Кіріспе
Израильдік инженер-электрик және бизнес-жүргізуші Дов Фрохман (ивритше: דב פרוהמן, сондай-ақ Дов Фрохман Бентчковский; 28 наурыз 1939 жылы туған) – Израильдік инженер-электрик және бизнес-жүргізуші. Intel корпорациясының бұрынғы вице-президенті, ол өшірілетін қайта бағдарламаланатын жадты (EPROM) ойлап тапқан және Intel Israel компаниясын құрған және оның алғашқы бас директоры болған. Ол сонымен қатар Роберт Ховардпен бірлесіп "Лидерлік қиын жолмен" (Jossey-Bass, 2008) кітабының авторы.
Dov Frohman (Hebrew: דב פרוהמן, also Dov Frohman Bentchkowsky; born March 28, 1939) is an Israeli electrical engineer and business executive. A former vice president of Intel Corporation, he is the inventor of the erasable programmable read only memory (EPROM) and the founder and first general manager of Intel Israel. He is also the author (with Robert Howard) of Leadership the Hard Way (Jossey Bass, 2008).
Өмірбаян
Дов Фроман 1939 жылғы наурыз айында Амстердамда дүниеге келді, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға бес ай бұрын. Оның ата-анасы Абрахам мен Фейга Фроман, Польша еврейлері, 1930 жылдардың басында Польшадағы антисемитизмнің күшеюінен қашу үшін Нидерландыға эмиграциялаған. 1942 жылы, Нидерландыға неміс басқыншылығынан кейін және Голландиядағы еврей қауымына нацистердің ықпалы күшейгенде, оның ата-анасы баласын голландтық қарсылық қозғалысындағы таныстарына тапсыруға шешім қабылдады. Олар оны Ван Тилборгтарға орналастырды, олар Бельгия шекарасына жақын Солтүстік Брабант аймағындағы Спранг-Капель ауылында тұратын ортодоксал христиан шаруа отбасы еді. Ван Тилборгтар Фроманды соғыс аяқталғанға дейін жасырып қалды. Оның ата-анасы Холокост кезінде қаза тапты. Соғыстан кейін Израильдегі туыстарымен табысқан Фроман, еврей мемлекеті құрылғаннан кейін, 1949 жылы Израильге көшіп келгенге дейін, соғыста қаза тапқан еврей балалары үшін арналған жетімханаларда бірнеше жыл өтті. Туыстары оны асырап алды, ол Тель-Авивте өсті және Израиль армиясында қызмет етті. 1959 жылы ол Израиль Технион технологиялық институтына электр инженериясын оқуға түсті. 1963 жылы Технионды бітіргеннен кейін Фроман АҚШ-қа магистрлік және докторлық диссертациясын қорғауға, Калифорния университетіне (Беркли) барды. 1965 жылы магистр дәрежесін алғаннан кейін ол Fairchild Semiconductor компаниясының ғылыми-зерттеу зертханаларында жұмыс істеді.
EPROM-ты әзірлеу
1969 жылы Ph.D. диссертациясын қорғағаннан кейін, ол бұрынғы Fairchild компаниясының менеджерлері Гордон Мур, Роберт Нойс және Эндрю Гроувтың ізімен өткен жылы құрылған Intel корпорациясына көшті. 1970 жылы Фроман Intel компаниясының алғашқы өніміндегі ақауды жою барысында EPROM тұжырымдамасын жасады – бұл бірінші ұшпайтын жартылай өткізгіш жад, оны өшіруге және оңай қайта бағдарламалауға болатын. Ол кезде жартылай өткізгіш жадтың екі түрі болды. Кездейсоқ кіру жады (RAM) чиптерін бағдарламалау оңай болған, бірақ чип қуат көзінен ажыратылғанда зарядын (және чипте сақталған ақпаратты) жоғалтатын. Өнеркәсіптік терминологияда RAM чиптері тұрақсыз деп есептелді. Ал, тек оқуға арналған жад (ROM) чиптері ұшпайтын – яғни, чипте сақталған ақпарат өзгермейтін және тұрақты болатын. Бірақ ROM жадын бағдарламалау процесі уақытты көп алатын және қиын болды. Әдетте, деректер зауытта "жабыстырылуы" керек еді: "маскалау" деп аталатын арнайы процесс арқылы физикалық түрде чипке енгізілуі керек, бұл әдетте бірнеше аптаға созылатын. Ал бағдарламаланғаннан кейін ROM чипіндегі деректерді өзгерту мүмкін емес еді. EPROM ұшпайтын және қайта бағдарламаланатын жад болатын. Ол флэш-жад технологиясын дамытуға қадам салды. EPROM жеке компьютер индустриясында да маңызды жаңалық болды. Intel-дің негізін қалаушы Гордон Мур оны "микрокомпьютер индустриясының дамуында микропроцессордың өзінен де маңызды" деп атады. Ол 1980-ші жылдардың соңына дейін Intel-дің ең табысты өнімі болып қала берді.
