Кіріспе

Шенектади (/s/k/ə/'n/ɛ/k/t/ə/d/i/ skəNEKtədee) – АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Шенектади округіне қарасты қала, сонымен қатар округ орталығы да болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың 67 047 тұрғыны бар, бұл оны штаттың халық саны бойынша тоғызыншы және муниципалитеттер арасында жиырма бесінші орынға қойды. Қала Нью-Йорк штатының шығысында, Мохок және Гудзон өзендерінің тоғысқан жеріне жақын орналасқан. Ол штат астанасы Олбанимен бірлескен мегаполистік аймақта орналасқан, Олбани қаласы оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 15 миль (24 км) қашықтықта жатыр. Шенектади 17 ғасырда голланд отарлаушылары Мохок өзенінің оңтүстік жағасында құрылған, олардың көп бөлігі Олбани аймағынан келген. "Шенектади" атауы мохок тілінен алынған skahnéhtati сөзінен шыққан, ол "құрақтардың ар жағы" деген мағынаны білдіреді және Нью-Йорк штатындағы Олбани аймағын сипаттау үшін қолданылған. Жаңа ауылдың тұрғындары өзен бойындағы тар жерлерге шаруашылықтар құрды. Мохок өзені мен Эри каналы арқылы батысқа байланысқан Шенектади 19 ғасырда Мохок аңғарының сауда, өндіріс және көліктік дәлізінің маңызды бөлігі ретінде қарқынды дамыды. 1824 жылға қарай, өндірісте жұмыс істейтін адамдардың саны ауыл шаруашылығы мен саудадағылардан асып түсті; көптеген Нью-Йорк қалалары сияқты, оның да Оңтүстіктен мақта жеткізіп алатын мақта фабрикасы болды. 19 ғасырда Шенектадиде General Electric және American Locomotive Company (ALCO) сияқты ұлттық деңгейде танымал компаниялар мен өнеркәсіптер пайда болды, олар 20 ғасырдың ортасына дейін өкілдік етті. Шенектади жаңа технологиялардың даму орталығы болды, GE ядролық энергиямен жұмыс істейтін суасты кемелерін жасауға қатысты және 21 ғасырда жаңартылатын энергияның басқа түрлерін зерттеумен айналысты.

Тарих

Еуропалықтар алғаш кездескен кезде Мохок алқабы Мохок ұлтының жері болды, ол Ирокездер конфедерациясының бес ұлтының бірі – Хауденосаунелердің құрамына кіретін. Олар бұл аймақты кемінде 1100 жылдан бері мекендеген. 1600 жылдардың басында мохоктар өз елді мекендерін өзенге жақындата бастады, ал 1629 жылға қарай алгонкин тілді махикан халқының бұрынғы иелігінде болған Гудзон өзенінің батыс жағалауындағы аумақтарды да басып алды. 1640 жылдары Мохок өзенінің оңтүстік жағында үш ірі ауыл болды. Ең шығысқа орналасқан Оссерненон қазіргі Нью-Йорк штатының Ауриесвилл қаласынан батысқа қарай шамамен 9 миль жерде орналасқан. 1614 жылы голланд қоныс салушылары Гудзон аңғарында Форт Оранж (қазіргі Олбани, Нью-Йорк) құрған кезде, мохоктар өз елді мекенін скахнехтати деп атады, сондай-ақ «Ше негх та да» деп транслитерацияланды, яғни «қайыңдардың ар жағы», бұл Мохок елді мекендері мен Гудзон өзені арасындағы кең қарағайлы орманды аймаққа сілтеме жасайды. Бүгінде осы ерекше экожүйенің шамамен 3200 акр жері Албани қарағайлы бұтасы ретінде қорғалып сақталады. Соңында бұл сөз голланд қоныс салушыларының лексикасына енді. Форт Оранждағы қоныс салушылар скахнехтатиді Мохок жазығындағы жаңа ауылға (төменде қараңыз) сілтеме жасау үшін қолданды, ол Шенектади (әртүрлі жазулармен) деп аталды. 1661 жылы голланд иммигранты Арендт ван Корлер (кейін Ван Керлер) Мохок өзенінің оңтүстік жағында үлкен жер учаскесін сатып алды. Жаңа Нидерландтың бір бөлігі ретінде колониялық үкімет осы жазық, құнарлы өзен аңғарының осы бөлігінде басқа қоныс салушыларға жер берді. Қоныс салушылар мохоктардың ғасырлар бойы жүгері егіп осы жерді өңдегенін мойындады. Иеленушілер мен олардың ұрпақтары қаланың барлық жерін ұрпақтар бойы бақылады.

