Эллен Тайн Дейли: Американдық актрисаның өмірбаяны мен мансабы

Кіріспе

Американдық актриса (туған 1946)

Эллен Тайн Дейли (/'//t//aɪ//n/; туылған 21 ақпан 1946) – американдық актриса. Алты онжылдық мансабында ол сахнадағы және экрандағы басты рөлдерімен танымал. Телевизиядағы жұмысы үшін ол алты «Эмми» сыйлығын, «Тони» сыйлығын жеңіп алды және 2011 жылы Америка театрларының даңқ залына енді. Дейли мансабын Нью-Йорктегі жазғы театрдан бастады және 1967 жылы «That Summer – That Fall» спектаклінде Бродвейде дебют жасады. Ол CBS телеарнасының «Cagney & Lacey» (1982–88) полициялық драмасындағы детектив Мэри Бет Лейси рөлімен ең көп танылды, осы рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік басты әйел рөлі үшін төрт «Primetime Emmy» сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол «Христи» (1994–95) тарихи драмасындағы Элис Хендерсон және «Judging Amy» (1999–2005) құқықтық драмасындағы Максин Грей рөлдері үшін де «Эмми» сыйлығын алды. «Цыган» (1989) Бродвейдегі қайта жаңғыруында ойнап, «Музыкалықтағы үздік әйел актер» номинациясы бойынша «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Оның «Тони» сыйлығына ұсынылған басқа рөлдері «Rabbit Hole» (2006) және «Mothers and Sons» (2014) фильмдерінде болды. Ол Бродвейде де, Лондонның «West End» театрында да Мария Каллас рөлін «Master Class» (2011–12) спектаклінде ойнады. Оның басқа Бродвейлік жұмыстары «The Seagull» (1992) және «It Shoulda Been You» (2015) фильмдерін қамтиды. Дейли «John and Mary» (1969) фильмінде киноға дебют жасады. Ол «The Enforcer» (1976), «Hello, My Name Is Doris» (2015) және «The Ballad of Buster Scruggs» (2018) фильмдеріндегі рөлдерімен де танымал. Ол Патрик Ванның «A Bread Factory» (2018) драмасындағы рөлі үшін «Independent Spirit» сыйлығының «Үздік қосалқы әйел рөлі» номинациясын алды. «Marvel Studios» компаниясының «Spider-Man: Homecoming» (2017) фильмінде ол Энн Мари Хог рөлін сомдады.

Алғашқы жылдар және білім

Дейли Висконсин штатының Мэдисон қаласында актер Джеймс Дейли мен актриса Мэри Хоуптың (қыз есімі Ньюэлл) отбасында дүниеге келді. Ол ирланд тегінен, оның ата-бабалары Лимерик және Керри округтерінен шыққан. Оның кіші інісі актер Тим Дейли, және екі әпкесі бар: Мэри Глинн мен Пежин Майкл. Ол Нью-Йорк штатының Рокленд округінде өсті, онда отбасымен бірге жазғы театрларда өнер көрсету арқылы карьерасын бастады; 15 жасында Equity Card-ты алды. Ол Брандейс университетінде және Америка музыкалық және драма академиясында оқыды.

1967-1980: Карьераның басталуы

Дейлидің Бродвейдегі алғашқы рөлі 1967 жылы қысқа ғана өмір сүрген «Осы жаз, осы күз» атты пьесада болды. Дейли «Джон мен Мэри» (1969), «Angel Unchained» (1970), «Play It as It Lays» (1972) және «The Adulteress» фильмдерінде ойнады. 1976 жылы «Гарри» фильміндегі «The Enforcer» фильмінде ол инспектор Гарри Каллахеннің алғашқы әйел серіктесі Кейт Мур рөлінде түсті. Әйел мен ер адамнан құралған полиция серіктестігінің идеясы кейін «Аңшы» телешоуының негізі ретінде пайдаланылды.

