Дэвид Линчтің 1990 жылғы «Твин Пикс» телесериалы мен 1965 жылғы «Белфегор» француз мини-сериалын осы сериалға шабыт берген деп есептейді. «Патшалықтың» өзі американдық «Kingdom Hospital» сериалына түрткі болды, оны романда жазушы Стивен Кинг жасады; американдық нұсқасы 2004 жылдың наурыз-шілде айлары аралығында ABC телеарнасында көрсетілді, бірақ бір маусымнан кейін жабылды.
Riget (English title: The Kingdom) is a Danish absurdist supernatural horror miniseries trilogy created by Lars von Trier and Tómas Gislason. Set in the neurosurgical ward of Copenhagen's Rigshospitalet (, nicknamed "Riget", ), each episode of the show follows the hospital's eccentric staff and patients as they encounter bizarre and sometimes supernatural phenomena. The series is notable for its wry humor, its muted sepia colour scheme, and the appearance of a chorus of dishwashers with Down syndrome, who discuss in intimate detail the strange occurrences in the hospital. The main theme's song was written by von Trier himself. The first series of four episodes premiered from DR in November to December 1994, and was followed by a second series, Riget II, which aired in November 1997. A belated third and final series of five episodes directed by von Trier and written by von Trier with Niels Vørsel, entitled Exodus, began filming in 2021, was screened out of competition at the Venice Film Festival and at the Serial Killer festival in September 2022, and premiered in the Nordics on streaming platform Viaplay with the first two episodes on October 9. The series premiered in select regions between November 27 and December 25 on streaming platform MUBI. Von Trier has credited David Lynch's 1990 television series Twin Peaks and the 1965 French miniseries Belphegor as inspirations for the series. The Kingdom itself inspired an American series, Kingdom Hospital, developed by novelist Stephen King; the American version aired on ABC between March and July 2004, and was cancelled after a single season.
Кескіннің қысқаша мазмұны
Үшінші серияның әр эпизоды бірдей прологпен ашылады, ол Копенгагендегі Rigshospitalet ауруханасының "ағарту тоғандарының" орнында қалай салынғанын егжей-тегжейлі сипаттайды. Бұл аурухананың ресми мекенжайының көше атауында қайталанады, Блегдамсвеж, бірақ бұл сілтемелердің нақты мәні серияда ешқашан нақты талқыланбайды. Шоу спиритуалист пациент, Сигрид Друссе (Кирстен Рольфс), лифт шахтасында жылап жатқан қыздың даусын естігеннен кейін қабылдаумен басталады. Тергеу барысында Друссе қыздың ондаған жыл бұрын қайтыс болғанын, оның әкесі оның заңды емес екенін жасыру үшін өлтіргенін біледі. Рухты тыныштыққа бөлеу үшін Друссе қыздың денесін іздеп, ақырында аурухананың патология профессоры профессор Бондоның (Бэард Оу) кеңсесінде сақталған үлгілер банкасында табады. Осы уақытта Швециядан нейрохирургия бөліміне жаңадан тағайындалған нейрохирург Стиг Хелмер (Эрнст Хьюго Йергард) жас қызды тұрақты вегетативтік күйде қалдырған сәтсіз операция үшін өз жауапкершілігін жасыруға тырысады. Патолог доктор Палле Бондо (Бард Оу) бауыр қатерінен қайтыс болған адамның отбасын бауырын ауруханаға Бондоның зерттеулері үшін беруге көндіруге тырысады. (Шын мәнінде, Бондо оны трофей ретінде қалайды, өйткені бұл бұрын-соңды тіркелген екінші үлкен гепатосаркома.) Бондоның өтініші қабылданбаған соң, ол онкологиялық бауырын өзіне трансплантациялайды (ауру адам мүшелер донорлық нысанына қол қояды), сондықтан қатерлі ісік оның жеке меншігіне айналады және ауруханада сақталуы мүмкін. Басқа сюжет желілері арасында жас медицина студенті ұйқы зерттеу зертханасының меңгерушісі медбикеге тартылады, арбалы жедел жәрдем әр түн сайын пайда болып, жоғалады, жас дәрігер медициналық құралдардың қара нарығын басқарады және нейрохирург оның жындымен жүкті болғанын және оның құрсағындағы баланың қалыпты емес жылдамдықпен дамып жатқанын біледі. Әр эпизодта екі ыдыс жуушы (екеуі де Даун синдромымен ауырады) жертөледе Ригеттегі таңғажайып оқиғаларды талқылайды, ал Хелмер өзінің әйгілі сөзін айқайлайды: "Danskjävlar!" ("Danish scum" деп аударылады, бірақ сөзбе-сөз "Danish devils"). Үшінші серияда, Exodus, ұйқыда жүріп жүрген Карен Свенссон екінші серияның соңындағы электр қуатының өлімге ұшырауының салдарын тергеу үшін Rigshospitalet-те болады. Exodus сонымен қатар доктор Хельмер, Jr. (Микаэль Персбрандт), марқұм Стиг Хельмердің невротикалық ұлы және Ригет штабына жаңа қосылған адамды таныстырады. Хельмер-ға ауруханада әйел әріптесіне жыныстық қатынас жасағаны үшін сот ісін бастаумен қауіп төндіреді, ол 2-ші маусымдағы заңгердің ұлы, швед заңгерімен (Александр Скарсгард) кеңесуге мәжбүр болады, ол кейін дәрі қабылдап жұмысын жалғастырды. Фон Триер "Riget: Exodus" фильмінде жұмыс бастамас бұрын "барлық ескі фильмдерді" көрмеген және кейіпкерлерге назар аударған "ескі заттардан арылуға" тырысқан. Гхита Норби, Сорен Пильмарк, Питер Мигинд, Биргитт Рааберг, Лора Кристенсен және Удо Кир сияқты қайтып келген актерлерге Бодил Йоргенсен, Николас Бро, Ларс Миккельсен, Николай Ли Каас, Микаэль Персбрандт, Тува Новотный, Ида Энгфолл, Аста Август, Дэвид Денчик және Александр Скарсгард қосылды. Фон Триер сериалды түсіру кезінде "қиын уақыт" өткізді, өйткені ол түсіру кезінде Паркинсон ауруының әсерінен зардап шекті, бірақ актерлер "білмеді" деп үміттенді. Ол Австралия мен Жаңа Зеландияда Madman Entertainment's Directors Suite лейблінде, Ұлыбританияда Second Sight, ал АҚШ-та Koch Lorber Films-тен DVD-де қол жетімді.
