Кіріспе

Джермен Ли О'Нил Сыньор (Jermaine Lee O'Neal Sr.) (1978 жылғы 13 қазанда туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы. Орталық/қуатты шабуылшы, ол жоғары мектепте сәтті карьера жасады және 1996 жылғы НБА драфтына мектепті бітіргеннен кейін қатысуға өтініш берді. О'Нил 17 жасында «Портленд Трейл Блейзерс» клубының 17-ші нөмірімен таңдалды және 18 жасында алғашқы кәсіби ойынын ойнады. Ол кезде ол НБА ойынында ойнаған ең жас ойыншы еді. О'Нил «Портленд» командасының негізгі құрамына іліге алмады және 2000 жылы «Индиана Пейсерс» клубына ауыстырылды. Командамен өткізген сегіз маусымда ол алты рет НБА All-Star атанды, үш рет All-NBA құрамасына енді және 2001–02 маусымында НБА-ның ең жақсарған ойыншысы деп танылды. О'Нил «Индиана» командасының алты рет НБА плей-оффына, соның ішінде 2003–04 маусымындағы Шығыс конференциясының финалына жолдауға көмектесті. О'Нил 2008–09 маусымы басталар алдында «Торонто Рапторс» клубына ауыстырылды, содан кейін «Майами Хит», «Бостон Селтикс» және «Феникс Санс» командаларында ойнады. О'Нилдің соңғы НБА маусымы 2013–14 жылғы маусым болды, ол «Голден Стэйт Уорриорс» командасында өткізді.

Ерте өмір

О'Нил Оңтүстік Каролина штатының Колумбия қаласында дүниеге келген. Оушен ұлдарын асырау үшін көп еңбек етті және балаларын көбінесе өздеріне қалдырды. О'Нил кішкентай кезінде-ақ спортқа деген құмарлығын тапты. Ұзын бойлы және епті болғандықтан, ол американдық футболды да, баскетболды да ұнатты, бірақ баскетбол оның сүйікті спорты болды. Оның баскетболдағы ең бағалы тұлғалары – Хаким Оладжуон мен Билл Расселл. О'Нил Оладжуонның ойынға қатысты көзқарасына жиі таңғалып, Расселлдің Уилт Чемберленмен болған айқастарын тамашалайтын.

Жоғары мектеп мансабы

О'Нил әр жазда ААУ командасында ойнайтын және өз спорттық қабілетімен, екі қолымен допты тиімді ұстай білуімен көрермендерді таң қалдыратын. 14 жасқа келгенде, енді үш ұпайлық лақтырыстарды орындауға сенімді қорғаушыға айналған О'Нил 1992 жылы Эу-Клэр өнер мектебінің бірінші курсына қабылданды. Баскетбол жаттықтырушысы Джордж Глимппен алғашқы кездесуінде ол мектеп тарихындағы ең үздік ойыншы болуға батыл уәде берді. Бір жарым жылдың ішінде 5 дюймға өскеннен кейін жағдай өзгерді, ол өзінің құрмет тұтатын Билл Рассел сияқты қорғаныс шеберіне айналуға шақырылды. Глимп командасының қорғанысын О'Нилдің айналасына құрды, ал Эу-Клэрде ең мықты алдыңғы қатарлардың бірі қалыптасты. О'Нилдің ойынға орташа есебінен 18 ұпай, 12 доптарды қайтару және 9 блок жасаған Eau Claire 1995 жылы үшінші рет 3A штатының чемпионатында жеңіске жетті. Жаңадан келген ойыншы Портлендте оған тәжірибесін көрсетуге дайын ветерандар мен жаңа жұлдыздармен қоршалған; Арвидас Сабонис, Рашид Уоллес және Клифф Робинсон онымен бірге алдыңғы қатарды құрады. Тізедегі сүйекке соққы салғаннан кейін алғашқы 17 ойынды өткізіп алғаннан соң, О'Нил желтоқсанда Денвер Наггетс клубына қарсы өзінің дебютін жасады. 18 жас, бір ай және 22 күндік шағында ол НБА ойынында ойнаған ең жас ойыншы атанды (кейін Эндрю Байнум бұл көрсеткішті жаңартты). О'Нил 1997 жылдың 22 қаңтарында Сиэтл Суперсоникс клубына қарсы өткен ойында 20 ұпай жинаған ең жас ойыншы болып танылды.