Еуропалық-үнді ұрпақтарының кейбіреулері, мысалы Жак Корнелисен Ван Слик және оның әпкесі Хиллети ван Олинда, голланд, француз және мохок тегінен шыққан, аудармашылар болып жұмыс істеді және голланд отарлаушыларымен аралас үйленді. Олар Шенектади қонысында да жер алды. Олар Мохок қоғамынан голланд қоғамына көшкен аз ғана метистердің қатарында болды, себебі олар «бұрынғы үндістер» деп сипатталды, бірақ олардың өмірі әрқашан оңай болған жоқ. 1661 жылы Жак мохоктар берген ағасы Мартеннен Ван Слик аралы деп аталатын жерді мұра етті. Ван Слик отбасының ұрпақтары 19 ғасырға дейін меншікті сақтап келді. 1664 жылы ағылшын флоты Жаңа Нидерланд колониясын басып алып, оны Нью-Йорк деп атады. Олар Олбанидің тері саудасына монополиясын растады және 1670 жылға дейін Шенектадиді саудадан тыйым салу туралы бұйрық шығарды. 1670 және 1672 жылдары қоныс салушылар мохоктардан қосымша жер сатып алды. (Жак және Хиллети Ван Слик әрқайсысы 1672 жылы Мохоктың Шенектадиге арналған келісімінде жер учаскесін алды.) Жиырма жылдан кейін (1684) губернатор Томас Донган Шенектадиге тағы бес сенімдіге патент хаттарын берді. 1690 жылдың 8 ақпанында Вильгельм патша соғысы кезінде француз әскерлері мен олардың үндістандық одақтастары, негізінен ожибве және алгонкиндер шайқасшылары, Шенектадиге күтпеген шабуыл жасап, 62 адамды өлтірді, олардың 11-і құлдыққа алынған африкалықтар еді. Америка тарихында бұл оқиға Шенектади қырғыны деп белгіленді. Барлығы 27 адам тұтқынға алынды, оның ішінде бес құл африкалық болды; шабуылдаушылар тұтқындарды Монреальге және оған байланысты Кахнаваке Мохок миссионерлік ауылына 200 шақырымдай жерге алып кетті. 18 ғасырдың басында Квебек пен солтүстік британдық колониялар арасындағы шабуыл кезінде кейбір тұтқындарды олардың қауымдастықтары құн төлеп босатып алды. Колониялық үкіметтер жоғары лауазымды офицерлер мен басқа да лауазымды адамдарға қатысты ғана араласты. Нью-Йорк 1799 жылы құлдықты біртіндеп жою туралы заң қабылдады, бірақ 1824 жылы Шенектади округінде барлығы 102 құл болды, олардың жартысына жуығы қалада тұрды. Сол жылы Шенектади қаласының халқы 3939 адамды құрады, оның ішінде 240 ерікті қара нәсілді, 47 құл және 91 шетелдік болды. 19 ғасырда, 1825 жылы Эри каналы аяқталғаннан кейін, Шенектади маңызды көлік, өндіріс және сауда орталығына айналды. 1824 жылға қарай оның халқының көп бөлігі ауыл шаруашылығы мен саудаға қарағанда өндірісте жұмыс істеді. Ұлы көлдер аймағынан тауарлар мен коммерциялық өнімдер Мохок алқабы мен Шенектади арқылы Шығысқа және Нью-Йорк қаласына жеткізілді. Нью-Йорк пен Шенектадидегі соңғы құлдар 1827 жылы штаттың біртіндеп жою заңы бойынша бостандыққа ие болды. Заңға сәйкес құл анадан туған балаға бостандық берілді, бірақ олар 20 жасқа толғанға дейін анасының қожайынына келісімшарт бойынша ...

ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін

Мохок аңғарындағы басқа өнеркәсіптік қалалар сияқты, 20-ғасырдың басында Шенектади Шығыс және Оңтүстік Еуропадан көптеген жаңа иммигранттарды тартты, себебі олар көптеген жаңа өнеркәсіптік жұмыс орындарын толтыра алды. Сонымен қатар, ол африкалық американдықтарды Оңтүстік ауылдық аймақтардан солтүстік қалаларға жұмыс іздеу үшін Ұлы көші-қонның бір бөлігі ретінде тартты. General Electric және American Locomotive Company (ALCO) – елдегі түрлі салалардағы жаңаруларға ықпал еткен қуатты өнеркәсіптік компаниялар болды. Шенектадиде WGY радиостанциясы орналасқан, ол АҚШ-тағы екінші коммерциялық радиостанция (Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы WBZ радиостанциясынан кейін, Вестингхаус компаниясының құрметіне аталған). WGY өзінің иесі General Electric (G әрпі) және Шенектади қаласының (Y әрпі) атымен аталады. 1928 жылы General Electric компаниясы W2XB эксперименталды станциясы бейсенбі және жұма күндері тұрақты хабар таратуды бастағанда, АҚШ-та алғашқы тұрақты теледидар хабарларын көрсетті. Бұл телеарна қазір WRGB деп аталады; көп жылдар бойы ол Капитал аймағының NBC филиалы болды. 1981 жылдан бері ол аймақтың CBS филиалы болып табылады. Қала халқы 1930 жылы шамамен 95 000 адамға жетіп, ең жоғарғы деңгейге көтерілді. Ұлы экономикалық дағдарыс жұмыс орындарының және халықтың азаюына әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кейбір тұрғындар қала сыртындағы жаңа тұрғын үйлерге көшіп кетті. Сонымен қатар, General Electric көршілес Нискаюна қаласында бірнеше жоғары технологиялық мекемелер құрды, бұл округте халық санының өсуіне үлкен үлес қосты. 20-ғасырдың соңында Шенектади АҚШ-тың көп бөлігін, соның ішінде теміржол саласын да қамтитын, ірі өнеркәсіптік және корпоративтік қайта құрудан зардап шекті. Ол көптеген жұмыс орындарын және халықты басқа аймақтарға, тіпті шетелге жоғалтты. 20-ғасырдың соңынан бері қала жаңа экономиканы құрып келеді, ол жаңартылатын энергияға негізделген. Оның халқы 2000 жылдан 2010 жылға дейін артты.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 11,0 шаршы миль (28 км²), оның ішінде 10,9 шаршы миль (28 км²) құрлық және 0,1 шаршы миль (0 км²) (1,27%) су. Ол Нью-Йорк штатының астанасы Олбаниді қоршаған астаналық аймақтың бөлігі. Ол Албани және Трой қалаларымен бірге аймақтағы үш маңызды халық және өнеркәсіптік орталықтың бірі болып табылады. 890 тас жолы Шенектади қаласынан өтеді, ал Нью-Йорк штатының магистралі (90 тас жолы) жақын жерде орналасқан. Амтрак Шенектадиде станцияға ие. Ең жақын әуежай – Шенектади округінің әуежайы, ал ең жақын коммерциялық әуежай – Олбани халықаралық әуежайы. Шенектадидегі GE зауытында қолданылатын 12345 пошталық индексі өте қарапайым болғандықтан БАҚ назарына ілікті. Жыл сайын мыңдаған хаттар мен Рождество тілектері Санта Клаусқа осы пошталық индекске жіберіледі. Шенектадиде ылғалды континенттік климат басым, ол ыстық жаз (Dfa) және жылы жаз (Dfb) аралығында орналасқан. Орташа айлық температура қаңтарда ең төмен, шілдеде ең жоғары болады. Бұл жергілікті әуесқой бақылаушылар жасаған шамамен есептеулер, және Шенектадидің өз метеостанциясы болмағандықтан ресми мәліметтер емес (оның "ресми" температурасы жақын орналасқан Олбаниден алынады).