1981-2005: Жеңілі және жұлдыздық

Дейли CBS полициясының қылмыстық-процессуалдық драмасында «Кэгни және Лейси» Мэри Бет Лейси, үйленген жұмыс істейтін ана рөлінде пайда болды. Ол төрт рет, 1983, 1984, 1985 және 1988 жылдары драмалық сериалдағы үздік басты әйел актер үшін «Эмми» сыйлығын жеңіп алды және 1986 және 1987 жылдары номинацияланды. Шэрон Глэспен бірге алты жыл қатарынан драмалық сериалдағы үздік басты әйел үшін «Primetime Emmy» сыйлығын иеленді. 1988 жылы Дейли Долли Партонның телешоуында «Dolly» қатысып, Партонмен (оның өтініші бойынша) дуэт орындады. Бродвей продюсері Барри Браун шоуды көріп, Дейлидің өнеріне тәнті болғандықтан, Дейлидің Роза рөлінде ойнауымен «Цыган» мюзиклінің қайта қойылымын жасауға шешім қабылдады. «Кэгни және Лейси» көрсетілімі аяқталғаннан кейін, Дейли келісім берді. 1989 жылдың сәуірінде Дейли жетекшілік еткен «Цыган» мюзиклінің қайта қойылымы 14 қалалық АҚШ гастрольдік сапарында болды, содан кейін 1989 жылдың қарашасында Бродвейде көрсетілді. Бұл қойылым Бродвей сахнасындағы шоудың екінші қайта қойылымы болды (біріншісі 1974 жылы Анжела Лансберидің қатысуымен өтті). Дейли «Цыган» мюзикліндегі рөлі үшін 1990 жылы «Тони» сыйлығын «Музыкалық сахнадағы үздік әйел актер» номинациясы бойынша жеңіп алды. Дейли 1990 жылдың шілдесінде «Цыган» мюзиклінен шығып, Линда Лавин Роза рөлін ойнады, ал 1991 жылдың сәуірінде қайта оралып, 1991 жылдың шілдесінде жабылуға дейін ойнады. 1991 жылы Дейли ағасы Тимнің «Қанаттар» сериалында қонақ ретінде пайда болды, ол Тимнің Джо кейіпкерінің ағасы Брайан Хакеттпен (Стивен Вебер) кездесетін әйел рөлін ойнады. 1992 жылы «Чайка» ромасының Бродвейдегі қайта қойылымында Мадам Аркадина рөлінде ойнады. Ол «City Center Encores!» бағдарламасында Салли Адамс рөлінде «Call Me Madam» концертінде қатысты. Аймақтық театрларда ол 1997 жылдың сәуірінде Лос-Анджелес театр орталығында «Келіңіз, кішкентай Шеба» пьесасында Лола рөлін сомдады. 1999 жылдан 2005 жылға дейін CBS телеарнасының «Judging Amy» драмасында әлеуметтік қызметкер Максин Грей рөлін ойнады. 2000 жылы Ұлттық әлеуметтік қызметкерлер қауымдастығының конференциясында сөйлеген сөзінде Дейли өзінің кейіпкерін жақсарту үшін әлеуметтік қызметкерлер мен әлеуметтік жұмысқа қатысты мәтіндерден үйренгенін айтты және былай деп қосты: «Мен сіздерден үйренемін, өйткені сіздер біздің қоғамның барлық жаман институттарымен күресесіздер: институционалды кедейлік, институционалды нәсілшілдік, институционалды цинизм». Кейінгі телешоулардағы рөлдерінің ішінде Дейли 2010 жылы «Burn Notice» сериалындағы қонақ рөлінде «Cagney & Lacey» серігі Шерон Глэспен қайта қатысты.

