Почтовые открытки: тарихы мен дамуы

Кіріспе

Пошталық қағаз түрлері

Пошта карточкасы немесе ашық хат – әдетте тікбұрышты, қалың қағаз немесе жұқа картоннан жасалған, конвертсіз жазу және поштамен жіберуге арналған қағаз. Тік төртбұрышты емес пішіндер де қолданылуы мүмкін, бірақ олар сирек кездеседі. Кейбір елдерде ашық хатты хаттан арзан бағамен жіберуге болады. Марка коллекционерлері ашық хаттарды (пошта маркасы қажет болатын) және пошта карточкаларын (пошта маркасы алдын ала басылған) ажыратады. Ашық хаттарды әдетте жеке компания, жеке тұлға немесе ұйым басып шығарып, сатады, ал пошта карточкаларын тиісті пошта органы шығарады (көбінесе алдын ала басылған пошта төлемімен). Жеке адамдар үшін оңай және жылдам байланыс құралы ретінде олар өте танымал болды. 2002 жылы бір ашық хат рекордтық 31 750 фунт стерлингке сатылды. Алғашқы коммерциялық карточканы 1861 жылы Филадельфиядан Джон П. Чарлтон жасады, ол жеке пошта карточкасына патент алып, құқықтарын Хаймен Липманға сатты. Липманның әсем шекарасы бар пошта карточкалары «Липманның пошта карточкасы» деп сатылды. Ол бір жағын адресатының мекенжайы үшін, екінші жағын қысқа хабарлама үшін қалдыруды ұсынды. 1871 жылы Бельгия, Канада, Дания, Финляндия, Нидерланды, Норвегия және Швеция өздерінің пошта карточкаларын енгізді. Берн шарты АҚШ-та 1875 жылы ратификацияланды. Бұл суретті ашық хаттардың алғашқы үлгілері болғанымен, оларда маркаға орын болмады және олар конвертсіз жіберілгеніне ешқандай дәлел жоқ. Германияда Ольденбург қаласындағы кітап сатушы Август Шварц суретті ашық хатты ойлап тапқан адам ретінде танылады. 1870 жылдың 16 шілдесінде ол Франко-пруссия соғысының басталуын білдіретін, зеңбірек ұстаған адамның суреті бар пошталық хабар карточкасын жіберді. Келесі жылы Венадан суреті естелік ретінде пайдаланылған алғашқы суретті ашық хат жіберілді. Бірінші жарнамалық карточка 1872 жылы Ұлыбританияда, ал алғашқы неміс карточкасы 1874 жылы пайда болды. Жеке жарнамалық карточкалар 1873 жылдан бастап АҚШ-та пайда бола бастады және бір центтік арнайы пошта бағасына ие болды. 1898 жылдың мамыр айында АҚШ үкіметі жеке карточкалар үшін пошта бағасын екі центтен бір центке төмендеткеннен кейін жеке ашық хат индустриясының өркендеуіне жағдай жасалды. Осы кезеңдегі көптеген ашық хаттар жіберілмей, коллекционерлер тікелей сатып алды. Карточкалар әлі де үгіт тарату және әскерлердің рухын көтеру үшін пайдалы болды.