Экономика

Шенектади – «Әлемді жарықтандырып, тартатын қала» деп аталған өндіріс орталығы болатын. Бұл қаладағы екі белгілі кәсіпорынға – Эдисон Электр Компаниясына (қазіргі General Electric) және Америка Локомотив Компаниясына (ALCO) сілтеме жасады. GE өз пар турбиналарын өндіретін зауыттарын Шенектадиде, ал жақын маңдағы Нискаюнадағы Global Research зауытын сақтап тұрады. Мыңдаған өндіріс жұмыс орындары Шенектадиден Күн белдеуіне және шетелге көшірілді. Корпоративтік штаб-пәтер қазір Бостонда орналасқан. ALCO компаниясы жылдар бойы теміржол үшін бу локомотивтерін өндірді. Кейіннен ол 1930 және 1940 жылдары Юнион Пасифик теміржолы үшін жоғары қысымды локомотивтердің «Суперповер» желісімен танылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол соғысқа көмек көрсету үшін АҚШ армиясы үшін танктар жасады. Дизельдік локомотивтер өндіріле бастаған кезде ALCO, GE-мен бірігіп, GM-нің EMD бөлімшесімен бәсекелесу үшін дизельдік локомотивтерді жасады. Бірақ локомотивтерді сатып алудың өзгеруіне байланысты корпоративтік қайта құру ALCO-ның баяу құлдырауына әкелді. 1960 жылдардың соңында сатып алулар мен қайта құрулар кезінде оның жұмысы тоқтап қалды. Оның Шенектади зауыты 1969 жылы жабылды. ХХ ғасырдың соңында өнеркәсіптік қайта құрулардың салдарынан қала көптеген жұмыс орындарын жоғалтып, қиын қаржылық жағдайға түсті, бұл Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі көптеген бұрынғы өндіріс қалаларына тән еді. Жұмыссыздық Шенектади халқының 1950 жылдан бастап ХХ ғасырдың соңына дейін үштен бір бөлігіне дейін азаюына себеп болды. Алғашқы өнеркәсіптер көптеген жерлерді қауіпті қалдықтармен ластады. Мұндай экологиялық қоңыр алаңдарды қайта құру үшін техникалық тәсілдер қажет болды. ХХІ ғасырда Шенектади қайта жаңғыруды бастады. GE компаниясы жаңаруға қабілетті энергия орталығын құрып, сол аймаққа жүздеген қызметкерлерін әкелді. Қала экономикалық жағдайы жақсарған мегаполистің бөлігі болып табылады, сондай-ақ бірқатар ғимараттар жаңа мақсаттарға ие болып қайта жаңартылды. Қала орталығындағы Стейт-стритте көптеген шағын бизнес, сауда дүкендері мен мейрамханалар дамыды. Price Chopper супермаркеттері мен Нью-Йорк лотереясы Шенектадиде орналасқан. 2014 жылдың желтоқсанында штат 2013 жылғы штаттық конституциялық түзетуге сәйкес, қаланың штаттан тыс казино құмар ойынын дамыту үшін таңдалған үш орынның бірі екенін жариялады. Жоба қаладағы су жағалауындағы ALCO қоңыр алаңын қайта дамытуды көздеді, онда казинодан басқа қонақүйлер, тұрғын үйлер және кемелер тоқтауға арналған жағажайлар болады. 2017 жылдың ақпанында Rivers Casino & Resort 66 үстел ойыны және 1150 ойын автоматы бар 50 000 шаршы фут ойын алаңымен, стейкхаус пен қонақ бөлмесіндегі мейрамханасымен ашылды. 