1996-1997 жылғы маусым

Портленд кампанияның бірінші жартысында жақсы нәтиже көрсетпеді, бірақ плей-офф жақындаған сайын жақсарып, 49–33 есебімен Тынық мұхиты дивизионында үшінші орынды иеленді. Роуз Гардендегі жанкүйерлер плей-оффтың бірінші турында Лос-Анджелес Лейкерске қарсы сенімді жеңіске жете алады деп ойлады, бірақ ол көбінесе қосалқы құрамда ойнады және әр ойында орташа есеппен 10,2 минут қана алатын. Плей-оффта Дунлеви жастарға басымдық берді: сауда мерзімінен бұрын ол қорғаушы Дэймон Стоудамирді, сондай-ақ шабуылшылар Карлос Роджерс пен Уолт Уильямсты сатып алды. Бұл қадам команданың плей-оффта физикалық тұрғыдан күшті командаларға қарсы мүмкіндіктерін арттыру мақсатында жасалды. «Трейл Блейзерс» 35–15 есебімен дивизионда көшбасшы болды. Кейіннен «Жылдың үздік бапкері» атанған Дунлеви командасын плей-оффқа алып шықты, мақсаты – 1977 жылдан бері франшизаның алғашқы NBA титулын жеңіп алу еді. Бірінші раундта «Феникс Санс» командасын 3–0 есебімен жеңгеннен кейін, Портленд «Юта Джазз» командасын 4–2 есебімен жеңіп, Батыс конференциясының финалында «Сан-Антонио Спёрс» командасымен кездесуге дайындалды. Олар «Сан-Антонионың» серияны жеңуіне көмектесті (ал «Спёрс» NBA чемпионатын жеңіп алды). О’Нилдің Конференция финалында жеңіліске ұшырауына себеп, ол тұрақты маусымдағы ойын уақытын 10 минуттан кемге дейін азайтуы болды. Алайда, жаңа келісім 1999–2000 маусымында шабуылшы үшін көбірек ойын уақытын қамтамасыз етпеді. Портленд 1999 жылғы маусымда Детлеф Шремпф, Скотти Пиппен және Стив Смит сынды ойыншыларды сатып алды, бұл О’Нилдің тағы да қосалқы құрамда қалуын білдірді. Оның статистикасы әсерлі болған жоқ, тұрақты маусымда әр ойында орташа есеппен 3,9 ұпай және 3,3 допты қайтаруды қамтамасыз етті. Ұзақ жылдар бойы қарсылас болған «Лос-Анджелес Лейкерс» командасына қарсы өткен шешуші 7-ші ойынның төртінші тоқсанында 15 ұпайдан айырылып, 89–84 есебімен жеңіліске ұшырады. Алайда, О’Нил бұл оқиғаларға көп қатыспады. Конференция финалдарындағы екі рет жеңіліс және ойын уақытының жетіспеуі салдарынан ол көп ұзамай саудаға шығу ниетін білдірді.

