Гарибальди тауы: Канаданың стратовулканы

Кіріспе

Британ Колумбиясындағы стратовулкан, Канада. Гарибальди тауы (туған жері Сквамиш халқы үшін Nch’ḵay̓ деп аталады) – Канаданың Британ Колумбиясының оңтүстік-батысындағы Тынық мұхит аймағындағы Гарибальди жотасындағы ұйықтап жатқан стратовулкан. Ол Нью-Вестминстер жер округінің Чеакамус өзенінің шығыс жағында орналасқан. Гарибальди тауының негізгі шыңына қоса, екі кіші шыңы бар. Атвелл шыңы – Далтон дөңгелегінің дөңгелек пішіндес шыңына қарағанда сәл биік, конус пішіндес шың. Екеуі де Гарибальди тауының тарихындағы әртүрлі атқыштар кезеңдерінде жанартаулық белсенділік көрсеткен. Гарибальди тауының солтүстік және шығыс беткейлерін Гарибальди Неве жабады, ол бірнеше мұздықтардан құралған үлкен қар алаңы. Гарибальди тауының тік батыс беткейінен Чеки өзені бастау алады, ол Чеакамус өзенінің саласы. Оңтүстік-шығыс жағындағы Опал конусы – ұзын лава ағыны төмен құятын кішкентай жанартау конусы. Батыс беткейі 12 800 – 11 500 жыл бұрынғы бірнеше құлаулар нәтижесінде пайдалған жер көшкінінің белгісі. Бұл құлаулар Сквамиш аңғарына қарай таралатын үлкен шөгінді ағынының пайда болуына әкелді. Гарибальди тауы соңғы 260 000 жыл бойы үнемі жанартаулық белсенділіктің ошағы болды. Бұл белсенділік негізінен дациттен тұрады, ол Гарибальди тауының негізгі жанартаулық тау жынысы. 260 000 – 220 000 жыл бұрынғы жанартаулық әрекеттер нәтижесінде ата-баба конусы құрылды, ол кейіннен жойылды. Тағы бір өсу кезеңі 13 000 жыл бұрын Атвелл шыңының атқылауымен басталды, сол кезде Гарибальди тауы соңғы мұздық кезеңде мұздықпен қоршалған еді. Соңғы жанартаулық белсенділік шамамен 10 000 жыл бұрын Далтон дөңгелегі мен Опал конусының атқылауымен болды, мұздық шегінгеннен кейін. Тау соңғы рет жанартаулық белсенділік көрсеткені белгілі болмаса да, оның қайтадан атқылауы мүмкін, бұл жақын жердегі тұрғындарға қауіп төндіруі мүмкін. Егер мұндай жағдай туындаса, Канададағы жанартаулық атқыштардан зардап шеккен адамдарды хабардар етуге дайын Агенттіктер аралық жанартаулық оқиғалар туралы хабарлау жоспары сияқты командалар көмек жұмыстарын ұйымдастыра алады. Гарибальди тауының айналасындағы аймақта мыңдаған жылдар бойы жергілікті халықтар қоныстанған. Олардың ауызша тарихында тау және үлкен су тасқыны туралы әңгімелер бар. Таудың жергілікті емес атауын 1860 жылы Джордж Генри Ричардс итальяндық патриот және әскер қызметкері Джузеппе Гарибальдидің құрметіне берген. 1900 жылдардың басында бірнеше альпинистер Гарибальди тауына көтерілді, олардың кейбіреулері альпинистік клубтардың мүшелері болды. 1953 жылы Гарибальди тауының беткейінде Pacific Western Airlines компаниясына тиесілі ұшақ апатқа ұшырады, борттағы бес адамның барлығы қаза тапты. Шаңғы курортының құрылысы 1960 жылдардың соңында басталды, бірақ 1969 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты тоқтатылды. Гарибальди тауының қабырғаларына бірнеше альпинистік маршруттар бар, олар мұздықтарды, қарлы беткейлерді немесе шашыраңқы тастарды аралауды қамтиды. Тауға өрлеу кезіндегі қауіптерге жарықтар, қар көшкіндері және тас құлаулары жатады. Гарибальди тауына Алис Ридж, Бром Ридж және Гарибальди паркі жолының соңындағы Даймонд Хед тұрақ орнынан басталатын жаяу жолдар арқылы жетуге болады.

Stratovolcano in British Columbia, Canada

Mount Garibaldi (known as Nch'ḵay̓, , to the indigenous Squamish people) is a dormant stratovolcano in the Garibaldi Ranges of the Pacific Ranges in southwestern British Columbia, Canada. It has a maximum elevation of and rises above the surrounding landscape on the east side of the Cheakamus River in New Westminster Land District. In addition to the main peak, Mount Garibaldi has two named sub peaks. Atwell Peak is a sharp, conical peak slightly higher than the more rounded peak of Dalton Dome. Both were volcanically active at different times throughout Mount Garibaldi's eruptive history. The northern and eastern flanks of Mount Garibaldi are obscured by the Garibaldi Névé, a large snowfield containing several radiating glaciers. Flowing from the steep western face of Mount Garibaldi is the Cheekye River, a tributary of the Cheakamus River. Opal Cone on the southeastern flank is a small volcanic cone from which a lengthy lava flow descends. The western face is a landslide feature that formed in a series of collapses between 12,800 and 11,500 years ago. These collapses resulted in the formation of a large debris flow deposit that fans out into the Squamish Valley. Mount Garibaldi has been the focus of intermittent volcanic activity over the last 260,000 years. This activity produced mostly dacite, the main type of volcanic rock forming Mount Garibaldi. Volcanism between 260,000 and 220,000 years ago constructed an ancestral cone that was subsequently destroyed. Another growth period began with the eruption of Atwell Peak about 13,000 years ago when Mount Garibaldi was surrounded by an ice sheet during the last glacial period. The latest period of volcanic activity took place about 10,000 years ago with eruptions from Dalton Dome and Opal Cone after the ice sheet retreated. Although the mountain is not known to have been volcanically active since that time, it could erupt again, which could endanger the nearby populace. If this were to happen, relief efforts could be organized by teams such as the Interagency Volcanic Event Notification Plan who are prepared to notify people threatened by volcanic eruptions in Canada. The area surrounding Mount Garibaldi has been inhabited by indigenous peoples for thousands of years. Their oral history includes a story of the mountain and a great flood. The non indigenous name of the mountain was given by George Henry Richards in 1860 in honour of the Italian patriot and soldier Giuseppe Garibaldi. Several mountaineers had climbed Mount Garibaldi by the early 1900s, some of whom were members of mountaineering clubs. A plane operated by Pacific Western Airlines crashed on the slopes of Mount Garibaldi in 1953; all five people aboard were killed. The construction of a ski resort was begun in the late 1960s, but developments were halted in 1969 due to financial difficulties. Several climbing routes ascend the flanks of Mount Garibaldi and involve traversing glaciers, snow slopes or loose rock. Mountain climbing hazards include crevasses, avalanches and rockfalls. Access to Mount Garibaldi is via hiking trails from Alice Ridge, Brohm Ridge, and the Diamond Head parking lot at the end of Garibaldi Park Road.