Ағызатын
Бірінші екі серияның жаңадан қалпына келтірілген HD нұсқалары MUBI платформасында 13 қараша және 20 қараша күндері 2022 жылы тұңғыш рет көрсетілді; қалпына келтірілген сериялардың тұсаукесерінен кейін 27 қарашада «Exodus» фильмі де осы платформада тұңғыш рет көрсетілді.
Сыни қабылдау
Metacritic сайтында барлық үш маусым 9 сын-пікір бойынша 100-ден 77 салмақты орташа баллға ие.
I және II
Киносыншы Леонард Мальтин екі бөлімді театрлық нұсқасын қарап, оған төрт жұлдыздың үш жарымын берді және бұл фильді "өзінің барлығын көргенін ойлайтындар міндетті түрде көруі керек" деп атады. Микросериал болғанына қарамастан, "Сен өлер алдында көруің керек 1001 фильм" атты ең көп сатылған кітапта "медициналық қорқыныш эпопеясы" деп сипатталған. Оның мистикалық элементтері ереуіл мен сиқырлы болып бейнеленген.
Шығу
Rotten Tomatoes веб-сайтында үшінші маусымның мақұлдану рейтингі 21 шолу негізінде 86%, орташа бағасы 6,80/10. Сайттың сын пікірінде: "Жаңа көрермендер үшін әдеттегідей, ал Ларс фон Триердің жанкүйерлері үшін таныс және қызықты, 'Патшалық: Exodus' – ғарыштық қорқынышпен сіңген, библиялық деңгейде ақылға сыймайтын нәрсеге толы ерекше дәмділік". Exodus 2022 жылдың қыркүйегінде Венецияда өткен премьерасынан кейін сыншылар тарапынан жақсы қабылдады. Variety оны "шектен тыс" және "күлкілі" деп сипаттады, The Upcoming серияға 3/5 баға берді, оның "қара юморын" жоғары бағалады және ол "Ларс фон Триердің мансабына жасалған құрметтей сезіледі, Dogme 95 қозғалысын еске түсіретін тұрақсыз қолмен түсірілген кадрларға толы" деп атап өтті. The Guardian газеті серияны "көріністермен толы, қысқа эпизодтарда таныс беттермен безендірілген түс көру" деп атады, сондай-ақ "бір жағынан қызықты, бір жағынан бай, бірақ сюжеті бұрынғы оқиғаларға толыққанды байланысты" деді.
Америкалық бейімдеу
Қорқынышты романдар жазушысы Стивен Кинг 1997 жылы "Шырақ" телесериалының түсірілімі кезінде видео дүкенде Riget-тің бес сағаттық театрлық нұсқасын кездестірді және американдық бейімдеу үшін оның құқықтарын алуға дереу кірісті. Ол кезде құқықтар Колумбия Пикчерс компаниясына тиесілі болды, олар сериалды екі сағаттық театрлық фильм ретінде бейімдеуді жоспарлаған. Кинг Колумбиямен келіссөздер жүргізіп, ақырында құқықтарды "Құпия терезе, құпия бақ" повесіне (Колумбия 2004 жылы осыдан "Құпия терезе" көркем фильмін жасады) айырбастауға келісті. Кингтің "Kingdom Hospital" атты он үш бөлімді телесериалдық бейімделуі 2004 жылдың наурыз және шілде айлары аралығында ABC телеарнасында көрсетілді. Көбінесе түпнұсқа сериалдың сюжеттік желілерін тікелей бейімдеген "Kingdom Hospital" Мэн штатының Льюистон қаласындағы ауруханада өрбітіп, ол Азамат соғысынан бұрын салынған диірменнің орнында орналасқан. Көптеген кейіпкерлердің аттары олардың даниялық әріктестерінен алынған, мысалы, Сигрид Друссе – Салли Друсе, ал Стиг Хельмер – доктор Стегман болып өзгерді. Riget сюжетінен өзгешелік ретінде, американдық сериалда жаңа басты кейіпкер – комада жатқан науқас Питер Рикман енгізілді, ол Кингтің шағын фургонмен соқтығысқан тәжірибесінен шабыттандырылған, сондай-ақ сөйлейтін алып құмырсқашы, рух жетекшісі Анубис/Антубис та бар. Кинг пен оның әріптес жазушысы Ричард Дулинг екінші маусымға жоспар жасағанмен, рейтингтер маусым бойы төмендеді. "Желідегі үлкен өзгерістерден" кейін "Kingdom Hospital" мерзімі белгісіз тоқтатылды және екінші маусымға жаңартылмады.