A postcard or post card is a piece of thick paper or thin cardboard, typically rectangular, intended for writing and mailing without an envelope. Non rectangular shapes may also be used but are rare. In some places, one can send a postcard for a lower fee than a letter. Stamp collectors distinguish between postcards (which require a postage stamp) and postal cards (which have the postage pre printed on them). While a postcard is usually printed and sold by a private company, individual or organization, a postal card is issued by the relevant postal authority (often with pre printed postage). As an easy and quick way for individuals to communicate, they became extremely popular. In 2002 the postcard sold for a record £31,750. The first commercially produced card was created in 1861 by John P. Charlton of Philadelphia, who patented a private postal card, and sold the rights to Hymen Lipman, whose postcards, complete with a decorated border, were marketed as "Lipman's Postal Card". He proposed that one side would be reserved for a recipient address, and the other for a brief message. The year 1871 saw Belgium, Canada, Denmark, Finland, the Netherlands, Norway, and Sweden introduce their own postals. The Treaty of Bern was ratified in the United States in 1875. While these are certainly the first known picture postcards, there was no space for stamps and no evidence that they were ever posted without envelopes. In Germany, the bookdealer August Schwartz from Oldenburg is regarded as the inventor of the illustrated postcard. On July 16, 1870, he mailed a post correspondence card with an image of a man with a cannon, signaling the looming Franco Prussian war. In the following year the first known picture postcard in which the image functioned as a souvenir was sent from Vienna. The first advertising card appeared in 1872 in Great Britain and the first German card appeared in 1874. Private advertising cards started appearing in the United States around 1873, and qualified for a special postage rate of one cent. The stage was now set for private postcard industry to boom, which it did once the United States government changed the postage rate for private cards from two cents to one in May 1898. Many postcards from this era were in fact never posted but directly acquired by collectors themselves. Cards were still useful for propaganda, and for boosting troop morale.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең (1918 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Соғыстан кейін пошта карточкаларын шығару әртүрлі стильде болса да жалғасты. Пошта карточкаларына деген сұраныс азайды, әсіресе телефон пайдалану жиілеген сайын. Талғамдар өзгергендіктен, баспагерлер көрікті жерлер, юмор және сәнге көбірек назар аудара бастады. 2007 жылға қарай әлеуметтік желілердің танымалдылығы артып, 2017 жылы J Salmon Ltd сияқты көп жылдар бойы жұмыс істеген баспаханалардың жабылуына әкеп соқты.

Үндістан

1879 жылы шілдеде Үндістан поштасы Британдық Үндістанның бір жерінен екінші жеріне жіберілетін тоқсан анналық почта карточкасын енгізді. Бұл – сол кезге дейін үнді халқына ұсынылған ең арзан пошта түрі болды және үлкен сәттілікке ие болды. Үндістанды қамтитын ірі пошта жүйесінің құрылуы, бұрын-соңды болмаған поштаға қолжетімділікті қамтамасыз етті: почта карточкасындағы хабарлама елдің бір бөлігінен екінші бөлігіне (көбінесе жақын жерде пошта бөлімшесі жоқ нақты мекенжайға) қосымша төлемсіз жіберілуі мүмкін болды. 1880 жылдың сәуір айында мемлекеттік қажеттерге арналған почта карточкалары, ал 1890 жылы – жауапты почта карточкалары пайда болды. Почта карточкасын пайдалану тәуелсіз Үндістанда бүгінгі күнге дейін жалғасуда.