60 акрлық тұрғын үй-сауда жобасына 480 миллион доллар (~$ in) инвестиция салынды. Оған кемелер тоқтауға арналған жағажай, екі қонақүй, пәтерлер, тұрғын үйлер, сондай-ақ технологиялық фирмаларға арналған сауда және кеңсе кеңістіктері кіреді. 2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 66 135 адам, 26 265 (2000 жылғы деректер) шаруашылық және 14 051 (2000 жылғы деректер) отбасы тұрады. Халық тығыздығы 30 272 (2000 жылғы деректер) тұрғын үй бірлігін құрады. Этнистік құрамы 59,38% (52,31% испандық емес) (7,07 ақ испандық) ақ, 24,19% афроамерикалық, 14,47% испандық немесе латындық, 8,24% басқа нәсілдер, 5,74% екі немесе одан көп нәсілдер, 2,62% азиялық америкалық, 0,69% американдық үндістер және 0,14% Тынық мұхиты аралдары. Аймақта гианалалықтардың саны артып келеді. Халық санауында адамдар өздерін анықтаған ең көп таралған ұлттар: итальяндықтар (13,6%), гианалалықтар (12,3%), ирландтықтар (12,1%), пуэрторикалықтар (10,1%), немістер (8,7%), ағылшындар (6,0%), поляктар (5,4%), француздар (4,4%). Бұл тарихи және ХХ ғасырдың басындағы иммиграцияны, сондай-ақ ХХ ғасырдың соңынан бергі иммиграцияны көрсетеді. Шенектади қалалық мектеп округі өте алуан түрлі; (71% 2011 жылғы деректер) округ студенттерінің 80% тегін немесе жеңілдікпен түскі тамақ алады. Мектеп округінің студенттерінің көп бөлігі азшылықты құрайды: 35% қара (48% бітірушілер), 32% ақ (71% бітірушілер), 18% латындық (51% бітірушілер), 15% азиялық (68% бітірушілер). 2016 жылғы деректер бойынша жоғары мектепті бітіру көрсеткіші 56% құрады. 2010 жылғы деректерге сүйенсек, 28 264 шаруашылық болды, олардың 31,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 28,0% бірге тұратын некеде тұрған жұбайлар, 24,7% күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 45,5% отбасы емес. Шаруашылықтың 38,6% жеке адамдардан тұрады, ал 10,8% 65 жастан асқан жалғыз адамдардан тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,23, ал отбасының орташа мөлшері 2,98 құрады. Қаладағы 2010 жылғы халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер 26,3%, 18-24 жас аралығы 13,6%, 25-44 жас аралығы 30,7%, 45-64 жас аралығы 21,1%, ал 65 жастан асқандар 7,2%. Медианалық жас 32 жас. Әр 100 әйелге 92,5 ер адам шалысады. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,4 ер адам шалысады. 2000 жылғы қалалық шаруашылықтың орташа табысы 29 378 доллар (2010 жылғы – 37 436 доллар), ал отбасының орташа табысы 41 158 доллар құрады. Еркектердің орташа табысы 32 929 доллар, ал әйелдердің 26 856 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 076 доллар. Шамамен 20,2% отбасы және 25,9% халықтың табысы кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 41,5% және 65 жастан асқандардың 5,6% құрайды.