2000-01 маусым: Пейсерспен бірінші маусым

Сауда-саттық Индиана жанкүйерлерін таңқалдырды, себебі «Пейсерс» командасы 2000 жылғы НБА финалдарына қатысып келген еді, ал сауда-саттықта сапалы ойыншы О’Нилдегі сынақтан өтпеген ойыншыға берілді. Сол кезде Индиана командасы қайта құрылып жатқанда, әлі де тәжірибелі жұлдыз Реджи Миллердің айналасында болды. О’Нил жаңа клубы үшін ашылу болды және көп ұзамай жаңа командасының маңызды ойыншысы ретінде танылды. 2000-01 маусымында 81 реткі ойынның 80-іне қатысып, оның статистикасы айтарлықтай жақсарды, орта есеппен ойын басына 12,9 ұпай және 9,8 допты қайтаруды (ребоунд) жинады. Сондай-ақ ол лигадағы барлық блоктар бойынша (228, клубтық рекорд) көш бастады, онда олар сол кезде лигадағы ең күшті командалардың бірі – «Нью-Джерси Нетс» командасымен кездесті. «Пейсерс» серияны 5 ойында ұтырып қалды, бірақ екі рет қосымша уақытқа мәжбүр болды. «Жұлдыздар» ойынына дейін шығыс конференциясындағы ең жақсы көрсеткішке ие болды, бірақ маусымды 48-34 есебімен аяқтады. Маусым аяқталғаннан кейін О’Нил баскетболға назарын сақтап, еркін агент болғандықтан басқа командаға қосылу мүмкіндігін қарастырды. Екі мәрте НБА чемпионы болған Тим Дунканның жетекшілігімен «Сан-Антонио Спарс» командасы қызықты ұсыныс болды, себебі мәңгілік жұлдыз Дэвид Робинсон зейнеткерлікке шыққан еді. О’Нил үшін команданы ауыстыру азғырылғанмен, ол отбасын орын ауыстырудан сақтап, «Пейсерс» клубымен жеті жылға 126 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. Дегенмен, маусым соңында О’Нил үшін бірнеше жаңалық болды: Исаи Томас Рик Карлайлмен ауыстырылды, ал Брэд Миллер «Сакраменто Кингс» командасына кетті. Ол тұрақты түрде қос ребоундқа қол жеткізе алатын ойыншы болып қала берді, реттегі маусымда ойын басына 20,1 ұпай және 10,0 допты қайтаруды (ребоунд) жинады.

2004-05 маусым: Суспензия және мансаптық жоғары көрсеткіш

Пейсерс 2004/05 маусымдағы бұрынғы жетістіктерін жалғастыруға тырысты, бірақ барлық жоспарлары 19 қарашада күйреп кетті. «Оберн Хиллз» сарайындағы «Пистонс» командасымен өткен ойында «Сарайдағы қатігездік» деп аталған төбелес басталды, ол жанкүйер Индиананың Рон Артест ойыншысына сусын тастағаннан кейін трибуналарға дейін жетті. О’Нил – алаңға кірген екі жанкүйермен төбелес салған «Пейсерс» командасының ойыншыларының бірі болды; ол командаласы Рон Артесті қорғау үшін жүгіріп, жанкүйердің біреуін басына сонша қатты ұрып, командаласы Скотт Поллард пен спорт комментаторы Джим Грей оның жанкүйерді өлтіріп қоюы мүмкін деп қорқып қалды. Ол және оның «Пейсерс» командаластары алаңнан шығып бара жатқанда, ашуланған жанкүйерлер көптеп тағамдар, сусындар және тіпті бүгілетін орындықтарды лақтырып жіберді. О’Нилдің төбелес кезіндегі әрекеттеріне жауап ретінде НБА комиссары Дэвид Стерн оны 25 ойынға шеттетуге мәжбүр етті; командаластары Артест пен Стивен Джексон тиісінше маусым қалдығына және 30 ойынға шеттетілді. О’Нил Индианадағы ең нашар көрсеткіші бойынша бар болғаны 44 ойында ғана ойнады. Оның ұпай жинауы орташа есеппен 24,3 ұпайға дейін жақсарғанмен, допты қайтару көрсеткіші төмендеді және ол бұрынғыдай қорғаныста қауіпті ойыншы болмай қалды. Наурыз айында оң иығына жарақат алғаннан кейін жағдай нашарлады және ол плей-оффқа дейін жазылып үлгеруге үміттеніп, тұрақты маусымның қалған бөлігінде сирек ойнады. «Пейсерс» командасы плей-оффқа алтыншы орынмен өтті. Олар «Нью-Джерси Нетс» командасына алты ойыннан кейін есе жіберді. О’Нил 2006/07 маусымында тағы 13 ойынға қатыса алмады, ал «Пейсерс» командасы плей-оффқа мүлдем ілікпеді. О’Нил, әсіресе маусым соңында, «Пейсерс» командасы бәсекеге түсу үшін күрескен кезде, көп уақытты қатыса алмай кетті. О’Нилдің өнімділігі мен статистикасы да төмендеді. Оның келісімшартында тағы 2 жылға 44 миллион доллар қалды. «Пейсерс» командасы осы үлкен келісімшарттан құтылуды көздеді. 2008 жылдың 25 маусымында О’Нил мен 2008 жылғы НБА драфтының 41-ші нөмірі – Натан Джавайдың «Торонто» командасына Т.Дж. Форд, Рашо Нестерович, Масео Бастон және 2008 жылғы НБА драфтының 17-ші нөмірі (Рой Хибберт) үшін ауыстырылатыны хабарланды. Аусым 2008 жылдың 9 шілдесінде аяқталды.

