Кіріспе
Желілерді басқару жүйелерінің моделі
FCAPS – бұл ISO телекоммуникациялық басқару желісінің моделі және желілерді басқару аясы. FCAPS – бұл қателерді анықтау, конфигурация, есептеу, өнімділік, қауіпсіздік деген сөздердің бас әріптерінен құралған аббревиатура, және ISO моделі желілерді басқару міндеттерін осы санаттарға бөледі. Есеп жүргізбейтін ұйымдарда есептеу кейде әкімшілікпен алмастырылады.
Өмірбаян
OSI тобының басшылығымен ISO желілік басқару жүйелерінің негізгі функцияларын түсінудің басты құралы ретінде желілік басқару моделін жасады. Бұл модель OSI желілік басқару моделі немесе ISO желілік басқару моделі деп аталады, сондықтан толық атауы OSI/ISO желілік басқару моделі болуы мүмкін. Кез келген ұйымның ақпараттық технология (ИТ) инфрақұрылымын жан-жақты басқару – аса маңызды талап. Қызметкерлер мен клиенттер IT-қызметтеріне сенеді, онда қолжетімділік пен өнімділік талапқа сай болуы керек, ал мәселелерді жылдам анықтап, шешу қажет. Жөндеуге кеткен орташа уақыт (MTTR) ең аз болуы тиіс, себебі жүйе тоқтағанда кіріс немесе адам өміріне қауіп тууы мүмкін.
Тарих
1980 жылдардың басында FCAPS термині ISO 10040 стандартының алғашқы жұмыс жобаларында (N1719) пайда болды, ол Open Systems Interconnection (OSI) жүйелерді басқаруға шолу (SMO) стандарты еді. Сол кезде әрбір функционалдық сала үшін жеке протокол стандартын анықтау жоспарланған. Бірақ бастапқы тәжірибелер осы протоколдардың өте ұқсас болатынын көрсеткендіктен, осы протоколдарды әзірлеуге жауапты ISO жұмыс тобы (ISO/TC97/SC16/WG4, кейін ISO IEC/JTC1/SC21/WG4 деп аталды) бес саланың барлығы үшін бір протокол жасауға шешім қабылдады. Бұл протокол ортақ басқару ақпарат протоколы (CMIP) деп аталады. 1990 жылдары ITU T телекоммуникациялық басқару желісі (TMN) бойынша жұмыстарының барысында FCAPS-ті басқару функцияларына қатысты TMN ұсынымының (M.3400) бір бөлігі ретінде одан әрі жетілдірді. FCAPS идеясы желіні басқару функцияларын оқыту үшін өте тиімді болып шықты, сондықтан көптеген оқулықтар FCAPS-ты түсіндіретін бөлімнен басталады.
Ақаулықтарды басқару
Қате – маңызды оқиға. Ақауларды басқарудың мақсаты – желіде туындайтын қателерді анықтау, оқшаулау, түзету және тіркеу. Бұдан әрі, желінің әрқашан қолжетімді болуын қамтамасыз ету үшін, трендтерді талдау арқылы қателерді болжау жүзеге асырылады. Бұл әртүрлі параметрлерді аномальды мінез-құлқы бойынша бақылау арқылы іске асырылады. Қате немесе оқиға туындағанда, желілік компонент, меншік немесе ашық протокол (мысалы, SNMP, WhatsUp Gold, HP OpenView немесе бұрынғы Net Manager – Sun Solstice) арқылы желілік операторға желілік құрылғылар туралы ақпарат жинау үшін немесе кемінде, консоль