Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль Ханукоглу (İsrael Hanukoğlu) – Түркияда туған израильдік ғалым. Қазір ол Ариэль университетінде биохимия және молекулалық биология саласының толық профессор және Израиль премьер-министрінің 1996–1999 жылдардағы ғылым және технология жөніндегі кеңесшісі болған. Ол Израиль ғылымы мен технологиясы туралы анықтамалықтың негізін қалаушы.
Israel Hanukoglu (İsrael Hanukoğlu) is a Turkish born Israeli scientist. He is a full professor of biochemistry and molecular biology at Ariel University and former science and technology adviser to the prime minister of Israel (1996–1999). He is founder of Israel Science and Technology Directory.
Бастауыш және орта мектептердегі білім беру
Израиль Ханукоглу Стамбул қаласындағы Шішілі Теракки лицейінде орта мектептің соңына дейін оқыды. Тоғызыншы сыныпта ол Стамбулдың Таксим ауданындағы Ататүрк ерлер лицейіне ауысып, 1969 жылы бітірді. Соңғы курста оқып жүргенде, ол Американың халықаралық білім беру бағдарламасы (AFS) стипендиясына ие болды. AFS студенті ретінде ол Висконсин штатының Дженсвилл қаласындағы Джозеф А. Крейг атындағы орта мектепте оқыды және 1970 жылы орта білім туралы диплом алды.
Israel Hanukoglu attended :tr:Şişli Terakki Lisesi in Istanbul until the end of junior high school. In ninth grade, he switched to Atatürk Erkek Lisesi in Taksim, Istanbul, graduating in 1969. In his senior year, he was selected for an American Field Service (AFS) International Scholarship. As an AFS student, he attended Joseph A. Craig High School in Janesville, Wisconsin, and received his high school diploma in 1970.
Жоғары оқу орны
Израиль Ханукоглу Иерусалимдегі Еврей университетінен биология және психология мамандықтары бойынша, сондай-ақ саяси ғылымды қосымша пән ретінде оқып, үздік дипломмен бітірді. Одан кейін Висконсин университетіне жоғары білім алуға түсіп, 1976 жылы профессор Гарри Караволас (Физиологиялық химия кафедрасы) және профессор Роберт В. Гой (Психология кафедрасы) бірлестігімен жүргізілген, пәраралық эндокринология және репродуктивті физиология бағдарламасы бойынша ғылым магистрі дәрежесін алды. Оның «Бүйрек үсті безінің митохондриялық стероидтік монооксигеназа жүйелерінде цитохром P 450-ге электрондық тасымалдау механизмі» тақырыбындағы докторлық диссертациялық зерттеуі профессор Колин Р. Джефкоаттың жетекшілігімен жүргізілді. Ол 1980 жылдың тамызында докторлық диплом алды.
Israel Hanukoglu received his undergraduate degree cum laude with double majors in biology and psychology and a minor in political science from the Hebrew University of Jerusalem. He then went to the University of Wisconsin–Madison for graduate studies and received his M. Sc. degree in 1976 in an inter disciplinary Endocrinology Reproductive physiology program, under the joint supervision of Prof. Harry J. Karavolas (Dept. of Physiological Chemistry) and Prof. Robert W. Goy (Dept. of Psychology). His Ph. D. thesis research on the "Mechanism of electron transport to cytochrome P 450 in adrenal cortex mitochondrial steroid monooxygenase systems" was carried out under the supervision of Prof. Colin R. Jefcoate. He received his Ph. D. diploma in August 1980.
Ғылымға қосқан үлесі
Профессор Ханукоглудың ғылыми еңбегі төменде сипатталған үш салаға бағытталған.
Prof. Hanukoglu's scientific work concentrated in three different areas outlined below.
Кератиндердің құрылымы
Ханукоглу молекулалық биология саласындағы мансабын Чикаго университетінің биохимия кафедрасында бастады (1980-1983 жылдары Элейн Фукспен бірге), онда ол цитоскелеттік ақуыздар – актин және альфа-кератиндерді кодтайтын кДНК-ны клондап, тізбектеп шығарды. Ол цитоскелет кератині отбасыларының алғашқы құрылымдарын анықтады және осы ақуыздардың ұзын спиральді домендерін болжады. Аминқышқылдарының тізбектерін компьютерлік талдау арқылы ол аралық жіпшелік ақуыздардың орталық таяқша доменінің үш қысқа байланыстырушы тізбекпен бөлінген төрт спиральді сегменттен тұратындығын болжады. Кейінгі кристаллографиялық зерттеулер бұл аралық жіпшелік ақуыздар құрылымының жалпы моделі екенін растады.