Өмірбаян

Гарибальди тауы Нью-Вестминстер жер ауданындағы Чеакамус өзенінің шығыс жағында, Сквамиш пен Уистлер арасында орналасқан. Тынық мұхит аймағының экорегионы жеті экосекцияға бөлінеді, ал Гарибальди тауындағы басты экосекция – Шығыс Тынық мұхит экосекциясы. Бұл экосекция оңтүстіктен солтүстікке қарай биіктігі артатын таулы, қиын ландшафтпен сипатталады; солтүстік шыңдарында ірі мұздықтар бар. Шығыс Тынық мұхит экосекциясында жағалаулық теңіз және ішкі континенттік климаттың арасындағы ауыспалы климат басым. Тынық мұхитынан жиі өтетін ауа ағындарының салдарынан жауын-шашын аз және температура жұмсақ. Қыс айларында Арктикадан суық ауа кіріп, ауа райы бұзылып, қар жауады. Шығыс Тынық мұхит экосекциясында басқа да бірнеше жанартаулар орналасқан. Олардың ішінде Сквамиш өзенінің суайдынындағы Кейли тауы және Лилует өзенінің бастауына жақын орналасқан Мегер тауы бар. Тау ешкілері, қасқырлар, пумалар, гризли және қара аюлар жергілікті жерде кездеседі. Гарибальди Невінен бірнеше жеке аталатын мұздықтар ағып шығады. Оларға Опал конусының солтүстік-батысындағы Гарибальди мұздығы, Гарибальди тауының солтүстік-шығыс бетіндегі Солтүстік Питт мұздығы, Оңтүстік Питт мұздығы, Мамкуам көлінің батысындағы Лава мұздығы, Гарибальди көлінің оңтүстік-шығысындағы Сентинель мұздығы, Кулитон сағасының бастауындағы Уоррен мұздығы, Питт өзенінің басына оңтүстікке қарай Бішоп мұздығы, Десепшн шыңының оңтүстігіндегі Феникс мұздығы және Пайк мұздығы жатады. Гарибальди және Лава мұздықтары Гарибальди Невінің оңтүстік жағынан шығып, сазды суларын Мамкуам өзеніне құяды. Гарибальди тауының солтүстігінде, оның солтүстік бетінің тікелей астында Уоррен мұздығы Чеакамус өзеніне қарай ағып жатыр. Гарибальди Неві мен оның мұздықтарының жалпы ауданы шамамен 700 км² құрайды. Гарибальди тауындағы басқа мұздықтарға Чики мұздығы (шыңының оңтүстігінде) және Атвелл шыңы мен Даймонд Хед арасындағы Даймонд мұздығы жатады. Мұздықтар кейде төмен қарай жылдам жылжуға ұшыраса да, 2009 жылы Global and Planetary Change журналында жарияланған зерттеу олардың 1900 жылдардың басынан бері біртіндеп кері шегініп келе жатқанын көрсетті. 2015 жылы Британдық Колумбия университеті жүргізген зерттеуде Канададағы мұздық мұздардың 70% 2100 жылға қарай еріп кететіні болжамдалды. Алайда, 2022 жылы жақын орналасқан Хелм мұздығын және Канаданың басқа мұздықтарын бақылау нәтижесінде 2015 жылғы болжамның шамадан тыс төмен болуы мүмкін екені аныталды. Гарибальди тауында бірнеше жеке атаулары бар шыңдар бар. Атвелл шыңы – биіктігінде конус тәрізді вулкандық конус. Ол 1907 жылы Гарибальди тауына алғашқы экспедицияны жетекшілік еткен Атвелл Дункан Фрэнсис Джозеф Кингтің құрметіне аталған. Дальтон – Ванкувер сәулетшісі, қалалық бағалаушы және альпинист, Гарибальди тауына алғашқы экспедицияға қатысқан. Гарибальди тауының оңтүстік-шығыс бетінде орналасқан Опал конусы – Гарибальди мұздығының оңтүстік жағына жақын орналасқан паразиттік конус. Шаян деп аталатын шырша Гарибальди тауының солтүстік-шығыс жағында Уоррен және Солтүстік Питт мұздықтарын бөліп тұрады. Даймонд Хед – Гарибальди тауының оңтүстік жағындағы қосымша шың, Гавайидегі Даймонд Хедке ұқсас болғандықтан осылай аталған. Гарибальди тауы Сквамиш өзенінің суайдынында орналасқан. Чики өзені батысқа қарай Чеакамус өзеніне құяды, ол оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай Сквамиш өзеніне құяды. Cheekye – бұл Squamish тілінде "күшті ағыс" деген мағынаны білдіреді. Ол батысқа және оңтүстік-батысқа қарай ағып, Мамкуам өзеніне құяды, ол Squamish өзенінің сағасына қарай батысқа және оңтүстікке қарай ағып жатыр. Зиг Заг өзені Лава мұздығынан су алып, оңтүстік-шығысқа қарай Skookum өзеніне құяды. Питт өзені де Гарибальди тауынан басталып, Солтүстік Питт және Оңтүстік Питт мұздықтарынан оңтүстік-батысқа қарай Фрейзер өзеніне құяды.