серверіне хабарлама жазу үшін хабарлама жібереді. Басқару станциясы, өз кезегінде, желі әкімшісін проблемалар туралы (электрондық пошта, пейджер немесе экрандағы хабарламалар арқылы) хабардар етуге конфигурациялануы мүмкін, бұл тиісті шаралар қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл хабарлама қолмен немесе автоматты түрде әрекеттерді іске қосуға тиіс. Мысалы, проблеманың сипаты мен ауырлығын анықтау үшін қосымша деректер жинау немесе резервтік жабдықты қосу. Ақаулық журналдары жеке желі элементтерінің, сондай-ақ кіші желілердің немесе бүкіл желінің қызмет деңгейін анықтау үшін статистикалық мәліметтерді жинақтау үшін қолданылатын деректердің бірі болып табылады. Олар сонымен қатар, қосымша назар қажет ететін, нашар қызмет ететін желілік компоненттерді анықтау үшін де пайдаланылады. Қателер көбінесе ақауларды басқару және конфигурацияны басқару салаларында туындайды. Желі элементтері дабылдарды (сондай-ақ "қаптар" немесе "сигналдар" деп те аталады) шығарады, олар ақауларды басқару жүйесімен бақыланады. Бұл функция дабылдарды қадағалау деп аталады. Ақауларды басқару жүйелеріне HP Network Node Manager i, IBM Tivoli, EMC Smarts, CA Spectrum, NetIQ, TTI Telecom Netrac, Objective Systems Integrators NETeXPERT, Opmantek opEvents, Centina vSure, Infosim StableNet, iReveal, ERAMON және т.б. жатады. Delphi сияқты ақауларды оқшаулау құралдары да қол жетімді, олар негізінен кез келген телекоммуникациялық желідегі ақауларды оқшаулау үшін қолданылады. Ақауларды басқару жүйесі әдетте желілік операциялар орталығының негізгі мүмкіндігі болып табылады.
Бухгалтерлік басқару
Мақсаты – пайдаланушылар үшін пайдалану статистикасын жинау. Есептік басқару жеке пайдаланушыларға, бөлімдерге немесе бизнес-бірліктерге есептеу мақсатында тиісті түрде төлемдер жүргізу үшін желі пайдалану туралы ақпаратты қадағалаумен айналысады. Бұл барлық компанияларға қатысты болмауы мүмкін, бірақ көптеген ірі ұйымдарда АТ бөлімі жеке бөлімдер немесе бизнес-бірліктердің ресурстарды пайдалануына сәйкес кіріс жинақтайтын шығындар орталығы болып саналады. Есепке алынбайтын желілер үшін «әкімшілдік» «есептік басқару» терминінің орнына қолданылады. Әкімшілдіктің мақсаты – пайдаланушылар, парольдер және рұқсаттарды орнату арқылы уәкілетті пайдаланушылар жиынтығын басқару, сондай-ақ жабдықтың жұмысын басқару, мысалы, бағдарламалық қамтамасыз етуді сақтық көшірмелеу және синхрондау. Есептік басқару көбінесе төлемдерді басқару деп аталады. Статистиканы пайдалану арқылы пайдаланушыларға есеп-қисап жүргізіліп, пайдалану квоталары сақталуы мүмкін. Бұлар дискіні пайдалану, байланыс жүктемесі, процессор уақыты және т.б. болуы мүмкін.
