Кіріспе

Мичигандағы арал. Солтүстік Маниту аралы (/m/æ/'n/ə/t/u/ MANətoo) Мичиган көлінде, Мичиган штатының Лелэнд қаласынан шамамен 19 шақырым (12 миль) батыс-солтүстікке қарай орналасқан. Оның ұзындығы шамамен 13 шақырым (8 миль), ені 6 шақырымнан асады, ал жағалау сызығының ұзындығы 32 шақырымды (20 миль) құрайды. Аралдың құрлық ауданы 57,876 км² (22,346 шаршы миль) және тұрғындары жоқ. Оның оңтүстік-батысында кіші Оңтүстік Маниту аралы жатыр.

Сипаттама

Солтүстік Маниту аралы кері тілінген тамшы пішіндес, қазіргі кезде орманды "тамшы" бөлігі Маниту көлін қоршап, ал тамшының "құйрығы" аралдың оңтүстік-шығыс ұшындағы құмды, ашық Диммикс мүйісіне қарай тарылады. Паром догы мен рейнджерлік станция аралдың орталық шығыс жағалауында, Маниту көлінің тікелей шығысында орналасқан. Арал Лиланау округіне қарасты және Ұйықтағы аюдың құмды жағалауы ұлттық паркінің құрамына кіреді, бірақ жағадан 10 шақырымнан астам қашықтықта жатыр. Паркке кіру билеті мен кемпинг ақысы талап етіледі. Аралға Лиландтан паром арқылы баруға болады, жеке су көліктеріне шектеулі тұрақ беріледі. Ұлттық парқ қызметіне қарасты көліктерден басқа, аралға дөңгелекті көліктерге рұқсат жоқ, сондай-ақ өлген еленді алып кетуге немесе қоқыс қаптарын тасымалдауға да рұқсат берілмейді. Рейнджерлік станция маңындағы арнайы орындардан басқа, аралда от жағуға тыйым салынған. Сондай-ақ, аталған аймақта тек бір су тікесі мен бір әжетхана бар.

1900 жылға дейін

Ожибве халқының аңызына сүйенсек, Маниту аралдары мен Ұйқыдағы аюдың құмдарының пайда болуы осылайша түсіндіріледі. Көп бұрын Мише Моква аюы мен оның екі баласы үлкен орман өртінен қашу үшін Висконсин жағалауынан Мичиган көлінен өтуге тырысты. Ана аю аман-есен көлден өтіп кетті, бірақ оның екі баласы, оның артынан тырысып жүзгенімен, Мичиган көлінде суға батып қайтыс болды. Көктің руы оларды құммен жауып, екі Маниту аралын жасады. Ал ана аю оның шағын балалары жағаға жеткенше мәңгілікке дейін күтіп жатыр – осы Ұйқыдағы аюдың құмдары. Көптеген археологтардың пікірінше, аралдың табиғи ресурстарының аздығы және материктегі ресурстардың көптігіне байланысты, аралдағы ежелгі тұрғындардың қоныстануы тек уақытша болған. Дегенмен, жергілікті американдықтардың іздері табылды және Мичиган штатындағы ең көне археологиялық орындардың бірнешесі осы жерде орналасқан. Олардың ішінде жеті нысан бар, көбінесе шығыс жағында. Бұл орындар шамамен б.з.д. 8000 жылдан 600 жылға дейінгі кезеңге жатады. Табылған заттар: тас және кременьтен жасалған құралдар, мыс ұңғы, керамикалық ыдыстар және каноэдың қалдықтары. Еуропалықтардың алғашқы қоныстары ағаш кесушілермен салынып, Ұлы көлдердегі ағашпен қыздырылатын кемелерді отынмен қамтамасыз еткен. Николас Пикард, шамамен, бірінші болып келген (1842 және 1846 жылдар аралығында). Пикардтың Солтүстік Манитуда ағаш кесуді бастағанда жері болғандығы туралы ешқандай жазба жоқ. Ағаш кесу станциясы алғаш Солтүстік Манитуде емес, Оңтүстік Манитуде құрылғаны белгілі болғанымен, көптеген саяхатшылар жазған естеліктерінде қай аралға барғанын нақты көрсетпеген. 150 жылдан асса, кейбір әңгімелерде "Манитус" аралына сапар жасағандардың қай аралға, Солтүстікке ме Оңтүстікке барғанын анықтау қиын, тіпті мүмкін емес. Мысалы, Маргарет Фуллердің 1843 жылғы "Көлдегі жаз" атты еңбегі, көбінесе Оңтүстік Манитуға жасаған сапарды баяндайды. Мичиган көлінің бойымен жүретін кемелер ағаш тиеу үшін аралдың шығыс және батыс жағында пирс салынды.