Hanukoglu's career in molecular biology started at the Department of Biochemistry of the University of Chicago (1980 1983 with Elaine Fuchs), where he cloned and sequenced cDNAs coding for cytoskeletal proteins, actin and alpha keratins. He elucidated the first structures of cytoskeletal keratin families, and predicted the long helical domains of these proteins. By computerized analysis of amino acid sequences he predicted that the central rod domain of intermediate filament proteins is composed of four helical segments separated by three short linker sequences. Later crystallographic studies have confirmed this as a general model for intermediate filament protein structure.
Стероидтық гормондарды синтездеу
Философиялық диссертациясының зерттеу барысында Израиль барлық стероидті тіндерде, оның ішінде бүйрек үсті безінің қабықшасында және репродуктивті органдарда стероид гормондарының синтезіндегі бірінші қадамды катализдейтін митохондриялық ферменттерді бөліп алды. Стероидгенездің бірінші қадамы екі қосымша белокты қамтитын электрондық тасымалдау тізбегі арқылы NADPH-тан P450 типті ферментке (P450scc) электрондардың берілуіне байланысты. Бұл белоктар митохондрияның ішкі мембранасында орналасқан. Израиль бұл жүйені өзі тазартып алған белоктарды пайдаланып қайта құрастырды, белоктар арасындағы электрондық тасымалдау процесін сипаттады және осы күрделі жүйенің динамикалық мінез-құлқын дәл модельдейтін кинетикалық модель құрды. Содан кейін ол осы ферменттерді кодтайтын гендерді және кДНК-ны клондауға кірісті. Оның зертханасы митохондриялық P450 жүйесінің электрондық тізбегіндегі бірінші фермент – адренодоксин редуктазаны кодтайтын кДНК-ны және генді алғаш клондады. Адренодоксин редуктазаның тізбегі мен құрылымдық талдауы арқылы Израиль электрон доноры және акцепторы коферменттері – NADPH және FAD үшін байланыс орындарын анықтады. Адренодоксин редуктазаның кристалдық құрылымын анықтау Израильдің кофермент байланыс орындарын анықтағанын растады. Эукариоттардағы осы ферменттің филогенезін талдау NADP байланыс орны тізбегінің қатаң сақталуын көрсетті. Стероидті тіндерде антиоксиданттардың деңгейі өте жоғары болғандықтан, Израиль P450 жүйелерінің электрондарды жоғалтып, оттегі радикалдарын өндіруі мүмкін деген күдікке келді. Ол бұл мәселені зерттеді және митохондриялық P450 жүйелерінің әрекеті кезінде ағып жатқан электрондар реактивті оттегі түрлерін тудыратынын көрсетті. Оның зерттеулері сондай-ақ сиырдың жұмыртқалық безінде антиоксиданттардың деңгейі стероидгенезбен үйлесімді реттелетінін көрсетті. Бұл саладағы оның басқа жұмыстарына кортикотропиннің (ACTH) бүйрек үсті безінің қабықшасында стероид гормонының синтезін реттеудегі әрекет механизмын, ауру жағдайларында бүйрек үсті безінің стероидтік қабілетін реттеуді және ACTH рецепторының клондалуын және құрылымын анықтау кіреді. Осы салада Израиль 1991 жылы Иерусалимде молекулалық стероидгенез бойынша алғашқы халықаралық симпозиумды ұйымдастырды, ол осы салада маманданған ғалымдар үшін халықаралық симпозиумдардың үздіксіз сериясының бастауы болды.
During his Ph. D. thesis research, Israel isolated the mitochondrial enzymes that catalyze the first step in the synthesis of steroid hormones in all steroidogenic tissues, including the adrenal cortex, and the reproductive organs. The first step of steroidogenesis is dependent on the transfer of electrons from NADPH to a P450 type enzyme (P450scc) via an electron transfer chain that includes two additional proteins. These proteins are located on the inner mitochondrial membrane. Israel reconstituted this system using proteins he purified, characterized the process of electron transfer between the proteins, and built a kinetic model that simulated precisely the dynamic behavior of this complex system. He then set out to clone the cDNAs and the genes that code for these enzymes. His lab was the first to clone the cDNAs and the gene coding for adrenodoxin reductase the first enzyme in the electron transfer chain of the mitochondrial P450 system. By sequence and structural analyses of adrenodoxin reductase, Israel identified its binding sites for the electron donor and acceptor coenzymes, NADPH and FAD. Elucidation of the crystal structure of adrenodoxin reductase further verified Israel's identification of the coenzyme binding sites. Analysis of the phylogeny of this enzyme in eukaryotes showed that the NADP binding site sequence is strictly conserved. As the steroidogenic tissues have very high levels of antioxidants, Israel suspected that the P450 systems may leak electrons producing oxygen radicals. He examined this issue and showed that indeed, electrons that leak during the action mitochondrial P450 systems generate reactive oxygen species. His studies also showed that in bovine ovary, levels of antioxidants are coordinately regulated with steroidogenesis. His other work in this field includes elucidation of the mechanism of action of corticotropin (ACTH) in regulating steroid hormone synthesis in the adrenal cortex, regulation of adrenal steroidogenic capacity in disease states, and the cloning and elucidation of the structure of ACTH receptor. In this field, Israel organized the first International Symposium in Molecular Steroidogenesis in Jerusalem in 1991 which served as the cornerstone for a continuing series of international symposia for scientists who specialize in this field.