Daly appeared in the CBS police procedural crime drama Cagney & Lacey as Mary Beth Lacey, the married working mother. She won the Emmy Award for Outstanding Lead Actress in a Drama Series four times, in 1983, 1984, 1985, and 1988, and was a nominee in 1986 and 1987. Between co star Sharon Gless and her, they won the Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress in a Drama Series six years in a row. In 1988, Daly appeared on the Dolly Parton TV variety show Dolly, and sang (at her request) a duet with Parton. Broadway producer Barry Brown saw the show and, impressed by Daly's performance, decided to mount a revival of the musical Gypsy with Daly in the lead role of Rose. Cagney & Lacey had finished airing, and Daly agreed. In April 1989, the Daly helmed Gypsy revival began a 14 city U. S. tour; it was then presented on Broadway in November 1989. This production was the second revival of the show to play Broadway (the first was in 1974 with Angela Lansbury). Daly won the 1990 Tony Award for Best Actress in a Musical for her performance in Gypsy. Daly left Gypsy in July 1990, with Linda Lavin playing Rose, and returned in April 1991 through closing in July 1991. In 1991, Daly guest starred on her brother Tim's series Wings, playing a woman who dates Brian Hackett (Steven Weber), brother of Tim's character Joe. She appeared in the Broadway revival of The Seagull in 1992 as Madame Arkadina. She appeared as Sally Adams in the City Center Encores! staged concert of Call Me Madam in February 1995. In regional theatre, she played Lola in Come Back, Little Sheba at the Los Angeles Theatre Center, Los Angeles, in April 1997. She appeared as social worker Maxine Gray, who was also the mother to the show's title character on the CBS drama Judging Amy, which ran from 1999 to 2005. Addressing a conference of the National Association of Social Workers in 2000, Daly said she had learned from social workers and social work texts to improve her portrayal of her character, and she added: "I take from you because you are the ones dealing with all the bad institutions of our society: institutionalized poverty, institutionalized racism, institutionalized cynicism." Daly appeared in the Lifetime television film Undercover Christmas in 2003 titled Undercover Christmas, as Anne Cunningham. Among her later television roles, Daly reunited with Cagney & Lacey costar Sharon Gless in a 2010 guest role on the series Burn Notice.

2006 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Бродвейге оралу

Ол 2006 жылы Бродвейде Дэвид Линдсей Абайрдың «Керіш ойыны» пьесасында Синтия Никсон сомдаған басты кейіпкердің анасын бейнеледі. Осы рөлі үшін ол «үздік екінші пландағы актриса» номинациясында «Тони» сыйлығына ие болды. 2008 жылдың қаңтарында ол Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы МакКартер театрында Эдвард Альбидің «Мен, өзім және мен» пьесасының әлемдік премьерасында «Ана» рөлін ойнады. 2009 жылы ол «Love, Loss және What I Wore» туындысының алғашқы актерлік құрамында болды. 2010 жылдың қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы Лоус-Регенсидегі Файнштейн клубында «Second Time Around» атты кабарелік қойылымын ұсынды. Ол бұрын 2009 жылдың мамырында Файнштейн клубында өнер көрсеткен. Осы кезеңде ол телеарналарда бірнеше рөлдерді сомдады, оның ішінде Джереми Айронс пен Джоан Алленмен бірге «Жұмыс жолы» фильмінде Джорджия О’Кифтің Мейбел Додж Лухан рөлін ойнады. Сондай-ақ, ол 2009 жылы ABC телеарнасының «Grey's Anatomy» медициналық драмалық сериалында Каролин Шепард, ал 2010 жылы USA Network телеарнасының «Burn Notice» сериалында Тина рөлінде түсті. 2011 жылдың 14 маусымынан 4 қыркүйегіне дейін ол Бродвейдегі Манхэттен театр клубында Терренс МакНаллидің «Шеберлік класы» пьесасында Мария Каллас рөлін ойнады. Музыкалық туынды 2015 жылы Бродвей сахнасында қойылды. Ол Салли Филд қатысқан «Hello, My Name Is Doris» тәуелсіз фильмінде, Брай Ларсон қатысқан «Basmati Blues» (2017) романтикалық комедиясында және Marvel Cinematic Universe фильміндегі Анн Мари Хог рөлінде қосалқы рөлдерді сомдады. Ол Коэн ағайындарының «Бастер Скругстың балладасы» (2018) антологиялық вестерн фильмінде шағын рөл ойнады. Сол жылы ол Патрик Ванның «A Bread Factory Part 1 & 2» (2018) фильмдерінде басты рөлді сомдады. Сол жылдың күзінде Дейли Мерфи Браун сериалының жаңаруына қосылып, Мерфи мен оның әріптестері жиі баратын барды басқаратын Филис рөлін ойнады. Ол сондай-ақ 2019 жылы «Grey's Anatomy», 2019 жылы «Madam Secretary» және 2021 жылы «Mom» сериалдарында эпизодтық рөлдерде ойнады. 2024 жылы Дейли Джон Патрик Шанлидің «Сомта» пьесасының қайта қойылымында Лив Шрайбермен бірге Бродвейге оралуға дайын болды; алайда, ауруханаға түскеннен кейін ол қойылымнан бас тартты.