Mount Garibaldi is located on the east side of the Cheakamus River between Squamish and Whistler in New Westminster Land District. The Pacific Ranges Ecoregion is subdivided into seven ecosections, the Eastern Pacific Ranges Ecosection being the main ecosection at Mount Garibaldi. This ecosection is characterized by a rugged landscape of mountains that increase in elevation from south to north; the northern summits contain large icefields. A transitional climate between coastal maritime and interior continental climates dominates the Eastern Pacific Ranges Ecosection. It is characterized by little precipitation and mild temperatures due to air from the Pacific Ocean often passing over this area. During winter, cold Arctic air invades from the Central Interior, resulting in extreme cloud cover and snow. A number of other volcanoes are situated within the Eastern Pacific Ranges Ecosection. This includes Mount Cayley, which lies in the Squamish River watershed, and Mount Meager, which lies near the headwaters of the Lillooet River. mountain goats, wolverines, cougars and grizzly and black bears are locally present. Several individually named outlet glaciers drain the Garibaldi Névé. These include Garibaldi Glacier northwest of Opal Cone, North Pitt Glacier on the northeastern face of Mount Garibaldi, South Pitt Glacier southeast of Glacier Pikes, Lava Glacier west of Mamquam Lake, Sentinel Glacier southeast of Garibaldi Lake, Warren Glacier at the headwaters of Culiton Creek, Bishop Glacier south of the head of the Pitt River, Phoenix Glacier south of Deception Peak and Pike Glacier east of Glacier Pikes. The Garibaldi and Lava glaciers issue from the south side of the Garibaldi Névé, sending their muddy waters to the Mamquam River. Immediately to the north of Mount Garibaldi and directly below its northern face, the Warren Glacier flows towards the Cheakamus River. The Garibaldi Névé and its outlet glaciers have a combined area of about Other glaciers on Mount Garibaldi include Cheekye Glacier south of the summit and Diamond Glacier between Atwell Peak and Diamond Head. Although the glaciers at times have seen surges reaching further down slope, a 2009 study published in the Global and Planetary Change journal found that they overall have been progressively retreating since the early 1900s. A study conducted by the University of British Columbia in 2015 determined that 70% of all the glacial ice in Canada would be melted away by the year 2100. However, observations of the nearby Helm Glacier and other glaciers throughout Canada in 2022 suggest that the 2015 estimate may be an underestimation. Mount Garibaldi contains a number of individually named peaks. Atwell Peak is a conical plug dome in elevation. It is named after Atwell Duncan Francis Joseph King, an ardent mountaineer who led the first ascent of Mount Garibaldi in 1907. Dalton was a Vancouver architect, city assessor and mountaineer who took part in the first ascent of Mount Garibaldi. Opal Cone on the southeastern flank of Mount Garibaldi is a parasitic cone near the south side of Garibaldi Glacier. A spur known as The Sharkin separates the Warren and North Pitt glaciers on the northeast side of Mount Garibaldi. Diamond Head is a subsidiary peak on the south side of Mount Garibaldi named for its resemblance to Diamond Head in Hawaii. Mount Garibaldi lies within the Squamish River watershed. The Cheekye River flows west into the Cheakamus River which flows south and southwest into the Squamish River. Cheekye is a Squamish name meaning "strong rushing water". It flows west and southwest into the Mamquam River which flows west and south into the mouth of the Squamish River. Zig Zag Creek drains Lava Glacier and flows southeast into Skookum Creek. The Pitt River also originates at Mount Garibaldi and flows southwest from the North Pitt and South Pitt glaciers into the Fraser River.

