Кіріспе

1900 жылы Пуэрто-Рикоға қатысты АҚШ-тың федералды заңы

Форкер заңы, ресми түрде 1900 жылғы Органикалық заң деп аталады, бұл Испания-Америка соғысының нәтижесінде АҚШ-тың иелігіне айналған Пуэрто-Рико аралында азаматтық (бірақ халықтың шектеулі қатысуымен) үкімет құрған АҚШ-тың федералды заңы. Форкер заңының VII бөлімі Пуэрто-Рико азаматтығын белгіледі және Пуэрто-Риколықтарға американдық ұлттық статусын кеңейтті. Президент Уильям Маккинли заңға 1900 жылдың 12 сәуірінде қол қойды, және ол оның жақтаушысы, Огайо сенаторы Джозеф Б. Форкердің есімімен Форкер заңы деп аталды. Оның басты авторы Соғыс министрі Элиу Рут болып табылады. Жаңа үкімет АҚШ президенті тағайындаған губернатор мен 11 мүшеден тұратын атқарушы кеңес, 35 сайланған мүшеден тұратын Өкілдер палатасы, Жоғарғы сот пен АҚШ округтік соты бар сот жүйесінен және Конгресте дауыс беру құқығы жоқ тұрақты комиссардан құралды. Атқарушы кеңестің барлық мүшелері тағайындалды: бес адам Пуэрто-Рико тұрғындарынан таңдалды, ал қалғандары жоғары кабинет лауазымдарындағы адамдардан, соның ішінде бас прокурор және полиция бастығы (сонымен қатар президент тағайындады) болды. Инсулярлық Жоғарғы сот та тағайындалды. Бұған қоса, АҚШ-тың барлық федералды заңдары аралда қолданылуға тиіс болды. Форкер заңы бойынша аралдың алғашқы азаматтық губернаторы Чарльз Х. Аллен болды, ол 1900 жылдың 1 мамырында Сан-Хуанда, Пуэрто-Рикода қызметке кірді. Бұл заң 1917 жылы Джонс-Шафрот заңымен күшін жойды.