Эпителиялық натрий арнасы (ENaC)
Израильдің ағасы, профессор Аарон Ханукоглу (Тель-Авив университеті, Саклер медициналық мектебі және Э. Вольфсон медициналық орталығы) клиникалық тәжірибесінде I типті псевдогипоальдостеронизм (ПГА) деп аталатын тұқым қуалайтын аурудың екі тәуелсіз синдромын анықтады. Осы жаңалықтан кейін ағайындылар ПГА-ның ауыр түрінің молекулалық негізін түсіну үшін бірлесіп жұмыс істеуді жалғастырды. Қосымша зертханалардың қатысуымен жүргізілген бірлескен зерттеулер нәтижесінде Ханукоглу ағайындылары I типті псевдогипоальдостеронизмнің ауыр түрлерінің себебі эпителиялық натрий (Na+) каналының (ENaC) ақуыздық бөлімшелерін кодтайтын үш гендегі (SCNN1A, SCNN1B және SCNN1B) мутациялар екенін анықтады. Бұл зерттеулер ENaC-тің адам организмінде қан көлемін және қан қысымын реттеуде маңызды рөл атқаратынын анықтауға да көмектесті. Осы зерттеулерден кейін Ханукоглу ағайындылары ENaC-тің құрылымын және қалыпты және мутацияланған бөлімшелерден құралған түрінің жұмыс істеу механизмін зерттеуге көшті. Олардың талдаулары псевдогипоальдостеронизмнің ауырлығындағы айырмашылықтар генетикалық мутациялардың түрлерімен байланысты екенін көрсетті. ENaC бөлімшелерінің құрылымын зерттеу нәтижесінде белоктың мембранаға тасымалдануына және жасушадан тыс Na+ иондарын реттеуге жауапты зарядталған аминқышқылдар мен аймақтар анықталды. ASIC және ENaC зерттеулерін жан-жақты қарастырған профессор Ханукоглу ASIC және ENaC типті каналдар арасындағы негізгі ұқсастықтарды атап көрсетті. Тіндер мен жасушалар ішінде ENaC-тің орналасқан жерін анықтау үшін Ханукоглудың зертханасы жасушадан тыс ENaC бөлімшелеріне қарсы поликлоналдық антиденелер жасады. Бұл антиденелер ENaC-тің жасуша ішіндегі орналасуын жоғары дәлдікпен визуализациялауға мүмкіндік берді және қозғалмалы кірпікшелері бар барлық жасушаларда ENaC кірпікшелерде орналасқанын анықтады. Бұл зерттеулер ENaC әйелдердің репродуктивтік және тыныс алу жүйесіндегі қозғалмалы кірпікшелері бар жасушалардың ішкі бетіндегі сұйықтық деңгейін реттеуде маңызды рөл атқаратынын көрсетті. ENaC бөлімшелері мутацияланған жүйелік псевдогипоальдостеронизммен ауыратын пациенттер, әсіресе ыстық климатта термен бірге көп мөлшерде тұз жоғалтуы мүмкін. Терінің барлық қабаттары мен эпидермалық қосымшаларын зерттеу нәтижесінде эпидермалық қабаттардағы кератиноциттерде ENaC кеңінен таралғандығы анықталды. Дегенмен, эккрин тер бездерінде ENaC осы бездердің түтікшесіне ашық жатқан жасушалардың апикальды мембранасында орналасқан. Қосымша байқауларға сүйене отырып, олар эккрин бездерінің тер түтікшелерінде орналасқан ENaC тер секрециясынан Na+ иондарын сіңіруге жауапты екенін қорытындылады. Бұл Na+ иондарын қайта сіңіру тердегі тұз концентрациясын төмендетіп, ыстық климатта термен бірге тұз жоғалтудың алдын алады. 2003 жылдан 2008 жылға дейін Молекулалық биология кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды. 2018 жылы "Молекулалық биология және генетика" саласындағы рецензенттердің алдыңғы 1%-іне кіргені үшін және әлемдік рейтингте 22-орынға ие болғаны үшін Publons Peer Review Award сыйлығын алды. 1995 жылы Ханукоглу "Күшті Израиль үшін профессорлар" ұйымының төрағасы болып сайланды. Бұл ұйым "Израиль мемлекетінің қауіпсіздігі және еврейлік сипаты туралы ортақ алаңдаушылықпен біріккен ғалымдардың партиялық емес ұйымы" деп сипатталды. 1996 жылдан 1999 жылға дейін Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхудың ғылыми кеңесшісі болды. Ханукоглу "Херут – Ұлттық қозғалыс" тізімінде құрметті кандидат ретінде тіркелді. 2003 жылы Ришон Ле-Цион қаласының мэрі еврей Нобель сыйлығы лауреаттары бульварының құрылысы үшін ғылыми кеңесші болып тағайындалды. 12 жыл бойы (1996-2008 жж.) Ariel Center for Policy Research атқарушы кеңесінің негіздеуші мүшесі болды. Ұсынылған талдаулар "Обама мырзаның Ұзақ формадағы туу туралы куәлігі – жалған, жасалған және қойылған құжат екеніне еш күмән жоқ" деп мәлімдеді.