Геология

Гарибальди тауы – Гарибальди жанартау белдеуінің оңтүстік бөлігіндегі үш маңызды жанартаудың бірі, ал қалған екеуі – Прайс тауы мен Қара Тюск. Бұл жанартаулық өңір кем дегенде он екі атқылау орталығынан тұрады, олар стратовулкандар, лава күмбездері, тефрит конустары және мұз астындағы жанартаулар түрінде кездеседі. Олардың ішінде Прайс тауы, Қара Тюск, Үстел (The Table), Тефрит конусы және Дөңгелек тау бар, олардың барлығы соңғы 1,3 миллион жылда қалыптасқан. Әлемдегі көптеген субдукциялық аймақтардан өзгеше, Каскадия континенттік жиегінде терең мұхиттық ойыс жоқ. Хуан-де-Фука тақтасының белсенді түрде субдукцияланатынын көрсететін сейсмикалық деректер де өте аз. Бұл құбылыстың ықтимал түсіндірмесі Хуан-де-Фука және Солтүстік Америка тақталары арасындағы конвергенция жылдамдығында жатыр. Бұл екі тектоникалық тақта қазіргі уақытта жылына белгілі бір мөлшерде жақындасады, бұл жеті миллион жыл бұрынғы конвергенция жылдамдығының шамамен жартысы ғана. Бұл баяу конвергенция сейсмикалық белсенділіктің төмендеуіне және мұхиттық ойыстың болмауына себеп болуы мүмкін. Ағымдағы субдукцияның ең сенімді дәлелі – Каскадтық жанартаулық доғадағы белсенді вулканизмнің болуы. Бұл Каскадтық доғадағы үш жанартаудың бірі, ол толығымен дациттен тұрады, ал қалған екеуі – Мұздық шыңы және Кейли тауы. Риодацит Гарибальди тауы мен Кейли тауында да кең таралған жанартаулық тау жынысы, бірақ жоғары кремнийлі риолит Гарибальди тауында ғана кездеседі. Үш жанартауда да андзит ертерек атқыланған. Гарибальди тауындағы жанартаулық тау жыныстарының жалпы көлемі шамамен 670 000 жыл бұрыннан Голоценге дейінгі кезеңдегі көптеген белсенділік эпизодтарын көрсетеді. Андзит-дацит лавалары және оларға ілеспе пирокластикалық материалдар бірнеше жерлерден бастапқыда жағалау Плутондық кешенінің негізіне мұздықпен ойылған палеоарналарды толтырды. Кейін бірнеше дациттік күмбездер мен олардан туындаған пирокластикалық материалдар 260 000 жыл бұрын басталып, негізгі жанартау құрылысын қалыптастырды. Вулканың көп бөлігі соңғы 50 000 жылда 1902 жылы Пеле тауында болған атқылау сипаттамасына ұқсас бірқатар күшті атқылаулар нәтижесінде қайта құрылды. Қазіргі вулкандық құрылым – Плейстоцен дәуірінде мұздық мұзының үстінде ішінара салынған супраглациалдық вулкан. Оның қалыптасу кезінде Чики-Фан Хоу шығанағы арқылы созылып, оның алдында тұщы сулы көл пайда болды. Сквамиш өзені кейіннен осы көлге дельта құрды. Содан кейін соңғы 3300 жылда көлді шөгінділермен толтырып, Сквамиш өзенінің су тасқыны алаңын құрады. Гарибальди тауының оңтүстік беткейінен ерекше ұзын Ринг-Крик лава ағыны басталады. Оның құрамы дацитті, ұзындығы шамамен 7 км және шеттерінде анық бөгеттер бар. Гарибальди тауының батыс беткейлері бұзылған және өзгерген кварц диоритімен жабылып, ағыс және мұздық эрозияға ұшырап, рельефі қиыршықты топографияны қалыптастырды. Бастапқы Чики кезеңі 260 000 және 220 000 жыл бұрын дацит пен бреччаның атқылауымен болды, нәтижесінде кең композиттік конус пайда болды. Бұл "прото-Гарибальди" немесе ата-бабалар жанартауының бөліктері Гарибальди тауының төменгі солтүстік және шығыс жақтарында, сондай-ақ Бром қырқасының жоғарғы бөлігінде көрінеді. Қазіргі Columnar Peak және мүмкін Glacier Pikes орналасқан жерлерде бірнеше біріккен дациттік күмбездер салынған. Бұл апаттық құлдырау Чики-Фанды және Гарибальди тауының ішкі құрылымын ашып тұрған жартасты жасады. Жерленген мұз ерігеннен кейін немесе одан бұрын Дальтон күмбезі кезеңі Гарибальди тауының солтүстік және солтүстік-шығыс беткейлерінен дацит лавасының атқылауымен басталды. 1930 және 1950 жылдары Гарибальди тауында кем дегенде екі қалдық ағыны болды, екеуі де Чики өзенінен төмен ағып түсті. 1950 жылдардағы қалдық ағыны ауыр жаңбырдың салдарынан болды және Чейкамус өзеніне жетіп, уақытша жер сілкінісі бөгетін құрды. Бұл Чики бассейнінен Чейкамус өзеніне жеткен қалдық ағынының соңғысы. Кейли және Мигер тауларынан айырмашылығы, Гарибальди ауданында ыстық бұлақтар белгілі емес. Алайда, Table Meadows және басқа жерлерде аномальды жоғары жылу ағыны бар екендігіне дәлелдер бар. 1985 жылдан бері Гарибальди тауында кем дегенде үш сейсмикалық оқиға тіркелді, бұл жанартаудың әлеуетті белсенді екенін және аймаққа қауіп төндіретінін көрсетеді.

Mount Garibaldi is one of the three principal volcanoes in the southern segment of the Garibaldi Volcanic Belt, the other two being Mount Price and The Black Tusk. This volcanic field consists of at least twelve eruptive centres that are in the form of stratovolcanoes, lava domes, cinder cones and subglacial volcanoes. These include Mount Price, The Black Tusk, The Table, Cinder Cone and Round Mountain, all of which formed in the last 1.3 million years. Unlike most subduction zones worldwide, there is no deep oceanic trench along the continental margin of Cascadia. There is also very little seismic evidence that the Juan de Fuca Plate is actively subducting. The probable explanation lies in the rate of convergence between the Juan de Fuca and North American plates. These two tectonic plates currently converge at a rate of per year, only about half the rate of convergence from seven million years ago. This slowed convergence likely accounts for reduced seismicity and the lack of an oceanic trench. The best evidence for ongoing subduction is the existence of active volcanism in the Cascade Volcanic Arc. It is one of the three Cascade Arc volcanoes made exclusively of dacite, the other two being Glacier Peak and Mount Cayley. Rhyodacite is also a common volcanic rock at Mount Garibaldi and Mount Cayley, although high silica rhyolite is uniquely present at Mount Garibaldi. Subordinate andesite erupted at all three volcanoes relatively early in their histories. At Mount Garibaldi, the total volume of volcanic rocks amount to and represent many episodes of activity spanning from about 670,000 years ago to the Holocene. Andesite dacite lavas and their pyroclastic accompaniments from several vents initially filled paleovalleys glacially incised into the Coast Plutonic Complex basement. Several dacitic domes and derivative pyroclastic material then built the main volcanic edifice starting about 260,000 years ago. Much of the volcano was rebuilt in the last 50,000 years by a series of violent eruptions similar in character to the 1902 eruption of Mount Pelée. The modern volcanic edifice is a supraglacial volcano, having been partially constructed over glacial ice during the Pleistocene epoch. At the time of its formation, the Cheekye Fan extended across Howe Sound, resulting in the impoundment of a freshwater lake upstream of the fan. The Squamish River subsequently built a delta into this lake during the Holocene. It then filled in the lake with sediment over the last 3,300 years to create the Squamish River floodplain. Extending from the southern flank of Mount Garibaldi is the unusually long Ring Creek lava flow. It is dacitic in composition, attains a length of approximately and contains well defined levees along its margins. The western slopes of Mount Garibaldi are underlain by sheared and altered quartz diorite, which has undergone stream and glacial erosion to form rugged topography with relief up to The initial Cheekye stage took place between 260,000 and 220,000 years ago with the eruption of dacite and breccia, resulting in the formation of a broad composite cone. Parts of this "proto Garibaldi" or ancestral volcano are exposed on Mount Garibaldi's lower northern and eastern flanks and on the upper of Brohm Ridge. Around where Columnar Peak and possibly Glacier Pikes are now located, several coalescing dacitic domes were constructed. This catastrophic collapse produced the Cheekye Fan and the scarp exposing the internal structure of Mount Garibaldi. Soon before or after the buried ice had melted away, the Dalton Dome stage commenced with the eruption of dacite lava down Mount Garibaldi's north and northeastern flanks. At least two debris flows in the order of occurred at Mount Garibaldi in the 1930s and 1950s, both of which swept down the Cheekye River. The 1950s debris flow was caused by heavy rains and reached the Cheakamus River where it formed a temporary landslide dam. This is the latest debris flow to reach the Cheakamus River from the Cheekye basin. In contrast to Mount Cayley and Mount Meager, no hot springs are known in the Garibaldi area. However, there is evidence of anomalously high heat flow in Table Meadows and elsewhere. At least three seismic events have occurred at Mount Garibaldi since 1985, indicating that the volcano is potentially active and poses a significant hazard to the area.

