Кіріспе

Үндістандағы Зиро қаласы – Үндістанның Аруначал Прадеш штатындағы Төменгі Субансири ауданының орталығы және аудандық бас кеңсесі. Ол Апатани мәдени ландшафты үшін ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне үміткерлер тізіміне енген. Қаланың экономикалық қызметтің орталығы және әкімшілік кеңселер орналасқан бөлігі Хаполи деп аталады, ал Апатани тайпасы оны "Хао Полянг" деп біледі. Зиро штатының астанасы Итанагардан 115 шақырым, Ассам штатындағы Солтүстік Лахымпурдан 112 шақырым және Нахарлагун теміржол стансасынан 96 шақырым қашықтықта орналасқан. Зиро қаласында Үндістан Әуе Күштерінің әуежайы бар. Биіктігі 1688 метрден (5538 фут) 2438 метрге (8000 фут) дейін жетеді. Жазғы салқын ауа райы – оның ең басты тартымдылығы. Зиро қарағайлы төбелерімен және күріш далаларымен әйгілі. Зиро Апатани тайпасының мекені.

Жол

Зиро штаттың астанасы Итанагардан шамамен 115 км қашықтықта орналасқан. Жақсартылған Ходж Потин тас жолымен, NH 229 арқылы жолмен саяхаттағанда шамамен үш жарым сағатқа, ал Ассам бағытымен 150 км-ге жуық уақыт алады.

Темір жол

Зиродан ең жақын теміржол станциясы Аруначал-Ассам шекарасына жақын Нахарлагун қаласында орналасқан, ол Зиродан шамамен 100 км қашықтықта.

Ауа

Зироға ең жақын әуежай – Зиро әуежайы, ол Үндістан Әуе Күштерінің алдыңғы қатарлы қону алаңы (ALG) болып табылады, сонымен қатар Alliance Air компаниясы да рейс жасайды. Зиро қаласынан шамамен 6 км қашықтықта орналасқан. Зироға жақын маңызды әуежайлардың арасында Ассам штатындағы Солтүстік Лахымпур (116 км) және Итанагар (133 км) бар.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Зиро қаласының халқы 12 806 адамды құрады. Халықтың 50 пайызы еркектер, 50 пайызы әйелдер. Зиро халқының 17 пайызы 6 жасқа дейінгі балалар.

Тілдер

2011 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша, Зиро ауданында апатани тілі ең көп таралған тіл болып табылады, оны 10 867 адам қолданады. Одан кейін бенгал тілінде 1 104, ассам тілінде 752, непали тілінде 746, бходжпури тілінде 728 және хинди тілінде 395 адам сөйлейді.

Апатани мәдениеті

Апатани тайпасының Аруначал Прадеш және Үндістанның басқа тайпаларынан ерекшеленетін бірнеше ерекше белгілері бар. Осы ерекше белгілердің кейбірі:

(А) Апатанилер тұрақты суармалы күріш өсірумен айналысады, ал басқа тайпалар жом өсіру деп аталатын көшіру-қоныс шаруашылығын жүзеге асырады. (Б) Апатанилер тұрақты суармалы жерлерді өңдейді, ал басқа тайпалар орманды өртеу арқылы құрғақ жерлерді өңдейді. (С) Апатани тайпасы бұрын бетке татуировка салу өнерін қалыптастырған.

ЮНЕСКО-ның әлемдік мәдени мұралары

Төменгі Субансири ауданындағы Зиро аңғарындағы Апатани мәдени ландшафты және Батыс Каменг ауданындағы Тембанг дзонг ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге үміткер нысандардың алдын ала тізіміне қосылды. Аруначал Прадеш штатының үкіметі осы екі орынды ЮНЕСКО-ның толық тізіміне енгізу мақсатында сақтау жұмыстарын жүргізуде. Апатани мәдени ландшафты 1058 шаршы километрлік үстірттің 32 шаршы километрін құрайтын өңделетін жерлерді қамтиды. Ғасырлар бойы осы аймақта тұрып келе жатқан Апатани тайпасы экологиялық тұрақтылықты сақтай отырып, өмір асыруымен танымал. Тембанг дзонг – Монпа тайпасының 3,2 акр жерді алып жатқан бекінілген ауылы. Төменгі Субансири ауданындағы орташа сауаттылық деңгейі 85,52% құрайды, оның ішінде еркектердің сауаттылығы 89,81%, ал әйелдердің сауаттылығы 81,26%. 2011 жылғы халық санағы мәліметтеріне сәйкес, Төменгі Субансири ауданының халқының 84,58% ауылдық жерлерде тұрады. Төменгі Субансири ауданының ауылдық аймақтарындағы сауаттылық деңгейі 72,27% құрайды. Бірақ, жалпы сауаттылық көрсеткіші 74,35% болып, Аруначал Прадеште екінші орында тұр, тек Итанагар қаласы орналасқан Папумпаре ауданы ғана одан жоғары.