Тарих

Ұлыбританияда 1870 жылы Пошта басқармасы суреті жоқ пошта карточкаларын шығарды, олардың дизайнының бір бөлігі ретінде марка басылды, ол сатып алу бағасына қосылды. Бұл карточкалар екі түрлі өлшемде болды. Ірі өлшемді карточкаларды қолдануға сәл үлкен деп танып, жақын арада 13 мм (1/2 дюйм) қысқа карточкалардың пайдасына тоқтатылды. 1870 жылы Ұлыбританияда осындай 75 миллион карточка жіберілді. 1894 жылғы қыркүйектегі ЭТВ Деннис карточкасының екі маркасы бар мысалы сақталған, бірақ 1894 жылғы Stewarts карточкалары табылған жоқ. Алғашқы пошта карточкаларында ескерткіштердің суреттері, көрнекті жерлердің көріністері, мәшһүр адамдардың фотосуреттері немесе суреттері бейнеленген. Бу локомотивтері арзан және жылдам саяхатты қамтамасыз еткендіктен, теңіз жағалауы танымал туристік орынға айналды және өзінің сувенир индустриясын қалыптастырды. 1930 жылдардың басында карикатуралық стильдегі әзіл-қалжыңды карточкалар кеңінен таралды, ал олардың ең танымал кезеңінде әзіл-қалжыңды карточкалардың сатылымы жылына 16 миллионға жетті. Олар көбінесе ұятсыз мазмұнды, ишаралар мен екіұштылықтарды қамтитын, сондай-ақ викарийлер, ірі денелі әйелдер және шаршаған күйеулер сияқты стереотиптік кейіпкерлерді бейнелейтін, «Carry On» фильмдері сияқты болатын. Теңіз жағалауындағы карточкалардың белгілі суретшісі, көбінесе әзіл-қалжыңды, Ричмал Кромптонның «Жақсы Уильям» кітаптар сериясындағы Уильям Браунды бейнелегенімен танымал суретші Томас Генри болды. Ол 1913 жылдан бастап карточкалар салуды бастады және 1950 жылдарға дейін жалғастырды. 1950 жылдардың басында жаңадан сайланған консервативтік үкімет Ұлыбританиядағы моральдың нашарлауына алаңдап, осы карточкаларға қарсы күреске кірісті. Олардың басты нысаны – пошта карточкалары суретшісі Дональд МакГилл болды. 1960 жылдардың либералдығында әзіл-қалжыңды карточкалар қайта жаңғырылып, кейіннен кейбір адамдар оны өнер формасы деп санады. Түпнұсқа карточкалар қазір жоғары сұранысқа ие, ал сирек кездесетін мысалдары аукционда жоғары бағаға сатылады. Ең танымал теңіз жағалауындағы әзіл-қалжыңды карточкаларды Холмфирт, Батыс Йоркширдегі Bamforths баспаханасы шығарды. «Әзіл-қалжыңды» карточкалардың танымалдылығы төмендесе де, пошта карточкалары британдық теңіз жағалауы туризмінің маңызды экономикалық және мәдени аспектісі болып табылады. Газет дүкендері мен көше сатушылары, сондай-ақ арнайы сувенирлік дүкендер сататын қазіргі заманғы теңіз жағалауындағы пошта карточкаларында көбінесе курорттың ерекше қолайлы ауа райындағы бірнеше суреттері бейнеленген. Джон Хинде қаныққан түстерді қолданды және суреттерін мұқият жоспарлады, бұл оның 20 ғасырдың соңындағы пошта карточкаларын жинаушылардың сүйіктісіне айналдырды. Мұндай карточкалар әлеуметтік тарихтың маңызды құжаттары ретінде де құрметтеледі және Мартин Паррдың жұмысына әсер етті.

In Britain, postcards without images were issued by the Post Office in 1870, and were printed with a stamp as part of the design, which was included in the price of purchase. These cards came in two sizes. The larger size was found to be slightly too large for ease of handling, and was soon withdrawn in favour of cards 13mm (1/2 inch) shorter. 75 million of these cards were sent within Britain during 1870. Two postmarked examples of the September 1894 ETW Dennis card have survived but no cards of Stewarts dated 1894 have been found. Early postcards were pictures of landmarks, scenic views, photographs or drawings of celebrities and so on. With steam locomotives providing fast and affordable travel, the seaside became a popular tourist destination, and generated its own souvenir industry. In the early 1930s, cartoon style saucy postcards became widespread, and at the peak of their popularity the sale of saucy postcards reached 16 million a year. They were often bawdy in nature, making use of innuendo and double entendres, and traditionally featured stereotypical characters such as vicars, large ladies, and put upon husbands, in the same vein as the Carry On films. A notable artist of seaside postcards, often saucy, was the illustrator Thomas Henry, most known for his portrayal of William Brown in the Just William book series by Richmal Crompton. He started drawing postcards as early as 1913, continuing well into the 1950s. In the early 1950s, the newly elected Conservative government were concerned at the apparent deterioration of morals in the UK and decided on a crackdown on these postcards. The main target of their campaign was the postcard artist Donald McGill. In the more liberal 1960s, the saucy postcard was revived and later came to be considered, by some, as an art form. Original postcards are now highly sought after, and rare examples can command high prices at auction. The best known saucy seaside postcards were produced by the publishing company Bamforths of Holmfirth, West Yorkshire. Despite the decline in popularity of postcards that are overtly "saucy", postcards continue to be a significant economic and cultural aspect of British seaside tourism. Sold by newsagents and street vendors, as well as by specialist souvenir shops, modern seaside postcards often feature multiple depictions of the resort in unusually favourable weather conditions. John Hinde used saturated colour and meticulously planned his photographs, which made his postcards of the later twentieth century become collected and admired as kitsch. Such cards are also respected as important documents of social history, and have been influential on the work of Martin Parr.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ пошта қызметі пошта карточкасын: тіктөртбұрышты, кем дегенде биіктігі × ұзындығы × қалыңдығы және биіктігі × ұзындығы × қалыңдығынан аспайтын деп анықтайды. Дегенмен, кейбір пошта карточкалары бұл өлшемдерден өзгеше болып келеді (мысалы, пішіні өзгертілген пошта карточкалары).