Вулканикалық қауіптер

Гарибальди тауы – Канаданың табиғи ресурстары министрлігінің өте жоғары қауіпті деп санайтын екі жанартауының бірі, екіншісі – солтүстік-батыстағы Мигер тауы. Гарибальди тауында Плинийлік жарылыстар анықталмағанмен, Пелелік жарылыстар да жақын орналасқан Уистлер және Сквамиш қалаларына елеулі әсер ете алатын көп мөлшерде жанартау күлін шығаруы мүмкін. Пелелік жарылыстар Ванкувер қаласының және Төменгі материктің көп бөлігінің сумен қамтамасыз етілуінде қысқа және ұзақ мерзімді проблемалар тудыруы мүмкін. Үлкен Ванкувер су бассейнінің жинау алабы Гарибальди тауынан жел бағытында орналасқан. Жарылыс нәтижесінде су тасқыны мен лахарлар пайда болса, 99 тас жолының бір бөлігі қирауы, Бракендейл сияқты елді мекендерге қауіп төнуі және Питт көлінен сумен қамтамасыз етуге қауіп тууы мүмкін. Питт өзеніндегі балық шаруашылығы да тәуекелде болады. Төменгі материкте халық саны арта келе, осы жанартаулық қауіптердің мәні арта түседі. Осының салдарынан, Чики сызықтары Бракендейл және жақын маңдағы бірнеше Сквамиш тайпасының ауылдары үшін жер көшкіні қаупін тудырады. Гарибальди тауынан болатын апатты жер көшкіні қаупі Чики жазығындағы құрылысқа шектеулер қойды. Оның құрамында 62–69% кремний бар. Кремнийдің жоғары пайыздық құрамы дацит балқымаларының тұтқырлығын андезит немесе базальтқа қарағанда арттырады, әдетте тік беткейлі лава дөңгелектері мен қысқа лава ағындарының пайда болуына әкеледі. Бірақ, Опал конусынан шыққан Ринг-Крик дацит ағыны – базальт лава ағындарына тән болатын ұзындыққа ие ерекше жағдай. Егер Гарибальди тауы атқыласа, көмек көрсету шараларын ұйымдастыруға қажетті механизмдер бар. Ведомствоаралық жанартаулық оқиға туралы хабарлау жоспары Канададағы жанартаудың атқылауы, Канада-АҚШ шекарасына жақын жердегі жанартаудың атқылауы немесе Канадаға әсер ететін кез келген атқылау туралы хабарлау тәртібін анықтау үшін жасалған.

Жергілікті халықтар

Сквамиш халқы үшін, осы аймақтың жергілікті халықтары үшін Гарибальди тауы Нч'ḵay̓ (inchKAI) деп аталады. Олардың тілінде бұл "Лас орын" дегенді білдіреді, бұл Чики (Cheekye) өзенінің лайлы суларына сілтеме жасайды. Гарибальди тауы Сквамиш халқы үшін қасиетті саналады, себебі ол олардың тарихының маңызды бөлігі болып табылады. Ауызша тарихтарында олар соңғы мұз дәуірінен кейін жерді жапқан үлкен су тасқыны туралы әңгіме айтады. Сквамиш халқы Гарибальди тауына бет алды және кемелерін кедр қабығынан тоқылған арқанмен тауға бекітіп, ағысқа ілесіп кетпеуіне тырысты.

Кейінгі тарих

Гарибальди тауы 1860 жылы Джордж Генри Ричардс Хоу шығанағын зерттеу кезінде, Корольдік теңіз күштерінің HMS Plumper кемесінде болғанда оны көрген. Гарибальди тауына алғаш көтерілгендер Ванкувер альпинистері Гордон Б. Уоррен, Артур Тиннисвуд Далтон, Том С. Паттисон, Уильям Тиннисвуд Далтон, Джеймс Джон Трори және Атвелл Дункан Кинг болды, бұл оқиға 1907 жылдың 11 тамызында болды. Бұл альпинистер тобы таудың вулканизмдік тегін анықтады. 1908 жылы А. Т. Дальтон басқарған тағы бір топ Гарибальди тауының басты шыңы мен күмбезіне жаңа әрі жақсы маршрутпен көтерілді. Одан кейін 1910 жылы Канада Альпий клубының мүшелері мен жергілікті альпинистер клубы таудың шыңына шықты. Топ мүшелерінің арасында А. Моркилл, Б. С. Дарлинг, А. Каудри, В. Г. Баркер, А. Дж. Армистед және Мистер Ведгвуд болды. 1911 жылдың 13 тамызында Британдық Колумбия тау-кен клубының 13 мүшесі Гарибальди тауының оңтүстік-шығыс бетінен көтерілді. Гарибальди тауының шыңына алғаш рет 1913 жылдың 16 шілдесінде Ванкувер альпинистері Панси Мундей мен Л. К. Ханафин жетті. Олар оңтүстік-батыстан жақындасып, Гарибальди тауының батыс бетіне көтерілді, бұл Мамкуам өзені бойымен жүріп өтуді, содан кейін Дөңгелек тау мен Гаргуилдерге көтерілуді қамтыды. Ханафин мен Мундай сол экспедиция барысында көршілес Мамкуам тауына да шықты. Жозеф Т. Хазард, альпинистер тобының жетекшісі, "Гарибальди тауының биіктігі 9000 футтан аспаса да, оны Вашингтонның кез келген ірі шыңынан көтеру қиынырақ" деді. 1927 жылы Гарибальди тауы жаңа құрылған Гарибальди провинциялық паркінің құрамына енді. Гарибальди провинциялық паркіне атын бергеніне қарамастан, Гарибальди тауы оның ең биік тауы емес. Ванкувер мұғалімдері, 33 жастағы Кристофер Клиффорд Харрис және 26 жастағы Марго Энн Фаулер 1973 жылдың 14 сәуірінде Гарибальди тауының шыңында үйленді, бұл олардың тауға деген құмарлығын білдіру үшін жасалды. Жұбайлар тікұшақпен жетпейтін таудың шыңына жетті. Олар үйлену тойында дәстүрлі альпинисттік киім киді. Харрис айтуынша, "Мұнда қар мен тау шыңдарын мәңгі көруге болады. Тіпті Бейкер тауы да көрінеді, ол 100 миль қашықтықта".