Торонто рапторлары (20082009)

О'Нилге Raptors командасы үшін #6 жейде берілді, себебі Pacers командасындағы оның нөмірі (#7) Андреа Баргнаниге тиесілі болды. Ол Торонтоның үш мәрте All-Star ойыншысы Крис Бошпен бірігіп, мықты шабуылдық топты құрап, Raptors үшін жақсырақ дойбылау мен қорғаныс жасауға көмектеседі деп күтілгенімен, О'Нилдің келуі дивизиядағы қарсыласы Филадельфияға Элтон Брэндты қабылдауымен көлеңкеде қалды. О'Нил жаңа командасына өзінің стилін тану үшін көп уақыт жұмсаған жоқ: Филадельфиядағы маусымның ашылу ойынында данк жасағаннан кейін, трибунадағы оны сынайтындарға көрсетті; команданың екінші ойынында Торонтоның орталық ойыншысы Голден Стэйттің Брандан Райттың данк жасауын тоқтатып, кейін наразылық білдіре жеңіске жетті. Дегенмен, О'Нилдің шабуылдық ойынына қайта оралуына біраз уақыт кетті: алғашқы 23 ойынында тек екі рет 20 ұпайдан асты, содан кейін үш ойын қатарынан соқты. Жұлдыздар демалысына дейін, үлкен ойыншы жарақаттарға байланысты Торонтоның ойындарының шамамен төрттен бірінен қалыс қалды, ал Баргнани үздік өнер көрсетулерінің арқасында бастапқы құрамға оралды. Бұған қоса, Raptors конференцияда 14-орында және .500 көрсеткіштен 13 ойын артта қалды, сондықтан Торонтоның бас менеджері Брайан Коланжело О'Нилді ауыстырып, қанатты ойыншыны алып, жалақы төлеу мүмкіндігін ашуды жоспарлады. 2009 жылдың 13 ақпанында О'Нил мен Джамарио Мун Майамиге Шон Мэрион мен Маркус Бэнкстің орнына ауыстырылды; соңғы екеуі бір жыл бұрын Майамиге Шакил О'Нилдің орнына келген еді. Raptors сапында өткізген 41 ойынында О'Нил орташа есеппен ойынға 13,5 ұпай, 7 дойбы, және 2 блок берді. Плей-оффтың бірінші турында Атланта Хокс Хитті жеті ойынның соңында жеңді. Ол жаңа командасымен қиын маусымды өткізді, сол тізесі мен сол білегінің жарақаттарынан 58 рет тұрақты маусым ойындарын өткізіп алды, тек 24 ойын ойнады және олардың 10-ында бастапқы құрамда болды, ойынға 18,0 минут ішінде орташа есеппен 5,4 ұпай, 3,7 дойбы және 1,3 блок берді. О'Нил 2011 жылғы НБА плей-оффында бастапқы құрамға қайта оралды. Бостон (үшінші орын) бірінші раундта Нью-Йорк Никсті қабылдады. О'Нил жақсы ойын көрсетті, әсіресе бірінші ойында 12 ұпай және 5 блокпен. Бостон Никсті жеңіп алды, бірақ екінші раундта 5 ойыннан кейін Шығыс конференциясының чемпионы Майами Хиттен жеңілді. 2012 жылдың 20 сәуірінде ол кеуде операциясынан кейін Селтикс командасынан босатылды. 25 ойында ол орташа есеппен 5,0 ұпай, 5,4 дойбы және 1,7 блок берді.