Заңдықтар мен цензура

Сурет карточкаларының алғашқы пайда болуы (және жаңа құралға деген ынта) бірқатар құқықтық мәселелерді тудырды. Сурет карточкалары көптеген адамдарға ұлттық шекарадан тыс суреттер жіберуге мүмкіндік берді және оларды ынталандырды, бірақ бір елде сурет карточкасының суреті заңды түрде қолжетімді болуы, картаның баратын елде немесе карта өтуі керек аралық елдерде «қалыпты» деп есептелетініне кепілдік бермейді. Кейбір елдер жыныстық сипаттамаларға сілтеме жасайтын (мәселен, теңіз жағалауындағы сурет карточкаларында) немесе толық немесе ішінара жалаңаш суреттерді (мысалы, классикалық мүсіндер немесе картиналарда) бейнелейтін сурет карточкаларын қабылдаудан бас тартты. Мысалы, АҚШ пошта қызметі Ұлыбританиядан келетін, жалаңаш еркектердің арт жағын бейнелейтін сурет карточкаларын тек арт жағы қара жолақпен жабылған жағдайда ғана жеткізуге рұқсат берді. Алғашқы сурет карточкаларында көбінесе жалаңаш әйелдердің суреттері бейнеленді. АҚШ-та оларды шығару заңсыз болғандықтан, Францияда көптеп өндірілгендері үшін олар «француз сурет карточкалары» деп аталды. Басқа елдер діни суреттерді тиісінше пайдаланбауға қарсы болды. 1900 жылы Осман империясы ислам пайғамбары Мұхаммедке қатысты кейбір материалдарды сатуға және әкелуге тыйым салды. Осы тыйымға дейін Осман империясы арқылы сәтті жіберілген (және тиісінше пошта таңбасы қойылған) сурет карточкалары өте сирек кездеседі және коллекционерлер үшін құнды саналады.

Линчтеулер

1873 жылы Америка Құрама Штаттарында "шығалдық материалдарды" жариялауға және оларды пошта арқылы таратқанына тыйым салатын "Комсток" заңы қабылданды. 1908 жылы Комсток заңына 3893-бап қосылып, тыйым өрт қоюға, кісі өлтіруге немесе қастандық жасауға ұлтас болатын материалдарды да қамтиды деп белгіленді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Цензура Бірінші дүниежүзілік соғыста маңызды рөл атқарды. Соғысқа қатысқан әр ел қандай да бір цензура түрін қолданды. Бұл, білімсіздікті сақтап тұру және үгіт-насихаттың сәтті болуына жағдай жасаудың бір жолы болды. Кейбіреулері "үйге қашып" алыс жерден хат жіберу үшін хабарлама алып кететін. Айыныштысы, цензура көбінесе суретті пошта карточкаларын бекіте бермейтін.

Жинақтау

Пошталық карточкалар жіберілгеннен бастап, карточка жинау да пайда болған болуы мүмкін. Шын мәнінде жинау әлемдік көрмелерден сувенирлік пошта карточкаларын алумен басталды деуге болады, олар коллекционер (сувенир іздеуші) үшін арнайы жасалған. Пошта карточкаларын алмасуды жеңілдету үшін "Қалампырлар", "Пошта карточкаларын тарату қоғамы" және "Пошта карточкалары одағы" сияқты клубтар құрылды, олардың әрқайсысы мыңдаған мүшелерді қамтыды. Пошта карточкалары альбомдары Виктория дәуіріндегі қонақ бөлмелерінде жиі кездесетін, сондай-ақ көптеген орта және жоғары топтағы үйлерде маңызды орынға ие болды. Бұл каталогтар әрбір пошта карточкасының суретімен бірге толыққанды ақпаратты ұсынады. Бұған қоса, бұл веб-сайттар коллекцияларды басқару құралдарын, сауда алаңдарын және коллекционерлер арасындағы пікір алмасуға көмектесетін форумдарды қамтиды. АҚШ-тағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне клуб – 1946 жылы құрылған Нью-Йорк қаласының Метрополитен Пошта карточкалары клубы.