Дін

Ең ірі діни ұйым – католик шіркеуі, 44 000 жатады, одан кейін 6 000 ізбасары бар ислам. Үшінші ірі діни ұйым – Америкадағы реформаланған шіркеу, онда 3 600 мүше бар. Төртіншісі – 2 800 мүшесі бар Біріккен методист діні. Атақты қауымдардың қатарында – ПКА-ға қатысты Бірінші пресвитериан шіркеуі (Шенектади, Нью-Йорк). Бірінші реформаланған шіркеу RCA 17 ғасырда құрылған, қаладағы ең көне шіркеулердің бірі. Георгий шіркеуі 1735 жылға дейін тамыр тартады; ол 30 жылдан астам уақыт бойы пресвитериандармен бірлесіп пайдаланды.

Көлік

Амтрак, ұлттық жолаушылар темір жолы жүйесі, Шенектадиге тұрақты қызмет көрсетеді, 322 Эри бульварындағы Шенектади станциясы орналасқан. Пойыздарға Этан Аллен, Адирондак, Лейк-Шор Лимитед, Мейпл Лиф және Империя қызметі кіреді. Шенектадиде сондай-ақ Канадалық Тынық мұхиты темір жолы және Норфолк Оңтүстік темір жолының жүк тасымалдау қызметтері бар. Капитал округінің көлік басқармасы (CDTA) Шенектади қаласының ішінде автобус қызметін ұсынады, сонымен қатар Албани, Саратога Спрингс және Трой қалаларымен байланыс құрады. 20 ғасырдың басында Шенектадиде жергілікті және қалааралық жолаушылар тасымалын қамтамасыз ететін кең ауқымды трамвай жүйесі болған. Schenectady Railway Co. жергілікті және қалааралық бағыттарды қамтыды, Олбани, Балстон Спа, Саратога Спрингс және Трой қалаларына қызмет көрсетті. Гловерсвилл, Джонстаун, Амстердам және Скотия қалаларынан Шенектади қаласының орталық бөлігіне дейін Фонда, Джонстаун және Гловерсвилл темір жолы арқылы да бағыттар болған. Гловерсвилл аймағындағы шамамен 200 былғары және қолғап компаниясы осы бағытқа үлкен трафик тудырған. Өнім үлгілерін алып жүретін сату өкілдері, бүкіл ел бойынша сауда науқанын Шенектадидегі New York Central Railroad станциясына қалааралық пойызбен барып бастаған, онда олар New York қаласына, Чикагоға және аралықтағы пункттерге пойызбен жалғасатын. FJ&G қалааралық пойыздарының ақшыл-қызғылт түсі күндіз New York Central пойыздарымен Шенектадиде тоқтайтын. 1900 жылдардың басынан 1930 жылдардың басына дейін бұл бағыт өте табысты болды. 1932 жылы FJ&G, J.G. Brill компаниясынан бес жеңіл "пуля" вагонын (#125-ден #129-ға дейін) сатып алды. Бұл қалааралық пойыз вагондары заманауи дизайнды білдірді: "пуля" деген атау, алдыңғы жағының әуе динамикасына сәйкес еңіспен төмен қарайтын ерекше шатырына сілтеме жасады. FJ&G қолғап және былғары өнеркәсібінің дамуының арқасында жолаушылар ағыны жалғасады деп сеніп, осы вагондарды сатып алды, сондай-ақ Гловерсвилльдің солтүстігіндегі Сакандага көліне туристік сапарлар да күтілді. Бірақ, керісінше, жолдар жақсарды, автомобильдер арзандады және олардың сатылымы артты, туристер көлікпен ұзақ сапарлар жасады, ал Ұлы депрессия жалпы бизнес аясын төмендетті. FJ&G жолаушылар саны азайды және 1938 жылы Нью-Йорк штаты Шенектадидегі Мохок өзені арқылы өтетін көпірді жабылды деп мәлімдеді. Бұл көпір бұрын автомобильдер, жаяу жүргіншілер және қалааралық пойыздарды тасымалдаған, бірақ 1928 жылы мұздың әсерінен зақымданғандықтан, штат үкіметі оны қалааралық пойыздарға ғана пайдалануға шектеу қойды. Штат бұл көпірді қалааралық пойыздарға пайдалануға тыйым салғаннан кейін, бағыт жолаушылар тасымалын тоқтатты және "пуля" вагондары сатылды. FJ&G үшін жүк тасымалы да маңызды болды және ол бірнеше жыл бойы Шенектадидегі қауіпті көпір арқылы жалғасты. Шенектадидегі Мохок өзені арқылы өтетін Western Gateway Bridge бастапқыда 1923 жылы салынды және 1971 жылы жаңасымен ауыстырылды. 1874 жылдан 1925 жылға дейін Мохок өзені Шенектадидегі Вашингтон даңғылының басынан Скотиядағы Вашингтон даңғылына дейін созылған көпірмен кесіліп өтті. Бұл 1808 жылы салынған бұрынғы ағаш көпірдің жеті тірегіне орнатылған темір көпір, ол Burr Bridge деп аталды.