Mount Garibaldi was witnessed by George Henry Richards in 1860 while surveying Howe Sound on board the Royal Navy ship HMS Plumper. The first ascent of Mount Garibaldi was made by Vancouver mountaineers Gordon B. Warren, Arthur Tinniswood Dalton, Tom C. Pattison, William Tinniswood Dalton, James John Trorey and Atwell Duncan King on August 11, 1907. This mountaineering party had recognized the volcanic origin of the mountain. Another party led by A. T. Dalton ascended the main peak and dome of Mount Garibaldi by a new and better route in 1908. This was followed by an ascent to the summit in 1910 by members of the Alpine Club of Canada and a local mountaineering club. Party members included A. Morkill, B. S. Darling, A. Cawdry, W. G. Barker, A. J. Armistead and Mr. Wedgwood. A party consisting of 13 members of the British Columbia Mountaineering Club ascended Mount Garibaldi from the southeast face on August 13, 1911. The first women to attain the summit of Mount Garibaldi were Vancouver climbers Pansy Munday and L. C. Hanafin on July 16, 1913. They ascended the west face of Mount Garibaldi by approaching from the southwest, which involved traversing along the Mamquam River and then climbing Round Mountain and The Gargoyles. Hanafin and Munday also climbed neighbouring Mamquam Mountain during the same expedition. The leader of the climbing party, Joseph T. Hazard, stated that "while a little less than 9,000 feet high, Mount Garibaldi is much more difficult of ascent than any of the major peaks of Washington". In 1927, Mount Garibaldi was incorporated into the newly formed, Garibaldi Provincial Park. Despite being the namesake of Garibaldi Provincial Park, Mount Garibaldi is not its highest mountain. Vancouver teachers Christopher Clifford Harris, 33, and Margo Anne Fowler, 26, got married on the summit of Mount Garibaldi on April 14, 1973, to express their passion for mountain climbing. The couple managed to get to the nearly inaccessible, summit by helicopter. They wore traditional mountaineering garb for their wedding. According to Harris, "You can see snow and mountain tops forever. Even Mount Baker, and that's 100 miles away."

Шаңғы курортын дамыту

1960 жылдардың соңында Бром қырқасында бірнеше миллион долларлық тау шаңғысы курорты – Маунт Гарибальди мұздық курорты салынуы жоспарланған. 1954 жылы Батыс Ванкувер тұрғыны Ади Бауэр жобалаған курортта сәнді қонақ үй, швейцариялық стильдегі үш шале және әлемдегі ең ұзын гондола лифті болуы тиіс еді. Қыста шаңғы курортына тікұшақпен немесе қарға тоңқан аяқ киімдермен жетуге болар еді, ал жазда курортқа дейін жота бойымен иіліп өтетін жол төрт дөңгелекті көліктерге мүмкіндік берер еді. Шаңғы курорты 1970 жылдың қысында ашылуға тиіс болған, бірақ 1969 жылы туындаған қаржылық қиындықтар құрылысты тоқтатты. 1970 жылдың қаңтарында швейцариялық стильдегі үш шале аяқталмаған күйде қалды, гондола лифті тек кабельдері жоқ мұнаралардан тұрды, ал гондола вагондары Маунт Гарибальди тауының етегіндегі басқа ғимаратта сақталды. Қазір курортты 1971 жылы Сквамиш қаласында құрылған коммерциялық емес Black Tusk Snowmobile Club басқарады. Бром Ридж шалесінде бір мезгілде 40 адамға, ал жақын орналасқан Black Tusk Snowmobile Clubhouse-та тағы 14 адамға жатақхана беріледі. Эльфин көлдері баспанасының солтүстік-шығысында орналасқан Rampart Ponds кемпингінде азық-түлік сақтауға арналған жайлар, қарапайым дәретханалар және 12 шатыр тігуге арналған алаңдар бар. Бұл Ландауэрдің 46 жасында Даймонд Хед лоджына жақындағанда болған тәжірибелі шаңғышы ретіндегі алғашқы апаты еді. Ландауэрді 25 демалысшы Diamond Head Lodge-ден Маунт Гарибальди тауынан түсірді, содан кейін оны жеңіл жүк машинасына салып, ағаш кесу жолы арқылы Сквамишке жеткізді. 46 сағатқа созған құтқару операциясы 11 сәуірде аяқталды, Сквамиште күтіп тұрған жылдам қайық Ландауэрді Ванкувердегі Сент-Полс ауруханасына жеткізді. 1961 жылдың 19 шілдесінде Ванкуверден келген 16 жасар альпинист Фрэнк де Брюйн Маунт Гарибальди тауының қар басқан шыңына жақын жерде шағын қар көшкінінен қаза тапты. Де Брюйн Маунт Гарибальди тауына көтерілген үш жастың бірі еді, ал қалған екеуі 18 жасар Джеймс Хебден мен Джеймс Фаулер болды. Хебден қар көшкінінің шетіне ілігіп, өкпе жарақатын алғаннан кейін Сквамиш қалалық ауруханасына жеткізілді. Фаулер жарақатсыз құтылды, бірақ апат туралы хабарды әкелген соң таудан сырғып түскеннен кейін келесі күні шоктан емделді. 1963 жылдың сәуір айында Ванкувер альпинистері Ллойд Уильямс (26 жас), Хайнц Ростек (22 жас) және Дон Гувер (22 жас) Маунт Гарибальди тауында төрт күнге қамалып қалды. Үштік 11 сәуірде Даймонд Хед шалесінен Маунт Гарибальди тауының айналасын, Гарибальди көлін аралап шаңғы тебуге шықты, онда олар 14 сәуірде басқа шаңғышылар тобымен кездесуі тиіс еді. Олар 13 сәуірде Маунт Гарибальди тауының биіктігінде қарлы дауылға ұшырап, үш адам лагерь құрды. Үштік 17 сәуірге дейін лагерде болды, содан кейін ауа райы ашық болды. Сол күні таңертең жергілікті іздеушілер үш альпинист қалдырған жаңа шаңғы іздерін тапты, ал Корольдік Канада Әуе күштерінің вертолеті түскі уақытта үштікті тапты.