Қысқаша мазмұны

2 АҚШ порттарынан басқа порттардан Пуэрто-Рикоға импортталатын барлық тауарларға қолданылатын тарифтер, кедендік баждар мен алымдар, заңмен белгіленгендей, АҚШ-қа шетелден импортталатын тауарларға қолданылатын тарифтер, кедендік баждар мен алымдармен бірдей болуға, жиналуға және төленуге тиіс. 3 Пуэрто-Рико мен АҚШ арасында тасымалданатын тауарларға уақытша тариф белгіленді. Бұл тариф Пуэрто-Рико заң шығарушы органының «үкіметтің қажеттіліктерін қанағаттандыруға» жеткілікті жергілікті салық салуды енгізуімен немесе 1902 жылғы 1 наурыз күні күшінен шығуы тиіс еді. 4 2-тармақ бойынша жиналған тарифтер қорға сақталып, Пуэрто-Рико халқының игілігі үшін заң шығарушы орган толық құрылғанға дейін сенімгерлікпен ұсталуға тиіс. Жаңа үкімет құрылғаннан кейін қаражат жергілікті қазынаға аударылатын болды. 6 Пуэрто-Риконың астанасы Сан-Хуан қаласы деп белгіленді және үкімет орыны сол жерде сақталуы тиіс еді. 7 1899 жылғы 11 сәуірге дейін Пуэрто-Рикода қалуды шешкен испан азаматтары және олардың балалары Пуэрто-Рико азаматтары деп есептеліп, АҚШ қорғауына құқылы болды. Испания азаматтығын сақтап қалуды қалаған тұрғындарға да мүмкіндік берілді. 11 Аралдағы испан валютасын АҚШ долларымен алмастыру көзделді. Сондай-ақ, бұрын Пуэрто-Рико валютасында төленетін барлық қарыздар енді АҚШ долларымен төленуге тиіс болды. 13 Испаниядан АҚШ-қа өткен мүліктерді, Пуэрто-Риконың жаңа құрылған үкіметі құрылған кезде, оған беру механизмі қарастырылды. 14 Пуэрто-Рико азаматтарына АҚШ заңдары, ішкі кірістер заңдарын қоспағанда, қолданылатындығы белгіленді. 15 Жаңа құрылған үкіметке ауысу кезеңінде қабылданған кез келген заңды өзгертуге немесе жоюға құқық берілді. 16 АҚШ-тағыдай сот жүйесі құрылды және барлық мемлекеттік қызметкерлердің АҚШ Конституциясы мен Пуэрто-Рико заңдарын қолдауға ант беруі талап етілді. 17 АҚШ Сенатының кеңесімен және келісімімен АҚШ Президенті тағайындайтын, төрт жыл мерзімге тағайындалатын губернатор лауазымы құрылды. 18 АҚШ Сенатының кеңесімен және келісімімен АҚШ Президенті тағайындайтын, төрт жыл мерзімге тағайындалатын Пуэрто-Рико губернаторының атқарушы кеңесі құрылды. 27 Екі палаталы заң шығарушы орган құрылды, оның бір палатасы 18-тармақта белгіленген атқарушы кеңестен, ал екінші палатасы екі жыл мерзімге сайланатын 35 мүшеден тұрады. Аймақ жеті округке бөлінуге тиіс еді. 28,29 Заң шығарушы орган мүшелерін жалпы сайлау тәртібі қарастырылды. 30 Заң шығарушы органға сайлауға қойылатын талаптар белгіленді. 31 Заң жобаларының заңға айналу механизмі анықталды. Заң жобасы екі палатаның бірінде ұсынылуы мүмкін, бірақ ол заң болу үшін екі палатаның да көпшілік дауысымен қабылдануы керек. Екі палатада да қабылданған заң жобасы қол қою үшін губернаторға ұсынылады. Губернатор қол қойғаннан кейін заң жобасы заңға айналады. Егер губернатор заң жобасына қол қоймаса немесе вето қойса, заң шығарушы орган 2/3 көпшілік дауыспен ветоны жоққа шығара алады. Заң шығарушы орган қабылдаған барлық заң жобалары туралы АҚШ Конгресіне хабарлау міндетті және АҚШ Конгресіне оларды жоюға мүмкіндік берілді. 33 Сол кездегі сот жүйесінің ресми сот жүйесіне өтуі қамтамасыз етілді. Бас судьяны АҚШ Сенатының кеңесімен және келісімімен АҚШ Президенті тағайындайды. 34 Пуэрто-Риконың АҚШ округі құрылды және төрт жыл мерзімге АҚШ Сенатының кеңесімен және келісімімен АҚШ Президенті тағайындайтын округтік судья лауазымы құрылды. 38 Экспорттық баж салығын алу мен өндіріп алуға тыйым салынды. Заң шығарушы орган мемлекеттік басқарудың жалпы мақсаттары үшін салықтарды енгізе алады, мемлекеттік несиелерді қорғайды және 1899 жылғы 8 тамыздағы дауыл салдарынан туындаған өнеркәсіптік жағдайды жеңілдету үшін Соғыс департаментінің төтенше жағдай қорынан жұмсалған қаражатты АҚШ үкіметіне өтеуге мүмкіндік береді. Пуэрто-Рико үкіметі мен оның барлық муниципалитеттерінің мүлкіне салынатын салықтың жалпы сомасының 7%-дан астам сомада қарыз алуына тыйым салынды. 39 АҚШ-қа екі жыл мерзімге резидент комиссар лауазымы құрылды. 40 АҚШ Сенатының кеңесімен және келісімімен АҚШ Президенті тағайындайтын, Пуэрто-Риконың үш азаматынан тұратын үш мүшелі комиссия құрылды. Комиссия Пуэрто-Рико заңдарын, сондай-ақ «жеңіл, үйлесімді және экономикалық үкімет» құру, сот төрелігін орнату және оның жедел және тиімді басқаруын қамтамасыз ету, жалпы білім беру және қоғамдық нұсқау жүйесін енгізу, ғимараттар мен қаржыны қамтамасыз ету, салық салуды теңестіру және кіріс жинаудың барлық әдістерін жеңілдету, сондай-ақ Пуэрто-Риконың барлық тұрғындарына республикалық үкіметтің артықшылықтарын қамтамасыз ету және кеңейту үшін қажетті барлық шараларды қарастыруға міндеттелді. Осы комитеттің соңғы есебі акті қабылданғаннан кейін бір жыл ішінде АҚШ Конгресіне ұсынылуға тиіс болды.