Қызықты орындар

Проктор театры – өнер орталығы. 1926 жылы водевиль/кинотеатр ретінде салынған, 21 ғасырда қайта жаңартылған. Мұнда «Goldie» – Wurlitzer театрының құбырлы органы орналасқан. Прокторда теледидар көрсетілімінің алғашқы демонстрациясы да өткен. 2007 жылғы жөндеуден кейін екі театр қосылды: Прокторс үш театрды қамтиды, оның ішінде тарихи Mainstage, GE Театры және 440 Upstairs. Стокад тарихи ауданында 18-19 ғасырлардағы голланд және ағылшын колониялық үйлер сақталған. Бұл Нью-Йорк штатының алғашқы тарихи ауданы, ол 1965 жылы Ішкі істер департаментімен бекітілді және бастапқыда отарлау қонысын қоршаған тарихи қоршаудың құрметіне аталды. Шенеқтади округінің тарихи қоғамында Тарих мұражайы және Гремс Дулиттл зерттеу кітапханасы бар, екеуі де Стокад ауданындағы Вашингтон даңғылының 32 нөмірінде орналасқан. Ол 1895 жылы Джексон отбасы үшін салынған үйді бейімдеген. 1915 жылдан 1957 жылға дейін GE әйелдер клубы пайдаланды, содан кейін Тарихи қоғамға сыйланды. Тарих мұражайы Шенеқтадидің, Йейтс қуыршақ үйінің, Эри каналының, Глен Сандерс коллекциясының және тағы да басқаларының тарихын баяндайды. Зерттеу кітапханасында көптеген құжаттар, фотосуреттер мен кітаптар сақталған. Бұл жерде жергілікті және генеалогиялық зерттеулермен айналысатын адамдарды күтеді. Union College-тің жанында орналасқан General Electric Realty Plot – АҚШ-тағы алғашқы жоспарланған тұрғын үйлердің бірі, ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында GE басшыларын тарту үшін құрылған. Мұнда түрлі сәулет стиліндегі әсем үйлер жиналған, оның ішінде Тюдор, Голланд колониялық, Королева Анна және испан колониялық стильдері бар. Бұл жерде АҚШ-тағы алғашқы толыққанды электрмен жабдықталған үй орналасқан. Жыл сайын Үй және бақ туры өткізіледі. GE Realty Plot-қа іргелес орналасқан Union College – АҚШ-тағы ең көне жоспарланған колледж кампусы. Кампуста 1875 жылы салынған ерекше 16 қабырғалы Нотт мемориалдық ғимараты және Джексон бағы бар. Орталық парк – Шенеқтадидің ең танымал парктерінің бірі. Ол қаланың ең биік нүктесінде орналасқан. 1913 жылы қалалық кеңес парктің қазіргі орнын сатып алуға дауыс берді. Паркте әйгілі гүлзар және Ирокез көлі бар. Оның стадиондағы теннис корты бұрын Нью-Йорк Buzz командасының үйі болған (2008 жылдан бастап). Орталық парк Нью-Йорк қаласының Орталық паркінің құрметіне аталған. Шенеқтади мұражайында ғылым мен технологияның дамуына арналған көрмелер ұйымдастырылған. Мұнда Суитс Буехе планетарийі орналасқан. Шенеқтади қалалық әкімдігі – қалалық басқарудың орталық нүктесі. МакКим, Мид және Уайт жобалаған бұл ғимарат 1933 жылы Ұлы депрессия кезінде салынған. Шенеқтадидің муниципалды гольф алаңы – 18 лункалы чемпионаттық алаң, ол емен мен қарағайлар арасында орналасқан. 1935 жылы Джим Томпсон WPA бағдарламасы аясында жобалаған, бұл алаң Golf Digest журналының «2004 жылы ойнауға арналған ең жақсы орындар» тізіміне енді және үш жұлдызды рейтинг алды. Проктор мен қалалық әкімдік арасындағы Джей-стрит – қысқа көше, ол автокөлік қозғалысына жартылай жабық. Мұнда көптеген шағын, тәуелсіз кәсіпорындар мен тамақтанатын орындар бар және ол танымал саяхатшылар арасындағы бағыт. Джей-стриттің жаяу жүргіншілерге арналған бөлігінен өткеннен кейін Солтүстік Джей-стритте Шенеқтадидің Кішкентай Италиясы орналасқан. Schenectady Light Opera Company (SLOC) – Франклин көшесіндегі қоғамдық театр тобы. Эдисон Техникалық орталығы Шенеқтади мен басқа жерлердегі инженерлік және технологиялық дамуды көрсетеді және насихаттайды. Ол электр энергиясы және оның технологиядағы қолданылуы туралы білім беруге бағытталған онлайн және оффлайн көрмелер ұсынады. Нискаюна шекарасына жақын орналасқан Юппер Юнион-стрит бизнес аймағында 100-ге жуық жеке меншік кәсіпорын бар, оның ішінде бірнеше мейрамхана, жоғары сапалы бөлшек сауда орталықтары, арнайы дүкендер, салондар мен қызметтер бар. Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енген Вейл зиратында қала тұрғындарының атақты және қарапайым өкілдерінің 30 000-нан астам жерлеу орындары сақталған. Онда тарихи афроамерикалық зират та бар, онда қала тұрғындары жыл сайын Juneteenth және Азаттық күнінің мерейтойларын тойлайды.

Білім

Қалаға Шенектади қалалық мектеп округі қызмет көрсетеді, ол 16 бастауыш мектеп, үш орта мектеп және негізгі Шенектади орта мектебін қамтиды. Браун мектебі - 8-сыныпқа дейінгі жеке меншік, діни емес балабақша. Католик мектептерін Албани епархиясы басқарады. Уайлдвуд мектебі – барлық жастағы балаларға арналған арнайы білім беру мектебі. Шенектадидің жоғары білім беру мекемелері – жеке меншік либералды өнер колледжі Юнион колледжі және Шенектади округі қоғамдық колледжі – мемлекеттік колледж.

Халықтық мәдениеттегі бейнелеу

Ұлттық тарихтың және экономиканың ерте кезеңдеріндегі маңызды рөліне байланысты, Шенеқтади халық мәдениетінде көрініс тапты.