Израильдік ақпарат
EPROM-ды ойлап тапқаннан кейін Фроман Intel-ден шығып, Ганадағы Кумасидегі Ғылым және технология университетінде электр инженериясын оқытуға кетті. Ол 1973 жылы Intel-ге қайтып келді, бірақ оның басты мақсаты Израильге оралып, онда жоғары технологиялық зерттеулер орталығын құру болатын. 1974 жылы ол Intel-ге Хайфада шағын чип дизайны орталығын құруға көмектесті – Intel-дің АҚШ-тан тыс алғашқы орталығы. Израильге оралғаннан кейін Фроман Иерусалимдегі Еврей университетінің қолданбалы ғылымдар мектебінде сабақ берді және Intel-де консультант ретінде жұмыс істеді. 1985 жылы Израиль үкіметімен Иерусалимде жартылай өткізгіш зауытын құру бойынша келіссөздер жүргізілгеннен кейін, Intel-дің АҚШ-тан тыс алғашқы зауыты, ол Еврей университетінен кетіп Intel Israel компаниясының бас директоры болды. 1991 жылы Бірінші шығанақ соғысы кезінде, Ирак Израильге Scud зымырандарымен шабуыл жасағанда, Фроман Израильдің азаматтық қорғаныс басқармасының барлық емес маңызды бизнесті жабу туралы ұсынысына қарамастан, Intel Israel-ді ашық ұстады. Нәтижесінде Intel Israel соғыс кезінде ашық қалған елдегі санаулы компаниялардың бірі және жалғыз өндіріс кәсіпорны болды. Фроман соғыс кезіндегі тәжірибесін Гарвард Бизнес Шығару журналында жариялады. 1995 жылы ол Intel-дің Израильде екінші жартылай өткізгіш фабрикасын құру жөніндегі күш-жігерін басқарды, ол Негев шөлінің шетіндегі Израильдің оңтүстігіндегі Кириат-Гат қаласында орналасқан. Бүгінде Intel Israel корпорацияның сымсыз технологиялар бойынша жаһандық зерттеу және әзірлеме орталығы болып табылады. Ол компанияның Centrino мобильді есептеу технологиясын, ноутбуктерді және жетілдірілген микропроцессор өнімдерін жасады. Бұл сонымен қатар чип өндірісінің ірі орталығы болып табылады. 2008 жылы компания Кириат-Гат қаласында екінші жартылай өткізгіш фабрикасын ашты – 3,5 миллиард долларлық инвестиция, онда жеті мың адам жұмыс істейді. 2007 жылы Intel Israel-дің экспорты 1,4 миллиард долларды құрады, бұл Израильдің электроника және ақпарат өнеркәсібінің жалпы экспортының шамамен 8,5 пайызын құрады. Фроман 2001 жылы Intel-ден зейнетке шықты.
Марапаттар мен мойындау
1982 жылы Фроман қатты күйдегі құрылғылар саласындағы еңбегі үшін IEEE Джек Мортон сыйлығының иегері атанды. 1991 жылы инженерлік саласындағы толық ғылымдар бойынша Израиль сыйлығымен марапатталды. 2008 жылы IEEE-нің Эдисон медалін алды, бұл электр инженерия саласындағы ұзақ және еңбекті жемісті қызметі үшін берілді. 2009 жылы Ұлттық өнертапқыштар даңқы залына енгізілді. 2018 жылы Компьютер тарихы музейінің құрметті мүшесі болды. Ол сондай-ақ Израиль ғылымдары мен гуманитарлық ғылымдар академиясының мүшесі.