A multi million dollar ski resort, Mount Garibaldi Glacier Resorts, was to be built on Brohm Ridge in the late 1960s. It was designed by West Vancouver resident Adi Bauer in 1954 to feature a luxury lodge, three Swiss style chalets and the world's longest gondola lift. Access to the ski resort was to be by helicopter or snowshoes in winter, although a rough road winding up the ridge to the ski resort lodge was to provide four wheel drive access in summer. The ski resort was to open in the winter of 1970, but financial difficulties in 1969 halted all developments. In January 1970, the three Swiss style chalets remained unfinished, the gondola lift consisted only of towers with no lift cables, and the gondola cars were stored in another building at the foot of Mount Garibaldi. It is now operated by the Black Tusk Snowmobile Club, a non profit organization founded in 1971 in the community of Squamish. The Brohm Ridge Chalet sleeps a total of 40 people whilst the nearby Black Tusk Snowmobile Clubhouse sleeps a further 14. The Rampart Ponds Campground, located northeast of the Elfin Lakes shelter, offers food storage facilities, pit toilet facilities and 12 tent platforms. It was Landauer's first accident as an expert skier, having occurred as the 46 year old neared Diamond Head Lodge. Landauer was brought down Mount Garibaldi by a party of 25 holidayers at Diamond Head Lodge and then transferred to a light truck which took him to Squamish via logging road. The 46 hour rescue operation ended on April 11 when a speedboat waiting at Squamish brought Landauer to St. Paul's Hospital in Vancouver. Frank de Bruyn, a 16 year old mountain climber from Vancouver, was killed by a small avalanche near the snow covered summit of Mount Garibaldi on July 19, 1961. De Bruyn was one of three youths climbing Mount Garibaldi, the other two being 18 year olds James Hebden and James Fowler. Hebden got caught in the edge of the avalanche and was sent to the Squamish General Hospital after sustaining a lung injury. Fowler escaped injury, but underwent shock treatment the next day after stumbling down the mountainside with word of the accident. Vancouver mountaineers Lloyd Williams, 26, Heinz Rostek, 22, and Don Hoover, 22, were trapped on Mount Garibaldi for four days in April 1963. The trio left the Diamond Head chalet on April 11 for a skiing trip around Mount Garibaldi to Garibaldi Lake where they were to meet another group of skiers on April 14. They became trapped by a blizzard on the level of Mount Garibaldi on April 13 where the three men set up a camp. The trio remained at the camp until April 17 when the weather cleared. Fresh ski marks left by the three mountaineers were spotted that morning by ground searchers and a Royal Canadian Air Force helicopter found the trio at noon.

Гарибальди шыңдарының бағыты

Йосемит ондық жүйесінің сыныптары мен санаттары. Гарибальди тауының санаттар бойынша жиынтығы. 2. Қолдарды кейде пайдалану мүмкіндігімен қарапайым қимыл. 3. Көтерілу кезінде қауіптілік артуы. Арқан алып жүруге болады. 4. Қарапайым шаруашылық, мүмкін қауіптілікпен. Арқан жиі қолданылады. 5. Техникалық арқанмен еркін көтерілу; қауіпсіздік үшін бекіту қолданылады. Дәрежесінің ұзақтығы: II. Жарты күннен кем. III. Жарты күндік көтерілу. IV. Толық күндік көтерілу. V. 2–3 күндік көтерілу.

Гарибальди тауына қалыпты бағыт – Шығыс беткей жолы (II дәрежелі және 3–4 санат). Оған әдетте Гарибальди Невесі немесе Эльфин көлдері арқылы жетеді, бірақ Алиса қырқасы арқылы да баруға болады. Бұл жол Гарибальди Невесін кесіп өтіп, Гарибальди–Атвелл аралығына қарай көтеріледі, «Шатырдың» батысындағы мұздық құлаудағы жарықтар кейде қиындық тудыруы мүмкін. Қар қатып тұрған кезде қар көшкінінің қаупі де бар. Көбінесе қолданылатын және жарықтары аз жол – Даймонд мұздығы арқылы Атвелл шыңының оңтүстік-шығыс тірегіндегі мореналық қырдағы жартастарға дейін. Аралыққа көтерілгеннен кейін, тік беткейге көтеріліп, Гарибальди тауының жартасты шыңына Чики мұздығы арқылы жетеді. Солтүстік-шығыс беткей жолы (II дәрежелі және 3–4 санат) – Уоррен мұздығын кесіп өтетін тікелей мұздыққа көтерілу. Ол солтүстік-шығыс беткейінің орташа қарлы және мұздық беткейлеріне көтеріліп, содан кейін таудың басына жақындап, ондағы мұздық жарығы қиындық тудыруы мүмкін. Бұзылған тас немесе қармен шыңға көтеріледі. Бұл жолды көбінесе Гарибальди Невесі арқылы саяхаттайтын топтар шаңғымен жүзеді. Шыңның астындағы аймақ тас құлауына және қар көшкініне орташа деңгейде бейім.