Көркем әдебиет

Жазушы Генри Джеймс өзінің басты кейіпкері Дейзи Миллерді 1878 жылы жарық көрген, сол аттас повесінде Шенеқтадиде туған деп көрсеткен. Шенеқтади Курт Воннегуттың бірнеше кітабында, ең әйгілісі – «Хокус Покус» және «Пьяно ойнатушы» романдарының оқиға орыны ретінде айтылады. Marvel Comics комиксінің супер зұлым кейіпкері Доктор Октопус Шенеқтадиде дүниеге келген. Джозеф С. Пулвердің «Құмардың шәкірті» (Chaosium, 1999) атты сериалдық қылмыскер романының оқиғасы Шенеқтадиде өтеді. Ғылыми фантастика жазушысы Исаак Азимов U. S. Robots and Mechanical Men, Inc. (қопапты роботтарды өндіруші компания) корпорациясының бас кеңсесі мен зауытын Шенеқтадиде орналастырған. Ғылыми фантастика жазушысы Харлан Эллисон жанкүйерлер немесе сұхбаттасушылар одан «Сіз идеяларыңызды қайдан аласыз?» деп сұрағанда, әрдайым «Шенеқтади» деп жауап беретін. Ғылыми фантастика жазушысы Барри Лонгйер кейіннен өзінің әңгімелер жинағын «Ол Шенеқтадиден келді» деп атады.

Кино және теледидар

Міндетті түрде, Бирмада! (1945) фильмінде Сид Джейкобс (Уильям Принс) Марк Уильямсқа (Генри Халл) Шенектадидегі 791 Крейн көшесіндегі үйі туралы айтады. Ол соғысқа дейін Плезант-Вэлли мектебінде сабақ берген. 1952 жылғы Looney Tunes анимациялық фильмі «Ақымақ жамылу» («Fool Coverage») эпизодында Даффи Дак Шенектадидегі Hotfoot Casualty Underwriters Insurance Company сақтандыру компаниясының сатушысы рөлін ойнайды. 1950-жылдардағы «The Honeymooners» телесериалында Триксидің анасы Шенектадиден шыққан. «The Way We Were» (1973) фильмі Юнион колледжінде және жақын жердегі Балстон Спа қаласында түсірілді. 1980-жылдардағы «Heart Like a Wheel» фильмінің көп бөлігі Шенектадиде өтеді. 1996 жылы теледидарға арналған «Unabomber: The True Story» фильмінде Роберт Хейс Дэвид Качински рөлін ойнады, ол бомбалауға қатысқан Тед Качинскидің інісі. Фильмде Дэвид пен оның әйелі ағасының бомбалаумен байланысын анықтаған кезде тұрған Шенектади қаласы туралы айтылады. «Star Trek: Enterprise» (2001) сериалында Жұлдыздық флот капитаны Джонатан Арчер 2112 жылы Шенектадиде дүниеге келді. «The Time Machine» (2002) фильмінде, Гай Пирс басты рөлде ойнаған қайта түсірілімде, мұз сырғанау сахналарында Нью-Йорк қаласының Орталық паркі орнына Шенектадидің Орталық паркі көрсетілген. «Synecdoche, New York» (2008) фильмінің бір бөлігі Шенектадиде түсірілді. Фильм қала атауы мен синекдоха сөз тіркесі арасындағы дыбыстық ұқсастықты пайдаланады. ABC телеарнасының «Ugly Betty» сериалында Марк Сент-Джеймс (Майкл Ури ойнаған) Шенектадиден екені айтылады. «Winter of Frozen Dreams» (2009) толығымен Шенектади округінде түсірілді, бірақ оқиға Висконсин штатында, тарихи оқиғалар болған жерде өтеді. Фильмде Нью-Йорк штатындағы Шенектади, Роттердам қаласы және Скотия ауылы көрсетілген. Фильмде Тора Бирч Висконсин штатындағы тарихи кісі өлтіруші Барбара Хоффман рөлін, ал Кит Каррадин оны ұстауға бел буған детектив рөлін ойнайды. Брэдли Купер мен Райан Гослингтің қатысуымен түсірілген «The Place Beyond the Pines» (2013) фильмі 2011 жылы Шенектади полиция бас штабының жанында және Шенектадидің басқа да аймақтарында түсірілді. NBC телеарнасының «Will & Grace» комедиялық сериалында Шенектади – Грейс Адлер кейіпкерінің (Дебра Мессинг ойнаған) туған қаласы.

Музыка

Мэрайя Кэридің "Hero" әнінің музыкалық видеосы Шенеқтадидегі Прокторс театрында түсірілді. Fountains of Wayne тобының "Someone to Love" әнінде 1993 жылы Шенеқтадиден Бруклинге көшіп кеткен Сет Шапиро деген ойдан шығарылған кейіпкер туралы сөз болады. Сай Кольманның "Барнум" мюзиклінің соңғы маңызды саны – "Join the Circus" әнінде қала туралы лирикалық айтылым бар.