Кіріспе

{ Жақсы.

Троялық жылқы

Галлиполидегі қонуды жоспарлау кезінде командир Эдвард Унвин, бұрынғысы, 2000 сарбазды тасымалдайтын, көзге түспейтін көмір тасымалдау кемесін «Троялық жылқы» ретінде пайдалануды ұсынды. Ол кемені V жағажайына бірінші толқын шабуыл жасаған 2000 сарбаздан кейін тікелей жағалауға тіреуді көздеді, осылайша бірінші толқынның санын екі есеге арттыруға болатын еді. 1915 жылдың 12 сәуірінде «Ривер Клайд» кемесі француз және британдық әскерлерінің Галлиполи түбегіне бірлескен шабуыл жасауы үшін Әскери-теңіз министрлігіне сатып алынып, қону кемесі ретінде қайта жабдықталды. Кеме өз атын сақтап қалды. Оның болат корпусында кең өткелдер жасалды, сол арқылы сарбаздар кең пандустарға шығып, содан кейін бумен жұмыс істейтін құрылғыға (дреджерден шлам жинауға арналған жазық түбі және аз су айырымы бар қайық) өтетін еді. Кеме мен жағажай арасындағы қашықтық тым үлкен болған жағдайда, кемеден жағажайға дейін понтондық көпір құру үшін арнайы жабық палубалары бар үш баржадан көпір жасау жоспарланды, себебі жағажайды алдын ала зерттеу мүмкін болмады. №3 бронеавтомобильдер эскадрильясы (лейтенант-командир Джозиа Веджвуд) кемедегі 11 Maxim пулеметін пайдалануға бұйрық алды. Пулеметтерді орнату үшін қазандық тақталары мен құм қаптар бастионға, жоғарғы палубаға және көпірге орнатылды. «Ривер Клайд» кемесінің корпусын құмды-сары түске бояу жұмыстары камуфляж ретінде басталды, бірақ қону кезінде бояу толық аяқталған жоқ.

Мудрос порты

1915 жылдың 11 сәуірінде «Клайд» кемесі Эгей теңізіндегі Лемнос аралындағы Мудрос табиғи портына жетті, онда француз және британдық кемелер жағаға қонуға соңғы дайындықтарын аяқтау үшін жиналған болатын. «Клайд» кемесіндегі әскерлер толық жауынгерлік дайындықпен жылдам жағаға түсуді жаттығу мүмкіндігін алды және оларға жағаға қону және теңіз күштерімен бірлескен операциялар туралы оқулықтардан алынған үзінділер жазылған нұсқаулық берілді. Әскер тасымалдау кемесі Мысырдың Александрия портынан Мудросқа келді және «Клайд» кемесіне 1-ші батальон Корольдік Мюнстер фюзелиерлерін, 1-ші Корольдік Дублин фюзелиерлерінің (86-шы бригада) ротасын, 2-ші батальон Гэмпшир полкінің екі ротасын, Ансон батальонының взводын, GHQ сигналдар бөлімін, Ворстершир полкінің RE далалық ротасын және 88-ші бригаданың басқа да бөлімшелерін жеткізді.

V Жағажай

1915 жылғы 25 сәуірде «Клайд» кемесі Капе-Хеллес жағалауына түсуге қатысу үшін жолға шықты. Оның бортында 2000 сарбаз болды, олардың көп бөлігі 86-бригададан, 29-дивизиядан, Корольдік Манстер фузелиерлерінің 1-батальонынан, Хэмпшир полкінің 2-батальонынан және Корольдік Дублин фузелиерлерінің 1-батальонынан құралды. Унвин «Клайд» кемесін Галлиполи түбегінің ұшындағы Седд-эль-Бахр қамалының астындағы V жағалауына тікелей жағалады. Жоспар сәтсіз аяқталып, Османдық қорғаушылардың қаруларының астында жағаға тірелген «Клайд» кемесі өлімге қауіпті тұзаққа айналды. Манстер, Корольдік Дублин және Хэмпшир бөлімдері жасаған үш қондыру әрекеті қымбатқа түсті. Басқа қондыру әрекеттері тоқтатылып, аман қалған сарбаздар қайтадан әрекет ету үшін қараңғы уақытты күтті. «Ривер Клайд» экипажы кемеден жағаға дейінгі жолдарды сақтап, жараланғандарды эвакуациялады.

Кейінгі оқиғалар

Хелл жағажайындағы плацдарм орнатылғаннан кейін, V жағажайы француз жасағының базасы болды, ал Клайд өзені кемежай және толқын қорғағыш ретінде жағалауда қалды. Оның конденсаторлары тұщы сумен қамтамасыз етті, ал оның қоймалары жедел жәрдем көрсету пунктіне айналды. Ол жағадағы түрік артиллериясының үнемі нысанасы болды.

Викторияның айқасы

V Beach-те алты Виктория кресі табысталды. Олар – отты көпірді сақтап, жараланғандарды эвакуациялауға тырысқан Корольдік әскери-теңіз дивизиясының теңізшілері мен саяқтары: командир Унвин, кіші лейтенант Артур Тисдалл, қатардағы теңізші Уильям Уильямс, теңізші Джордж Самсон, мичмендер Джордж Дрюри және Уилфред Маллесон. 26 сәуір күні таңертең Седд-эль-Бахрды басып алуға жасалған шабуылды басқарғаны үшін подполковник Чарльз Даути Уайли қайтыс болғаннан кейін Виктория кресімен марапатталды. Осы шабуылда 1-ші Корольдік Мюнстер фузилерлерінен Уильям Косгроувқа да Виктория кресі табысталды.

Азаматтық қызмет

1919 жылы «Клайд» кемесі «Океан құтқару» компаниясымен қайтадан суға түсіріліп, Мальтаға жеткізілді. Мальтада жөнделгеннен кейін, 1920 жылдың ақпанында испан азаматтық иелеріне сатылды. Ол Жерорта теңізінде жүк тасымалдаушы кеме ретінде жұмыс істеді, бірінші «Анжела» деген атпен, содан кейін «Maruja y Aurora» деп аталды.