Атвелл шыңына дейінгі бағыттар

Атуэлл шыңының солтүстік-батыс бетінен екі едәуір қиын әрі объективті түрде қауіпті бағыт өтеді. Бірінші бағыт, «Армян экспресі» (V дәреже және 4–5 сынып) деп аталады, солтүстік-батыс бетінің ең оң жағындағы үлкен шағырға көтерілуді қамтиды. Бұл шағырға көтеріліп, шалақ тастардың салдарынан шыңның астындағы оңтүстік қырқаға қарай жүріс жасалады. Екінші бағыт – «Сібір экспресі» (V дәреже және 4–5 сынып), ол Атуэлл шыңының түбегінің солтүстігіндегі үлкен орталық шағырға көтеріледі. Бұл бағыт орташа көлбеу қар мен мұз арқылы, өте тік аяқталумен тікелей шыңға жетеді. «Армян» және «Сібір» экспрестерінің екеуі де тас құлау қаупіне ұшырайды және қар көшкінінің жоғары қаупі бар. Осы себепті, бұл бағыттарға көбінесе қыста, мұз қатып, қардың тұрақты болу кезінде көтеріледі. Атуэлл шыңына қалыпты бағыт – Солтүстік қырқа бағыты (III дәреже және 4–5 сынып). Бұл Гарибальди–Атуэлл тұяғынан қысқа, ашық және қираған қырқаға тікелей көтерілу болып табылады, оған Шығыс бет бағыты арқылы жетуге болады. Солтүстік қырқасы таулық сипатқа ие, тік беткейлермен және өте шалақ тастармен ерекшеленеді. Көтерілулер көбінесе қыста жасалады, осы кезде жотаның бойында қар көшкіндері мен қар жинағыштары сияқты қауіптер болады. Оңтүстік Арета бағыты (IV дәреже және 4–5 сынып) – Атуэлл шыңының оңтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс беттерін бөліп тұратын, өте ашық аретаға көтерілетін техникалық альпинистік бағыт. Бұл бағыт тікелей Атуэлл шыңына жетеді, барлық бойында тік жерді бағындырады. Бағыт әдетте қысқы уақытта, оңтайлы жағдайда көтеріледі. Қауіптерге қар жинағыштары, сондай-ақ шалақ тастар мен мұз үстінде қорғанышсыз көтерілу жатады. Оңтүстік-шығыс бет бағыттары (II дәреже және 3–4 сынып) Алис қырқасы немесе Эльфин көлдері арқылы Даймонд мұздығына жетеді. Олар тік, қираған тастардағы шағырларға көтеріледі, олардың бірі Атуэлл шыңының оңтүстігіне тікелей көтерілуді ұсынады. Бағыттар қыста, шағырлар тұрақты қармен және мұзбен қапталған кезде, қарапайым қар мен мұзбен көтерілуді ұсынады. Қауіптерге қыста шың жотасының бойындағы қар жинағыштары, сондай-ақ оңтайлы емес жағдайларда қар көшкіндері мен тас құлаулар жатады.

Two considerably more challenging and objectively dangerous routes run up the northwest face of Atwell Peak. The first route, referred to as the Armenian Express (grade V and class 4–5), involves climbing the major couloir on the far right of the northwest face. This couloir is ascended until loose rock forces a traverse onto the south ridge just below the summit. The second route is the Siberian Express (grade V and class 4–5) and ascends the huge central couloir just north of the summit of Atwell Peak. It leads directly to the summit ridge over moderately sloping snow and ice with a very steep finish. Both the Armenian and Siberian expresses are exposed to rockfall and have high avalanche danger. For this reason, these routes are mainly climbed in winter when they are well frozen and contain stable snow. The normal route up Atwell Peak is the North Ridge Route (grade III and class 4–5). It is a straightforward ascent up the short, exposed and shattered ridge to Atwell's summit from the Garibaldi–Atwell saddle, which can be reached via the East Face Route. The north ridge is alpine in character, featuring steep slopes and very loose rock. Ascents are commonly made in winter when hazards such as avalanches and snow cornices exist all along the ridge. The South Arête Route (grade IV and class 4–5) is a technical climbing route ascending a highly exposed arête that divides the southeast and southwest faces of Atwell Peak. It leads directly to Atwell's summit, climbing steep terrain throughout its entirety. The route is generally ascended during winter when in optimal condition. Hazards include snow cornices as well as unprotected climbing on loose rock and rime ice. The Southeast Face Routes (grade II and class 3–4) are approached via Alice Ridge or Elfin Lakes to Diamond Glacier. They ascend couloirs in steep shattered rock, one of which offers a direct climb to a point immediately south of Atwell's summit. The routes offer a straightforward snow and ice climb in winter when the couloirs are covered with stable snow and iced over with rocks frozen in place. Hazards include snow cornices lining the summit ridge in winter, as well as avalanches and rockfalls in less than optimal conditions.

Далтон куполы бағыттары

Гарибальди тауынан Дальтон куполына дейін кем дегенде үш бағыт бар, бірақ олардың ешқайсысы өте нашар сапалы тау жыныстары болғандықтан жиі бармайды. Дальтон куполына ең тікелей тәуелсіз саммит жолы – Солтүстік-батыс иық жолы (II санат, 4-ші қиындық деңгейі), оған Бром қырқасы арқылы Гарибальди тауының солтүстік-батыс иығының негізіне жетуге болады. Бұл иық бойымен қар немесе шашыраңқы тастардан өрмелеу арқылы саммит жолына шығуды білдіреді. Оңтүстік-батыс қырқа жолы (III санат, 3–4-ші қиындық деңгейі) көбінесе жағдайлар қолайлы болған кезде қыс мезгілінде тауға шығу үшін қолданылады. Оған Бром қырқасынан қар немесе құмды беткейден Батыс бетінің астынан өту арқылы жетеді, онда Оңтүстік-батыс қырқасы саммитқа дейін көтеріледі. Уоррен мұздығының оң жағындағы мұздық қабырғасымен көтерілу – Солтүстік бет жолы (III санат, 4–5-ші қиындық деңгейі). Бұл тік қар мен өте тұрақсыз тастардан кішкентай тік жарға дейін өрмелеуді қамтиды, ол Солтүстік-батыс иығына шығады, ал содан кейін Дальтон куполының саммитіне жетеді.