Феникс Санс (20122013)

2012 жылдың 15 тамызында О’Нил «Феникс Санс» клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. О’Нил командамен келісімшартқа отыру шешіміне «Санс» командасының жаттықтырушылық штабының әсері зор болғанын айтты. Ол Стив Нэш және Грант Хилл сияқты ойыншыларды алмастыратын командадағы көшбасшы ретінде қарастырылды. Осының нәтижесінде О’Нил Джаред Дадлимен бірге команданың жаңа капитаны атанды. 2012 жылдың 21 қарашасында О’Нил 9 лақтырудан 7-сін дәл тікелейтіп, 17 ұпай жинап, «Портленд Трэйл Блэйзерс» командасын 114–87 есебімен жеңуге көмектесті. Екі күннен кейін О’Нил «Санс» сапындағы алғашқы «дабл-дабл» рекордын жасады – 13 ұпай жинап, 11 допты қайтарып алып, 111–108 есебімен «Нью-Орлеан Хорнетс» командасын қиын жеңіспен жеңді. 2013 жылдың 23 қаңтарында О’Нил жүрек соғуының бұзылуына байланысты алаңнан шығарылды. О’Нил 2013 жылдың 5 ақпанында «Мемфис Гризлис» командасына қарсы «Жұлдыздар» ойынына оралды. 2013 жылдың 27 ақпанында О’Нил 22 ұпай жинап, 13 допты қайтарып алып, «Сан-Антонио Спёрс» командасын 105–101 есебімен жеңіске жеткізді. 2013 жылдың наурыз айында О’Нил қызы Асжияға жүрек клапанын жөндеу үшін операция жасалғандықтан командадан уақытша кетті.

Голден Стейт Уорриорс (20132014)

2013 жылдың 23 шілдесінде О'Нил «Голден Стэйт Уорриорс» командасымен келісім жасасты. 2013 жылдың 13 желтоқсанында О'Нил оң білегіндегі жыртылған байланысты тіктеу үшін операция жасады. Ол 2014 жылдың 4 ақпанында ойынға оралды. Күшін жоғалтқан О'Нил 2014–15 жылғы НБА маусымын өткізіп тастауға шешім қабылдады. Маусым ішінде бірнеше командадан ұсыныстар түскеніне қарамастан, О'Нил ойыннан шеттетіліп, отбасына көңіл бөлді. 2016 жылдың ақпан айында О'Нил НБА-дан әлі ресми түрде зейнеткерлікке шықпағанын мәлімдеді.

Ұлттық құрама мансабы

2000–01 жылғы табысты маусымынан кейін О'Нил 2001 жылғы Жақсылық ойындарына АҚШ құрамасына шақырылды. Америкалықтар барлық бес ойында жеңіске жетіп, алтын медальді жеңіп алды, ал О'Нил команданы блоктар мен проценттік тиянақтылық бойынша жетектеді, сонымен қатар ұпайлар мен доптарды қайтару бойынша екінші орынды иеленді. О'Нил сегіз ойында орташа есеппен 7,3 ұпай және 4,5 допты қайтару көрсетті. О'Нил турнирдің барлық ойындарында қатысты, әр ойында орташа есеппен 11,2 ұпай және 6,2 допты қайтару жинады. Ол сонымен қатар Атланта қаласында Bogota Entertainment деп аталатын жазба студиясының иесі болды. О'Нил – христиан. Ол діні туралы жиі Twitter-де жазады. О'Нил 2021 жылы Netflix фильмі Untold: Malice at the Palace атқарушы продюсері ретінде көрсетілді. Қазіргі уақытта ол Техас штатының Ирвинг қаласындағы Dynamic Prep Academy мектебінің баскетбол командасының бас жаттықтырушысы.