In his clinical work as an endocrinologist, Israel's older brother, Prof. Aaron Hanukoglu (Tel Aviv University, Sackler Medical School and E. Wolfson Medical Center), identified that a hereditary disease named pseudohypoaldosteronism (PHA) type I encompasses two independent syndromes. Following this discovery the two brothers continued their collaboration to understand the molecular basis of the severe form of PHA. By their collaborative work that also included additional labs, the Hanukoglu brothers discovered that the severe forms of pseudohypoaldosteronism type I result from mutations in three genes (SCNN1A, SCNN1B, and SCNN1B) that encode for protein subunits of the Epithelial sodium (Na+) channel (ENaC). These studies also helped establish that ENaC is the principal channel involved in blood volume and blood pressure regulation in humans. Following these studies, the Hanukoglu brothers directed their attention to understand the structure and function of ENaC assembled from normal and mutated subunits. Their analyses showed that the phenotypic variations in the severity of pseudohypoaldosteronism are associated with the types of genetic mutations. Their work on the structure of ENaC subunits led to the identification of charged residues and regions responsible for transport of the protein to membrane and for regulation of extracellular Na+ ions. In an extensive review of studies on ASIC and ENaC, Prof. Hanukoglu has summarized the major similarities between ASIC and ENaC type channels. To define the sites of localization of ENaC in tissues and within cells, Hanukoglu's laboratory generated polyclonal antibodies against extracellular ENaC subunits. These antibodies for the first time permitted visualization of intracellular localization of ENaC at high resolution and led to the discovery that in all cells with motile cilia ENaC is located on cilia. These studies establish that ENaC is an important regulator of fluid level in the luminal side of cells with motile cilia in the female reproductive and respiratory tract. Systemic pseudohypoaldosteronism patients with mutated ENaC subunits may lose significant amount salt in sweat especially at hot climates. In a comprehensive study examining all the layers of skin and epidermal appendages, they found a widespread distribution of ENaC in keratinocytes in the epidermal layers. Yet, in the eccrine sweat glands, ENaC was localized on the apical cell membrane exposed to the duct of these sweat glands. Based on additional observations, they concluded that the ENaC located on the eccrine gland sweat ducts is responsible for the uptake of Na+ ions from sweat secretions. This recycling of Na+ reduces the concentration of salt in perspiration and prevents the loss of salt at hot climates via perspiration. He served as the Chairman of the Molecular Biology Department from 2003 to 2008. In 2018, he received Publons Peer Review Award for placing in the top 1% of reviewers in "Molecular Biology and Genetics" with a global rank of 22nd. In 1995, Hanukoglu was elected as the Chairman of the Professors for a Strong Israel, a self described "non partisan organization of academics united by a shared concern for the security and the Jewish character of the State of Israel." From 1996 to 1999 he served as the science adviser to the prime minister of Israel Benjamin Netanyahu. Hanukoglu was placed as an honorary candidate on the Herut – The National Movement list. In 2003 he was appointed as the scientific advisor to the mayor of Rishon LeZion for establishing the Jewish Nobel Laureates Boulevard. For 12 years (1996 2008), he served as a founding member of the Ariel Center for Policy Research executive board. The analyses presented asserted that "without a doubt that the Long Form Birth Certificate of Mr. Obama is a fabricated, fake and forged document."