She appeared on Broadway in the David Lindsay Abaire play Rabbit Hole (2006) portraying the mother of the play's protagonist, played by Cynthia Nixon. For her performance she was nominated for the Tony Award for Best Featured Actress in a Play. In January 2008, she played the role of Mother in the world premiere production of Edward Albee's Me, Myself & I at the McCarter Theatre, Princeton, New Jersey. In 2009, she appeared in the original cast of Love, Loss, and What I Wore. Daly performed a cabaret act, Second Time Around, in January 2010 at Feinstein's at Loews Regency, New York City. She had previously performed at Feinstein's in May 2009. During this time she took several roles in television including taking on the role of portraying Mabel Dodge Luhan in the Lifetime movie Georgia O'Keefe acting alongside Jeremy Irons and Joan Allen. She also guest starred as Carolyn Shepherd in a 2009 episode of the ABC medical drama series Grey's Anatomy and Tina in the 2010 episode of the USA Network series Burn Notice. She starred as Maria Callas in the Terrence McNally play Master Class at the Manhattan Theater Club on Broadway, from June 14, 2011 (previews) to September 4, 2011. The musical ran on Broadway in 2015. She took supporting roles in the independent film Hello, My Name Is Doris starring Sally Field, the romantic comedy film Basmati Blues (2017) with Brie Larson and played Anne Marie Hoag in the Marvel Cinematic Universe film Spider Man: Homecoming (2017). She had a minor role in the Coen Brothers anthology Western film The Ballad of Buster Scruggs (2018). That same year she had a leading role in the Patrick Wang films A Bread Factory Part 1 & 2 (2018). In the fall of that year Daly joined the cast of the revival of the Murphy Brown series, playing the character of Phyllis, who runs the bar which Murphy and her coworkers often patronize. She also guest starred in Grey's Anatomy in 2019, Madam Secretary in 2019, and Mom in 2021. In 2024 Daly was set to return to Broadway in a revival of John Patrick Shanley's play Doubt opposite Liev Schreiber; however, she withdrew from the production after being hospitalized.

Беделі

Дейли бұқаралық ақпарат құралдарында феминисттік икона ретінде танылды, әсіресе "Кэгни мен Лейси" телесериалындағы рөліне байланысты. Оның Лейси рөлі, идеясы әлі жаңа болған кезде, әйел детективтің бейнесін көрсетті; сонымен қатар, сериал Лейсиді үйде көрсетуден гөрі, көбінесе жұмыс ортасында бейнелеу арқылы жаңашылдыққа ұмтылды.

Жеке өмір

Тайн Дейли 1966 жылдан 1990 жылға дейін Джордж Стэнфорд Браунға үйленген. Олардың үш қызы бар, соның ішінде актриса Кэтрин Дора Браун.