20 ғасыр

Ағашпен жұмыс істейтін бу кемелері қолданыстан шыққаннан кейін, аралда тағы бірнеше ағаш кесу кезеңдері болды – тікелей кеспе тақталар мен шикі ағаштар үшін. Басқаларының ішінде, батыс жағында Смит пен Халл операциясы (1906-1917), Питер Стормердің шығыс жағы мен солтүстік бөлігі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі пилорама (Елді мекендегі ескі доктан жақын жерде) және Мичиган көлінің қатты ағаш компаниясының пилорамасы, содан кейін шикі ағаш кесу жұмыстары жүргізілді. Смит пен Халл сонымен қатар "Manitou Limited" стандартты теміржолын пайдаланды, ол 12 шілде 1909 жылдан бастап екі Shay локомотивімен Крессенттен солтүстік-шығысқа қарай 8 мильдей қашықтыққа жүрді, 1915 жылға дейін, ағаш қоры таусылғанша. Кейбір арал тұрғындары алма мен шиені өсіріп, фермерлікпен айналысты; осы бау-бақшалардың қалдықтарын әлі де көруге болады. 1940 жылдардың соңынан 1960 жылдарға дейін аралдың көп бөлігіне иелік еткен Уильям Р. Ангелл қоры аңшыларды қабылдап, импортталған елендерді экономикалық ресурс ретінде пайдаланды. Қор елендердің көп санын коммерциялық тұз блоктарымен және Келлог компаниясы өндірген арнайы жеммен қолдады. Елендер аралдың орманды жерлерін тазалап, тіпті ең терең ормандарға да ашық, саябақ сияқты көрініс берді. Аралдың шығыс жағындағы "Тұрақ" ауданындағы белгіленген кемпингтер мен от орындарының жанында 4000 фут (1219 м) ұзындығындағы жарықтандырылған ұшу-қону жолағы аңшыларды тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың соңында аралдың шығыс жағында жазғы колония пайда болды. Чикаго қаласының табысты бизнесмендері коттедждер салды (олардың кейбіреулері "Коттедждер қатарында" сақталған). Ұлттық саябақтар қызметі бұрынғы АҚШ Өмірді сақтау станциясының (кейін АҚШ Жағалау күзеті) жерін иеленеді, онда Леланд қайығы кемпингке келгендерді түсіреді. Аралдың оңтүстік жағында 1896 жылы салынған, 1932 жылы автоматтандырылған, 1938 жылы тоқтатылған және 1942 жылы қиратылған маяк орналасқан. Қор аралдың көп бөлігін АҚШ үкіметіне сатқаннан кейін, жасанды жемнің болмауына байланысты елендердің саны азайды. Орман өсіп, көптеген ашық жерлер жойылып жатыр; бұрынғы ашық кеңістіктер тез арада орманмен жабылып жатыр. Қазір ондаған жылдар бойы өсіп-өне бергеннен кейін, елендерді көру өте қиын. 1950 жылдан кейін салынған барлық ғимараттар бұзуға немесе бұзылуға жаратылған. Маниту аралдарының ең сирек қоныстанған аралдарының бірі болғанымен, қоныстану кезеңінде алма және шие баулары егілген. Қазір тек ұлттық саябақ күзетшісі мен оны күтіп-ұстаушылар тұрады, аралдың бұрынғы тұрғындарының үйлері мен көптеген ғимараттары әртүрлі күйде қирап жатыр. Жаз айларында түрлі ғимараттар күшейтіліп бекітіледі. Аралдың оңтүстік-шығысында аралдың бұрынғы тұрғындарының бірінің зираты бар.

Бүгін

Маниту аралдарын 50-ден астам белгілі кеме қазасы қоршап тұр; олардың бірнешеуі танымал (және қорғалған) суға түсу орындары болып табылады. Аралда жолдар жүйесі бар, бұл аралдың асфальтталмаған жолдарының қалдықтары. Аралдың батыс жағында әлі де "ескі жолмен" – Smith & Hull ағаш кесу теміржолының жол төсегімен жүруге болады. Аралдың барлық жерінде далалық кемпингке рұқсат етіледі, сондай-ақ док маңындағы рейнджерлік станцияның жанында бірнеше белгіленген кемпинг алаңдары бар. Рейнджерлік станцияда сүзілген су бар, ал табиғи ішкі су көздері шектеулі. Маниту көлі деген үлкен көл бар, ол балық аулауға жарамды, ал Тамарак көлі қазір негізінен арша батпағына айналған. Аралдың солтүстік-батыс және оңтүстік-батыс жағында құмды төбелер орналасқан. Аралдағы сүтқоректілерге койот, бобр, аққұйрықты бұғы және шығыс чипмунк жатады. 2002 жылға дейін ракун популяциясы ауру салдарынан құрып кетті. Көптеген әнші құстар мен су құстарын көруге болады; ерекше атауға лайық – осы жерде ұялайтын сирек кездесетін құс. Адамның ұялау аймағына (Диммикс нүктесіне жақын) араласуы ұрпақ беруге зиян келтіреді. Сондықтан Диммикс нүктесі ауданы жыл сайын 1 мамырдан 15 тамызға дейін жаяу жүргіншілерге жабық. Көктемгі және жазғы ұялау маусымында аққабақ бүркіттерді жиі көруге болады. Аралда гадюлар көптеп таралған. Бұғы популяциясын бақылау үшін жыл сайын бұғы аулау маусымы өткізіледі.