Орындауды басқару
Желінің жұмысын бақылау желінің өнімділігін қа acceptable деңгейде ұстап тұруға бағытталған. Ол басқарушыға желіні болашаққа дайындауға, сондай-ақ, қазіргі желінің тиімділігін анықтауға мүмкіндік береді, мысалы, оны құруға жұмсалған инвестицияларға қатысты. Желінің өнімділігі өткізу қабілеті, желінің жауап беру уақыты, пакеттердің жоғалту деңгейі, байланыс желісінің жүктелуі, пайыздық жүктелу, қателік деңгейі және т.б. сияқты мәселелерді қамтиды. Бұл ақпарат әдетте SNMP басқару жүйесін енгізу арқылы жиналады, ол белсенді түрде бақыланады немесе алдын ала белгіленген шектен жоғары немесе төмен болғанда әкімшілерді ескерту үшін конфигурацияланады. Ағымдағы желінің өнімділігін белсенді бақылау – желіні басқарудың алдын ала жоспарланған стратегиясының бөлігі ретінде проблемаларды олар пайда болудың алдында анықтаудың маңызды қадамы болып табылады. Өнімділік деректерін жинау және талдау арқылы желінің денсаулығын бақылауға болады. Байқалған тенденциялар қызметтерге әсер етуден бұрын сыйымдылық немесе сенімділік мәселелерін көрсетуі мүмкін. Сондай-ақ, дабылды іске қосу үшін өнімділік шегін орнатуға болады. Дабыл қалыпты ақаулықты басқару процесі арқылы өңделеді (жоғарыда қараңыз). Дабылдың сипаты проблеманың ауырлығына байланысты өзгереді. IBM компаниясының Tivoli Netcool/Proviso, CA Technologies компаниясының CA Performance Management, Opmantek компаниясының opEvents және SolarWinds – өнімділікті бақылау үшін қолданылатын өнімдердің кейбіреулері.
Қауіпсіздікті басқару
Қауіпсіздікті басқару – желідегі активтерге қол жеткізуді бақылау процесі. Деректердің қауіпсіздігі негізінен аутентификация және шифрлау арқылы қамтамасыз етіледі. Рұқсаттар операциялық жүйе (ОЖ) және деректерді басқару жүйесі (ДБЖ) кіруді басқару параметрлерімен конфигурацияланады. Қауіпсіздікті басқару желілік ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз етумен ғана шектелмейді, сонымен қатар қауіпсіздікке қатысты жиналған ақпараттың жүйелі түрде талдануын да қамтиды. Қауіпсіздікті басқару функцияларына желілік аутентификацияны, авторизацияны және аудитті басқару кіреді, осылайша ішкі және сыртқы пайдаланушылар тек қана тиісті желілік ресурстарға қол жеткізе алады. Басқа да кең таралған міндеттерге желілік қабырғаларды (firewall), шабуылды анықтау жүйелерін және қауіпсіздік саясатын (мысалы, кіру тізімдері) конфигурациялау және басқару кіреді. Желілік элементтер журналдық файлдарды сақтайды, олар қауіпсіздік аудиті кезінде тексеріледі. Көптеген телекоммуникациялық желі элементтері қауіпсіздік бұзу күдігі туындағанда қауіпсіздік дабылын (alarm) шығарады. Бұл дабыл ақауларды басқарудың қалыпты дабыл мониторингі функциясы бойынша басқа барлық дабылдармен бірге бақыланады. Желілік операциялар орталығының техниктері оны дереу көріп, тиісті шаралар қолданады.
Желі басқару жүйесі
Желі басқару моделі тұрғысынан алғанда, желі басқару станциясы (NMS) — хосттар, шлюздер және терминал серверлер сияқты желі элементтерін (NE) бақылап, басқаруға арналған желі басқару қолданбаларын (NMA) іске асыратын станция. Бұл желі элементтері желі басқару станцияларының сұранысы бойынша желі басқару функцияларын орындау үшін басқару агентін (MA) пайдаланады. Желі басқару станциялары мен желі элементтеріндегі агенттер арасында басқару ақпаратын алмасу үшін қарапайым желі басқару протоколы (SNMP) қолданылады. NMS RFC 1157 «Жай желі басқару протоколы» еңбегінде сипатталған. NMS бүкіл желі үшін FCAPS функционалдығын қамтамасыз етеді. FCAPS: Ақаулық, Конфигурация, Есептеу, Өнімділік, Қауіпсіздік – бұл ISO моделінде анықталған санаттар. Есеп жүргізбейтін ұйымдарда есептеу кейде әкімшілікпен алмастырылады. Салалық аспектілерді қарастыратын болсақ, нарықта Nokia NetAct, IBM NetCool немесе Opmantek сияқты түрлі компаниялар бар. NMIS немесе OpenNMS сияқты ашық кодты NMS шешімдері де қолжетімді.